# مغط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%BA%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مغط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مغط

المَغْط: مدّ الشيء يستطيله وخص بعضهم به مدّ الشيء الليِّن كالمُصْرانِ ونحوه، مغَطَه يَمْغُطه مَغْطاً فامَّغَط وامْتَغَط. والمُمَّغِطُ: الطويل ليس بالبائن الطول، وقيل: الطويل مطلقاً كأَنه مدَّ مدّاً من طوله. ووصف علي، عليه السلام، النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، فقال: لم يكن بالطويل الممَّغِط ولا القصير المتردّد؛ يقول: لم يكن بالطويل البائن ولكنه كان رَبْعة.
الأَصمعي: المُمَّغِط، بتشديد الميم الثانية، المتناهي الطول. وامَّغط النهار امِّغاطاً: طال وامتدَّ. ومغَط في القوس يَمْغَطُ
(* قوله «يمغط»
كذا ضبط في الأصل، ومقتضى اطلاق المجد انه من باب كتب.) مغْطاً مثل مخط: نزع فيها بسهم أَو بغيره. ومغَط الرجلُ القوس مغطاً إِذا مدَّها بالوتر. وقال ابن شميل: شدَّ ما مغَطَ في قوسه إِذا أَغرق في نزْع الوتر ومدّه ليُبْعِد السهم. ومَغَطْت الحبل وغيره إِذا مددته، وأَصله مُنْمغِط والنون للمطاوعة فقلبت ميماً وأُدغمت في الميم، ويقال بالعين المهملة بمعناه. والمغط: مدّ البعير يديه في السير؛ قال:
مَغْطاً يَمُدُّ غَضَنَ الآباطِ
وقد تمغَّط، وكذلك في عدْو الفرس أَن يمُدَّ ضبْعيه. قال أَبو عبيدة: فرس مُتَمَغِّطٌ والأُنثى مُتَمغِّطةٌ. والتمغُّطُ: أَن يمُدّ ضَبْعَيْه حتى لا يجد مَزيداً في جَرْيِه ويَحْتَشِيَ رجليه في بطنه حتى لا يجد مَزيداً للإلحاق ثم يكون ذلك منه في غير احْتلاط، يسْبَح بيديه ويَضْرَحُ برجليه في اجتماع. وقال مرة: التمغُّطُ أَن يمدّ قَوائمه ويتمَطَّى في جَرْيِه. وامْتَغَطَ النهارُ أَي ارتفع. وسقط البيت عليه فتمَغَّط فمات أَي قتله الغُبار، قال ابن دريد: وليس بِمُسْتَعْمَل.

### Türkçe

**المَغْط**: şeyin uzatılmasıdır; onu uzun kılar. Bazıları bunu, **المُصْرانِ** ve benzeri gibi yumuşak şeyin uzatılmasına tahsis etti. **مغَطَه يَمْغُطه مَغْطاً**; böylece **امَّغَط** ve **امْتَغَط** oldu.

**والمُمَّغِطُ**: uzun olan, fakat uzunluğu belirgin olmayan; ve denildi ki: mutlak olarak uzun olan; sanki uzunluğundan bir uzatma ile uzatılmıştır. Ali, عليه السلام, Peygamberi, صلّى اللّه عليه وسلّم, vasfetti de dedi ki: **لم يكن بالطويل الممَّغِط ولا القصير المتردّد**; yani: belirgin uzun olan uzun değildi; fakat **رَبْعة** idi.

**الأَصمعي**: **المُمَّغِط** (ikinci mimin şeddeli olmasıyla) aşırı derecede uzun olandır. Ve **امَّغط النهار امِّغاطاً**: uzadı ve yayıldı. Ve **مغَط في القوس يَمْغَطُ**
(* sözü «**يمغط**» asılda böyle ضبط edilmiştir; ve **المجد**’in إطلاقının gereği onun **باب كتب**’ten olmasıdır.) **مغْطاً** tıpkı **مخط** gibi: onda bir okla yahut onun dışında bir şeyle çekip çıkardı. Ve **مغَط الرجلُ القوس مغطاً**: kirişiyle onu gerdiği zaman. İbn Şümeyl dedi ki: **شدَّ ما مغَطَ في قوسه**: kirişi çekip uzatmada aşırıya gittiği zaman; oku uzaklaştırmak için. Ve **مَغَطْت الحبل** ve başkasını: onu uzattığım zaman; ve aslı **مُنْمغِط**’tir; **النون** mutâvaat içindir; sonra **ميماً**’ya çevrildi ve **الميم**’e idğam edildi. Ve aynı manasıyla **بالعين المهملة** ile de söylenir.

Ve **المغط**: yürüyüşte devenin iki elini uzatmasıdır; dedi ki:
مَغْطاً يَمُدُّ غَضَنَ الآباطِ

Ve **تمغَّط** etmiştir; ve aynı şekilde atın koşusunda: iki **ضبْع**’ını uzatmasıdır. Ebû Ubeyde dedi ki: **فرس مُتَمَغِّطٌ**; dişisi **مُتَمغِّطةٌ**. Ve **التمغُّطُ**: iki **ضَبْع**’ını uzatmasıdır; ta ki koşusunda bir fazlalık bulmasın ve iki ayağını karnına toplasın; ta ki yetişmeye bir fazlalık bulmasın; sonra bu, onda karışıklık olmaksızın olur; iki eliyle yüzer ve iki ayağıyla bir araya toplanmış halde vurur. Ve bir kere dedi ki: **التمغُّطُ**: dört ayağını uzatması ve koşusunda gerinmesidir. Ve **امْتَغَطَ النهارُ**: yani yükseldi. Ve ev onun üzerine düştü de **تمَغَّط** etti de öldü: yani toz onu öldürdü. İbn Düreyd dedi ki: ve o, **بِمُسْتَعْمَل** değildir.
