# مغر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%BA%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مغر

المغرة، بالفتح ويحرك: طين أحمر يصبغ به. والممغر، كمعظم: الثوب المصبوغ بها، وبسر ممغر كمحدث: لونه كلونها. والأمغر جمل على لونها. والمغر، محركة، والمغرة، بالضم: لون إلى الحمرة. وفرس أمغر، من ذلك. وقيل: الأمغر: الذي ليس بناصع الحمرة وليست إلى الصفرة. وحمرته كلون المغرة، ولون عرفه وناصيته وأذنيه كلون الصهبة ليس فيها من البياض شيء. أو المغرة: شقرة بكدرة. والأشقر الأقهب، دون الأشقر في الحمرة، وفوق الأفضح. ويقال: إنه لأمغر أمكر، أي أحمر. والمكر: المغرة. وقال الجوهري: الأمغر من الخيل نحو من الأشقر، وهو الذي شقرته تعلوها مغرة، أي كدرة. والأمغر: الأحمر الشعر والجلد، على لون المغرة. والأمغر: الذي في وجهه حمرة في بياض صاف، وبه فسر الحديث  أن أعرابيا قدم على النبي صلى الله عليه وسلم فرآه مع أصحابه فقال: أيكم ابن عبد المطلب? فقالوا: هو الأمغر المرتفق  أرادوا بالأمغر الأبيض الوجه، وكذلك الأحمر هو الأبيض. وقال ابن الأثير: معناه هو الأحمر، المتكئ على مرفقه. وقيل: أراد بالأمغر الأبيض، لأنهم يسمون الأبيض أحمر. ولبن مغير، كأمير: أحمر يخالطه دم. وأمغرت الشاة والناقة وأنغرت، بالنون: احمر لبنها، وهي ممغر. وقال اللحياني: هو أن يكون في لبنها شكلة من دم، أي حمرة واختلاط. وقيل: أمغرت، إذا حلبت فخرج مع لبنها دم من داء بها، فإن كانت معتادتها فممغار. ونخلة ممغار: حمراء التمر. ومغر في البلاد مغرا، كمنع، إذا ذهب، ومغر به بعيره يمغر: أسرع، ورأيته يمغر به بعيره. والمغرة بالفتح: المطرة الصالحة. يقال: مغرت في الأرض مغرة من مطر، أو الخفيفة، عن ابن الأعرابي، أو الضعيفة، وهي في معنى الخفيفة. ومغرة: ع بالشام لبني كلب. وأوس بن مغراء السعدي: من شعراء مضر الحمراء. والمغراء: تأنيث الأمغر. قلت: ونسبته إلى بني سعد بن زيد مناة بن تميم من ولد جعفر بن قريع بن عوف بن سعد، قاله ابن الكلبي في الأنساب. ومغران كسحبان: اسم رجل. وماغرة: ع، والذي في التكملة ماغر، كصاحب. وأمغرته بالسهم: أمرقته به، نقله الصاغاني. وقول عبد الملك بن مروان لجرير: مغرنا يا جرير، كذا في التكملة. وفي اللسان: مغر لنا يا جرير، أي أنشدنا كلمة ابن مغراء، كذا في التكملة. وفي اللسان: أنشد لنا قول ابن مغراء. ومما يستدرك عليه: في حديث يأجوج ومأجوج: فخرت عليهم متمغرة دما، أي النبال محمرة بالدم. ومغرة الصيف، بالفتح، وبغرته: شدة حره. والممغرة، بالفتح: الأرض التي تخرج منها المغرة. والأمغر: موضع في بلاد بني سعد، به ركية تنسب إليه. وبحذائها ركية أخرى يقال لها الحمارة وهما شروب، قاله الأزهري. وقال الصاغاني: والمغر: أن يمغر المحور المحمى على القرحة طولا. ويقال: غمر بمكواته ومغر بها. وشربت شيئا فتمغرت عليه، أي وجدت في بطني توصيبا. والأميغر في حديث الملاعنة: تصغير الأمغر. ومغار، كغراب: جبل بالحجاز في ديار سليم. وأمغار، بالفتح: لقب أبي البدلاء، القطب أبي عبد الله محمد بن أبي جعفر إسحاق بن إسماعيل بن محمد بن أبي بكر الحسني الإدريسي الصنهاجي رئيس الطريقة الصنهاجية. والبدلاء أولاده السبعة: أبو سعيد عبد الخالق، وأبو يعقوب يوسف، وأبو محمد عبد السلام العابد، وأبو الحسن عبد الحي، وأبو محمد عبد النور، وأبو محمد عبد الله، وأبو عمر ميمون. قال في أنس الفقير: وهذا البيت أكبر بيت في المغرب في الصلاح، لأنهم يتوارثونه كما يتوارثون المال. نقله شيخ مشايخ مشايخنا سيدي

  محمد بن عبد الرحمن الفاسي.د بن عبد الرحمن الفاسي.

### Türkçe

**المغرة**: fetha ile; ve harekelenir: onunla boyanan kırmızı çamur. Ve **الممغر**, **معظم** gibi: onunla boyanmış elbise; ve **بسر ممغر** **كمحدث** gibi: rengi onun rengi gibi. Ve **الأمغر**: onun rengi üzere bir deve. Ve **المغر**, harekeli; ve **المغرة**, damme ile: kızıllığa doğru bir renk. Ve **فرس أمغر**, bundan. Ve denildi: **الأمغر**: parlak kızıl olmayan ve sarılığa da meyletmeyen. Ve kızıllığı **المغرة** rengi gibi; ve yelesinin, perçeminin ve kulaklarının rengi **الصهبة** rengi gibi; onda beyazlıktan hiçbir şey yoktur. Yahut **المغرة**: bulanıklıkla bir sarışınlık. Ve **الأشقر الأقهب**: kızıllıkta **الأشقر**dan aşağı, **الأفضح**ın üstünde. Ve denir: “O, elbette **أمغر أمكر**dır”, yani kırmızıdır. Ve **المكر**: **المغرة**dır. Ve el-Cevherî dedi: Atlardan **الأمغر**, **الأشقر**dan bir türdür; o, sarılığının üzerine **مغرة** galip gelen, yani bulanıklık (olan)dır. Ve **الأمغر**: saç ve deri bakımından kırmızı, **المغرة** rengi üzere. Ve **الأمغر**: yüzünde saf bir beyazlık içinde bir kızıllık olan; ve bununla hadis tefsir edildi: bir bedevî Peygamber’e صلى الله عليه وسلم geldi; onu ashabıyla gördü de dedi: “Hanginiz Abdülmuttalib’in oğludur?” Dediler: “O, **الأمغر المرتفق**tır”; **الأمغر** ile yüzü beyaz olanı kastettiler; ve yine **الأحمر** da beyazdır. İbnü’l-Esîr dedi: manası, o kırmızıdır; dirseğine dayanandır. Ve denildi: **الأمغر** ile beyazı kastetti; çünkü onlar beyaza kırmızı derler. Ve **لبن مغير**, **أمير** gibi: içine kan karışan kırmızı. Ve koyun ve deve **أمغرت** etti, ve **أنغرت** etti, **النون** ile: sütü kızardı; ve o **ممغر**dır. El-Lihyânî dedi: o, sütünde kandan bir karışım olmasıdır; yani kızıllık ve karışma. Ve denildi: **أمغرت**: sağdığında sütüyle birlikte onda bir hastalıktan kan çıktığı zaman; eğer onun âdeti ise, o halde **ممغار**dır. Ve **نخلة ممغار**: hurması kırmızı. Ve **مغر** memleketlerde **مغرا** etti, **منع** gibi: gittiği zaman. Ve devesini onunla **مغر** etti, **يمغر**: hızlandı; ve onu devesini onunla **يمغر** ederken gördüm. Ve **المغرة** fetha ile: iyi yağmur. Denir: “Yerden yağmurdan bir **مغرة** **مغرت** etti”; yahut hafif olan; İbnü’l-A‘râbî’den; yahut zayıf olan; ve o, hafif olan manasındadır. Ve **مغرة**: Şam’da Benî Kelb’e ait bir yer. Ve **أوس بن مغراء السعدي**: Mudar el-hamrâ’nın şairlerindendir. Ve **المغراء**: **الأمغر**ın müennesi. Dedim: ve onun nisbeti Benî Sa‘d b. Zeyd Menât b. Temîm’e, Ca‘fer b. Kuray‘ b. ‘Avf b. Sa‘d soyundan; bunu İbnü’l-Kelbî ensâbda söyledi. Ve **مغران** **كسحبان** gibi: bir adamın adı. Ve **ماغرة**: bir yer; ve tekmiledede olan **ماغر**dır, **صاحب** gibi. Ve onu okla **أمغرته**: onu onunla delip geçirdim; es-Sâgânî nakletti. Ve Abdülmelik b. Mervân’ın Cerîr’e sözü: “**مغرنا** ya Cerîr”; tekmiledede böyle. Ve Lisân’da: “**مغر لنا** ya Cerîr”; yani İbn **مغراء**’ın sözünü bize inşâd et; tekmiledede böyle. Ve Lisân’da: “Bize İbn **مغراء**’ın sözünü inşâd et.” Ve ondan istidrâk olunanlardandır: Ye’cûc ve Me’cûc hadîsinde: “Üzerlerine kanla **متمغرة** olarak fışkırdı”; yani oklar kanla kızarmış. Ve **مغرة الصيف**, fetha ile; ve **بغرته**: sıcağının şiddeti. Ve **الممغرة**, fetha ile: ondan **المغرة** çıkan yer. Ve **الأمغر**: Benî Sa‘d diyarında bir mevki; onda ona nisbet edilen bir kuyu vardır. Ve onun hizasında başka bir kuyu vardır; ona **الحمارة** denir; ve ikisi de içimliktir; el-Ezherî söyledi. Es-Sâgânî dedi: ve **المغر**: kızdırılmış milin yaraya uzunlamasına bastırılmasıdır. Ve denir: dağlamasıyla **غمر** etti ve onunla **مغر** etti. Ve bir şey içtim de onun üzerine **تمغرت** ettim; yani karnımda bir ağrı buldum. Ve **الأميغر** mülâ‘ane hadîsinde: **الأمغر**ın küçültmesidir. Ve **مغار**, **غراب** gibi: Hicaz’da Süleym diyarında bir dağ. Ve **أمغار**, fetha ile: Ebu’l-Büdelâ’nın lakabı; kutub Ebu Abdillah Muhammed b. Ebî Ca‘fer İshâk b. İsmâ‘îl b. Muhammed b. Ebî Bekr el-Hasenî el-İdrîsî es-Sanhâcî, Sanhâciyye tarikatının reisi. Ve **البدلاء** onun yedi oğludur: Ebû Sa‘îd Abdülhâlik, Ebû Ya‘kûb Yûsuf, Ebû Muhammed Abdüsselâm el-Âbid, Ebû’l-Hasen Abdülhayy, Ebû Muhammed Abdünnûr, Ebû Muhammed Abdullah, Ebû Ömer Meymûn. **أنس الفقير**’de dedi: “Ve bu ev, salâhta Mağrib’deki en büyük evdir; çünkü onu, malı miras aldıkları gibi miras alırlar.” Bunu şeyhlerimizin şeyhlerinin şeyhi efendimiz **محمد بن عبد الرحمن الفاسي** nakletti.د بن عبد الرحمن الفاسي.
