# مغس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%BA%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مغس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مغس

المَغْسُ: لغة في المَغْص، وهو وجع وتقطيع يأْخذ في البطن، وقد مَغَسَني بطْني. ومغَسَه بالرُّمح مَغْساً: طعَنه. وامَّغَس رأْسه بنصْفَين من بياض وسواد: اخْتَلَط، وبطن مغُوس.
مقس: مَقِسَتْ نفسُه، بالكسر، مقَساً وتمقَّست: غَثَت، وقيل: تَقَزَّزَت وكَرِهَت، وهو نحو ذلك؛ قال أَبو زيد: صادَ أَعرابيٌّ هامَةً فأَكلها فقال: ما هذا؟ فقيل: سُمانى، ففَثَتْ نفسُه فقال:
نَفْسي تَمَقَّسُ من سُماني الأَقْبُرِ
أَبو عمرو: مَقِسَتْ نفسي من أَمر كذا تَمْقَس، فهي ماقِسَة إِذا أَنِفَت، وقال مرة: خَبُثَتْ وهي بمعنى لَقِسَتْ. والمَقْس: الجَوْب والخَرْق. ومَقَس في الأَرض مَقْساً: ذهب فيها. أَبو سعيد: مَقَسْتُه في الماء مَقْساً وَقَمَسْتُه قَمْساً إِذا غَطَطْتَه فيه غَطّاً. وفي الحديث: خرج عبد الرحمن بن زيد وعاصم بن عمر يَتَماقَسان في البحر أَي يَتَغاوَصان. يقال: مَقَسْتُه وقَمَسْتُه على القلب إِذا غَطَطْته في الماء. امرأَة مَقَّاسَة: طَوَّافة.
ومَقَّاس والمَقَّاس، كلاهما: اسم رجل.

### Türkçe

**المَغْسُ**: **المَغْص** hakkında bir dildir (lehçedir); o, karında meydana gelen bir ağrı ve kesip parçalayıcı bir sancıdır; “karnım beni **مَغَسَ** etti (sancılandı)” denir. “Onu mızrakla **مَغْساً** **مغَسَه**”: onu mızrakladı. “Başının yarısını beyazdan ve siyahdan iki parçayla **امَّغَس** etti”: karıştı; ve “karın **مغُوس**” (sancılı).

مقس: “Nefsi **مَقِسَتْ**”, kesre ile, **مقَساً** ve “**تمقَّست**”: midesi bulandı; “tiksindi ve iğrendi” denildi; bu ona yakındır. Ebû Zeyd dedi: Bir bedevî bir baykuş avladı da onu yedi; sonra dedi: Bu nedir? “**سُمانى**” denildi; bunun üzerine nefsi bulandı ve şöyle dedi:
نَفْسي تَمَقَّسُ من سُماني الأَقْبُرِ

Ebû Amr: “Nefsim falan işten **مَقِسَتْ**; **تَمْقَس**”: o hâlde o, iğrendiği zaman **ماقِسَة**’dir; bir defa da dedi: “Kötüleşti”; ve o, **لَقِسَتْ** mânasındadır. **المَقْس**: yarma ve delme. “Yerde **مَقْساً** **مَقَس** etti”: onda gitti. Ebû Saîd: “Suda onu **مَقْساً** **مَقَسْتُه** ve onu **قَمْساً** **قَمَسْتُه**”: onu orada batırıp daldırdığın zaman. Hadiste: Abdurrahman b. Zeyd ve Âsım b. Ömer denizde **يَتَماقَسان** olarak çıktılar; yani **يَتَغاوَصان** (dalarak suya girerler). “Onu kalp üzerine **مَقَسْتُه** ve **قَمَسْتُه**”: onu suda batırdığın zaman. **مَقَّاسَة** kadın: çok dolaşan.

**مَقَّاس** ve **المَقَّاس**; ikisi de: bir adam adıdır.
