# مغث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%BA%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مغث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مغث

المَغْثُ: التباس الشُّجَعاء في الحرب والمعركة. والمَغْثُ: العَرْك في المصارعة. ومَغَثَ
(* قوله «مغث» ظاهر صنيع القاموس أَنه من باب كتب
لكن ضبط المضارع في أصل اللسان يقتضي أنه من باب منع وهو القياس.) الدواءَ في الماء يَمْغَثه مغْثاً: مرثه. والمَغْثُ: اللطخ. ومَغَثْتُ عِرْضَه بالشتم ومَغَثَ عِرْضَه يَمْثَثه مغثاً: لطخه؛ قال صخر بن عمير:
مَمْغُوثَةٌ أَعراضُهُم مُمَرْطَله،
كما تُلاثُ بالهِناء الثَّمَله
مَمْغُوثة أَي مُذَلَّلة، وصوابه مَمْغُوثةً، بالنصب، وقبله: فَهَلْ عَلِمْتَ فُحَشاءَ جَهَلَهْ
والمُمَرْطَلة: الملطخة بالعيب. والثَّملة: خرقة تُغْمَس في الهِناء. ويقال: بينهما مِغاثٌ أَي لحاءٌ وحِكاكٌ. الجوهري: مَغَثُوا عِرْض فلان أَي شانوه ومضَغُوه. ومغَثَ الشيءَ يَمْغَثه مَغْثاً: دَلَكَه ومَرَسه. ورجل مَغْثٌ ومُماغِثٌ: مُمارِسُ مُصارع شديدُ العلاج. ورجل مُماغِثٌ إِذا كان يُلاحُّ الناس ويُلادُّهم. ومغثَ المطرُ الكَلأَ يَمْغَثُه مَغْثاً، فهو مَمْغُوثٌ ومَغِيثٌ: أَصابه المطر فغسله، فغيَّر طعمه ولونه بصُفرة وخَبَّثَه وصرعه. ومَغَثَهم بشَرٍّ مَغْثاً: نالهم. ومغثوا فلاناً إِذا ضربوه ضرباً ليس بالشديد كأَنهم تَلْتَلُوه. والمَغْثُ عِند العرب: الشَّرُّ؛ وأَنشد:
نُوَلِّيها الملامةَ إِن أَلِمْنا،
إِذا ما كان مَغْثٌ، أَو لِحاءُ
معناه: إِذا ما كان شر أَو مُلاحاة.
ورجل مَغِيثٌ ومَغِثٌ: شِرِّيرٌ، على النسب. ومَغْثُ الحُمَّى: تَوْصِيمُها. ورجل مَمْغُوثٌ: محموم؛ عن ابن الأَعرابي. وقد مُغِثَ إِذا حُمَّ. وفي حديث خيبر: فمَغَثَتْهم الحُمَّى أَي أَصابتهم وأَخذتهم. وأَصل المَغْثِ: المَرْسُ والدَّلْكُ بالأَصابع. وفي حديث عثمان: أَنَّ أُمَّ عَيَّاشٍ قالت: كنتُ أَمْغَثُ له الزبيبَ غُدْوَةً فيشربه عَشِيَّةً، وأَمْغَثُه عَشيَّةً فيشربه غُدْوَةً. وفي الحديث: أَنه قال للعباس: اسقونا، يعني من سِقايتِه، فقال: إِنَّ هذا شرابٌ قد مُغِث ومُرِث أَي نالته الأَيدي وخالَطَتْه. سَلمَة: مَغَثْتُه وغَتَتُّه ومَصَحْتُه وغَطَطْتُه: بمعنى غرَّقته، وكذلك قَمَسْتُه.
والمُغاثُ: أَهونُ أَدواء الإِبل؛ عن الهَجَريّ، قال قروة: سبعة أَيام يأْكل فيها ويشرب ثم يبرأُ.
وماغِثٌ: لقبُ عُتَيْبَة بن الحارث.

### Türkçe

**المَغْثُ**: savaşta ve harp meydanında yiğitlerin birbirine karışması. Ve **المَغْثُ**: güreşte ovma. Ve **مَغَثَ**
(* onun “**مغث**” sözü: **القاموس**’un yapıp-etmesinin zahiri, onun **كتب** babından olduğunu gösterir; fakat **اللسان**’ın aslında muzariin ضبط’ı, onun **منع** babından olduğunu gerektirir; bu da kıyastır.)
ilacı suda **يَمْغَثه** **مغْثاً**: onu ezdi. Ve **المَغْثُ**: bulaştırma/lekelenme.
Ve “Onun ırzını sövmekle **مَغَثْتُ**” ve “Onun ırzını **مَغَثَ**; **يَمْثَثه** **مغثاً**”: onu lekeledi; dedi
Sahr b. Umeyr:
مَمْغُوثَةٌ أَعراضُهُم مُمَرْطَله،
كما تُلاثُ بالهِناء الثَّمَله
**مَمْغُوثة** yani zelil kılınmış; doğrusu ise mansub olarak **مَمْغُوثةً**’dir; ve ondan önce:
فَهَلْ عَلِمْتَ فُحَشاءَ جَهَلَهْ
Ve **المُمَرْطَلة**: ayıpla lekelenmiş olan. Ve **الثَّملة**: **الهِناء**’a batırılan bir bez parçası.
Ve denilir: ikisi arasında **مِغاثٌ** vardır; yani kabuk soyma ve sürtüşme. Cevherî: “Falanın ırzını **مَغَثُوا**” yani onu ayıpladılar ve onu çiğnediler. Ve bir şeyi **مغَثَ**; onu **يَمْغَثه** **مَغْثاً**: onu ovdu ve ezdi. Ve bir adam **مَغْثٌ** ve **مُماغِثٌ**: çok uğraştıran şiddetli bir güreşçi, alıştırma yapan. Ve bir adam **مُماغِثٌ**: insanlarla çekişip durur ve onlara inatlaşırsa. Ve yağmur otu **مغثَ**; onu **يَمْغَثُه** **مَغْثاً**; o hâlde o **مَمْغُوثٌ** ve **مَغِيثٌ**: yağmur ona isabet etti de onu yıkadı; böylece tadını ve rengini sarılıkla değiştirdi, onu bozdu ve onu yere serdi. Ve onları bir kötülükle **مَغَثَهم** **مَغْثاً**: onlara erişti. Ve falanı **مغثوا**: onu şiddetli olmayan bir vuruşla dövdüklerinde; sanki onu hırpalıyorlar. Ve **المَغْثُ** Araplar katında: kötülüktür; ve inşad etti:
نُوَلِّيها الملامةَ إِن أَلِمْنا،
إِذا ما كان مَغْثٌ، أَو لِحاءُ
Manası: bir kötülük yahut atışma olduğunda.
Ve bir adam **مَغِيثٌ** ve **مَغِثٌ**: şerir; nisbet üzere. Ve **مَغْثُ الحُمَّى**: onun dağlaması. Ve bir adam **مَمْغُوثٌ**: hummalı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **مُغِثَ**: hummaya tutulduğunda. Ve Hayber hadîsinde: “Hummâ onları **فمَغَثَتْهم**” yani onlara isabet etti ve onları yakaladı. Ve **المَغْثِ**’in aslı: parmaklarla ezme ve ovmadır. Ve Osman hadîsinde: Ümmü Ayyâş’ın dediği: “Sabahleyin onun için kuru üzümü **أَمْغَثُ** ederdim de akşamleyin onu içerdi; ve akşamleyin onu **أَمْغَثُ** ederdim de sabahleyin onu içerdi.” Ve hadîste: Abbas’a dedi ki: “Bize içirin”; yani onun sulamasından; o da dedi ki: “Bu bir içecektir; **قد مُغِث** ve **مُرِث**”; yani eller ona erişti ve ona karıştı. Seleme: “Onu **مَغَثْتُه** ve **غَتَتُّه** ve **مَصَحْتُه** ve **غَطَطْتُه**: onu boğdum manasındadır; aynı şekilde **قَمَسْتُه**.”
Ve **المُغاثُ**: develerin en hafif hastalıkları; Hecerî’den; Kurve dedi ki: yedi gün yer ve içer; sonra iyileşir.
Ve **ماغِثٌ**: Hâris b. Uteybe’nin lakabıdır.
