# مغط — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B7/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%BA%D8%B7/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مغط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%BA%D8%B7.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مغط

مغط الرامي في قوسه، إذا أغرق في نزع الوتر ومده ليبعد السهم، قاله ابن شميل. ويقال: مغط في القوس مغطا، مثل مخط: نزع فيها بسهم أو بغيره. ومغط الشيء: مده يستطيله، وخصه بعضهم فقال: المغط: مد شيء لين كالمصران ونحوه، مغطه يمغطه مغطا فامتغط، وامغط، مشددة الميم. والممغط، بتشديد الميم الثانية - وقد رواه بعض المحدثين بتشديد الغين، وهو غلط - وهو مثل الممعط، بالعين، وهو الطويل ليس بالبائن الطول. وفي الصحاح: هو الطويل كأنه مد مدا من طوله. قال الأزهري: هكذا رواه أبو عبيد عن الأصمعي بالغين. زاد السهيلي، في الروض: والكسائي وأبي عمرو. ووصف علي رضي الله عنه النبي صلى الله عليه وسلم فقال: لم يكن بالطويل الممغط، ولا القصير المتردد يقول: لم يكن بالطويل البائن، ولكنه كان ربعة. قلت: وأخرج الإمام في مسنده عن أنس رضي الله عنه في صفته صلى الله عليه وسلم: كان ربعة من القوم ليس بالقصير ولا بالطويل البائن. وروي عن الأصمعي أنه قال: الممغط: المتناهي في الطول. والممغط، أصله منمغط، والنون للمطاوعة، فقلبت ميما، وأدغمت في الميم. وفي الروض للسهيلي: الممغط وزنه منفعل، واندغمت النون في الميم، كما اندغمت في محوته فامحى، لما أمن التباسه المضاعف، ولم يدغموا النون في الميم في شاة زنماء، ولا في غنماء، لئلا يلتبس بالمضاعف لو قالوا: زماء، وغماء. وتمغط البعير: مد يديه شديدا في السير.
 وتمغط الفرس: مد ضبعيه وجرى حتى لا يجد مزيدا في جريه، ويحتشي رجليه في بطنه حتى لا يجد مزيدا للإلحاق، ثم يكون ذلك منه في غير احتلاط، يسبح بيديه ويضرح برجليه في اجتماع، قاله أبو عبيدة. أو تمغط الفرس: إذا مد قوائمه وتمطى في جريه، نقله أبو عبيدة أيضا.
 وتمغط فلان تحت الهدم، إذا سقط عليه البيت وقتله الغبار. قال ابن دريد: وليس بمستعمل.
 وامتغط سيفه: استله من قرابه. وامتغط النهار: ارتفع، نقله الجوهري، والعين لغة فيه، وقد تقدم. ومما يستدرك عليه: المغط: مد البعير يديه في السير، قال:
  مغطا يمد غضن الآباط والمتمغط: المتغضب، عن ابن الأثير.

### Türkçe

**مغط**: Okçu yayında **مغط** etti; yani kirişi çekip germede aşırıya gidip oku uzaklaştırmak için (bunu yaptı); bunu İbn Şümeyl söyledi. Ve denilir: yayda **مغط** etti, **مغطا**; **مخط** gibi: onda okla veya başkasıyla çekti. Ve **مغط** etmek (bir şeyi): onu uzattı, onu uzun bulmak ister. Bazıları onu tahsis etti de şöyle dedi: **المغط**: bağırsak ve benzeri gibi yumuşak bir şeyi uzatmak; onu **يمغطه** eder, **مغطا** (olarak) (uzatır) da **فامتغط** olur; ve **امغط** (da vardır); **الميم** şeddeli. Ve **الممغط**; ikinci **الميم**’in şeddelenmesiyle — bazı muhaddisler onu **الغين**’in şeddelenmesiyle rivayet etmiştir, o ise yanlıştır — ve o, **الممعط** gibidir, **العين** ile; ve o, uzun olandır; apaçık (belirgin) uzunlukta olan değildir. Ve Sıhâh’ta: o, uzun olandır; sanki uzunluğundan bir uzatma ile uzatılmış gibidir. Ezherî dedi: Ebû Ubeyd bunu Asmaî’den **الغين** ile böyle rivayet etti. Süheylî Ravd’da artırdı: ve Kisâî ile Ebû Amr (da böyle rivayet etti). Ve Ali رضي الله عنه, Peygamber صلى الله عليه وسلم’i vasfetti de dedi ki: **بالطويل الممغط** değildi, ne de **القصير المتردد**; yani: apaçık uzun olan değildi; fakat o, **ربعة** idi. Dedim: İmam, Müsned’inde Enes رضي الله عنه’dan onun صلى الله عليه وسلم sıfatı hakkında çıkardı: Kavimden **ربعة** idi; ne kısa idi ne de apaçık uzun. Ve Asmaî’den rivayet olundu ki o dedi: **الممغط**: boyda nihayete varmış olan. Ve **الممغط**’ın aslı **منمغط**’tır; **النون** mutâvaat içindir; sonra **ميما**ya çevrildi ve **الميم**’e idğam edildi. Ve Süheylî’nin Ravd’unda: **الممغط**’ın vezni **منفعل**’dir; ve **النون**, **الميم**’e idğam edildi; tıpkı **محوته فامحى**’da idğam edildiği gibi; çünkü onun müzâafla karışması emniyete alınmıştır. **النون**’u **الميم**’e **شاة زنماء**’da da, **غنماء**’da da idğam etmediler; ta ki müzâafla karışmasın; eğer deselerdi: **زماء** ve **غماء**. Ve deve **تمغط** etti: yürüyüşte iki elini şiddetle uzattı.

Ve at **تمغط** etti: iki pazusunu uzattı ve koştu; ta ki koşusunda daha fazlasını bulmasın; ve iki bacağını karnına toplar; ta ki yetişmeye daha fazlasını bulmasın; sonra bu, ondan karışıklık olmaksızın olur; iki eliyle yüzer ve iki bacağıyla bir araya geliş içinde vurur; bunu Ebû Ubeyde söyledi. Yahut at **تمغط** etti: bacaklarını uzattığı ve koşusunda gerinip uzandığı zaman; bunu da Ebû Ubeyde nakletti.

Ve falan, yıkıntı altında **تمغط** etti; yani ev onun üzerine düştüğü ve toz onu öldürdüğü zaman. İbn Düreyd dedi: Kullanılır değildir.

Ve **امتغط** kılıcını: onu kınından çekip çıkardı. Ve gündüz **امتغط** etti: yükseldi; Cevherî onu nakletti; ve onda **العين** (ile olan şekil) bir lehçedir; ve daha önce geçti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **المغط**: devenin yürüyüşte iki elini uzatmasıdır; dedi ki:

مغطا يمد غضن الآباط

Ve **المتمغط**: öfkelenen (hiddetlenen)dir; İbnü’l-Esîr’den.
