# مقت — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%82%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مقت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مقت

المَقِيتُ: الحافِظُ. الأَزهري: المُقِيتُ، الميم فيه مضمومة وليست بأَصلية، وهو في المعتلات. ابن سيده: المَقْتُ أَشَدُّ الإِبْغاضِ. مَقُتَ مَقاتَةً، ومَقَتَه مَقْتاً: أَبْغضه، فهو مَمْقُوتٌ ومَقِيتٌ، ومَقَّتَه؛ قال:
ومن يُكْثِرِ التَّسْآلَ، يا حُرُّ، لا يَزَلْ
يُمَقَّتُ في عَينِ الصَّدِيقِ، ويَصْفَحُ
وما أَمْقَتَه عندي وأَمْقَتَني له. قال سيبويه هو على معنيين: إِذا قلت ما أَمْقَتَه عندي، فإِنما تُخْبر أَنه ممقوت؛ وإِذا قلتَ ما أَمْقَتَني له، فإِنما تُخْبر أَنك ماقِتٌ. وقال قتادة في قوله: لمَقْتُ اللهِ أَكْبر من مَقْتِكم أَنْفُسَكم؛ قال: يقول لمَقْتُ اللهِ إِياكم حين دُعِيتُم إِلى الإِيمان فلم تؤْمنوا، أَكبرُ من مَقْتكْم أَنفسَكم حين رأَيتم العذاب. قال الليث: المَقْتُ بُغْضٌ عن أَمر قبيح رَكِبَه، فهو مَقِيتٌ؛ وقد مَقُتَ إِلى الناس مَقاتةً. الزجاج في قوله تعالى. ولا تَنْكِحُوا ما نَكح آباؤُكم من النساء إِلاَّ ما قد سَلَف إِنه كان فاحشةً ومَقْتاً وساءَ سبيلاَّ؛ قال: المَقْتُ أَشدّ البُغْض. المعنى: أَنهم أُعْلِمُوا أَن ذلك في الجاهلية كان يقال له مَقْتٌ، وكان المولود عليه يقال له المَقْتيُّ، فأُعْلِمُوا أَن هذا الذي حُرّم عليهم من نكاح امرأَةِ الأَبِ لم يَزَلْ مُنْكَراً في قلوبهم، مَمْقُوتاً عندهم.
ابن سيده: المَقْتِيُّ الذي يتزوج امرأَة أَبيه، وهو من فعل الجاهلية؛ وتَزويجُ المَقْتِ فِعْلُ ذلك.
وفي الحديث: لم يُصِبْنا عيبٌ من عُيوب الجاهلية في نكاحها ومَقْتها؛ المَقْتُ، في الأَصل: أَشدُّ البُغْض، ونكاحُ المَقْتِ: أَن يَتَزَوَّجَ الرجلُ امرأَةَ أَبيه إِذا طَلَّقها أَو ماتَ عنها، وكان يُفْعل في الجاهلية، وحَرَّمه الإِسلامُ.

### Türkçe

**المَقِيتُ**: koruyan. **الأَزهري**: **المُقِيتُ**; ondaki **الميم** ötrelidir ve aslî değildir; o, illetli (harfli)lerde(ndir). **ابن سيده**: **المَقْتُ** buğzun en şiddetlisidir.

**مَقُتَ** **مَقاتَةً**, ve **مَقَتَه** **مَقْتاً**: ona buğzetti; o hâlde o **مَمْقُوتٌ** ve **مَقِيتٌ**(tir), ve **مَقَّتَه**; dedi ki:
ومن يُكْثِرِ التَّسْآلَ، يا حُرُّ، لا يَزَلْ
يُمَقَّتُ في عَينِ الصَّدِيقِ، ويَصْفَحُ

Ve: “Onu yanımda ne kadar da **أَمْقَتَه**; ve onun için beni ne kadar da **أَمْقَتَني**.” **سيبويه** dedi: o iki mânâ üzeredir: **ما أَمْقَتَه عندي** dediğin zaman, ancak onun **ممقوت** olduğunu haber verirsin; **ما أَمْقَتَني له** dediğin zaman ise, ancak senin **ماقِتٌ** olduğunu haber verirsin.

Ve **قتادة**, şu sözü hakkında: **لمَقْتُ اللهِ أَكْبر من مَقْتِكم أَنْفُسَكم**; dedi: “Şöyle der: **لمَقْتُ اللهِ** (Allah’ın size buğzu), imana çağrıldığınızda iman etmediğiniz vakit size (olan buğzu), azabı gördüğünüz vakit nefislerinize buğzunuzdan daha büyüktür.”

**الليث** dedi: **المَقْتُ**, işlediği çirkin bir işten dolayı (olan) bir buğzdur; o hâlde o **مَقِيتٌ**(tir); ve gerçekten **مَقُتَ** insanlara karşı **مَقاتةً**.

**الزجاج**, Yüce Allah’ın sözü hakkında: **ولا تَنْكِحُوا ما نَكح آباؤُكم من النساء إِلاَّ ما قد سَلَف إِنه كان فاحشةً ومَقْتاً وساءَ سبيلاَّ**; dedi: **المَقْتُ** daha şiddetli buğzdur. Mânâ: Onlara, bunun câhiliyede **مَقْتٌ** diye adlandırıldığı, ve onun üzerine doğana **المَقْتيُّ** denildiği bildirilmiştir; böylece onlara, kendilerine haram kılınan babanın karısıyla evlenmenin, kalplerinde sürekli münker (kabul edilmez) olduğu, yanlarında **مَمْقُوتاً** olduğu bildirilmiştir.

**ابن سيده**: **المَقْتِيُّ**, babasının karısıyla evlenen kimsedir; o, câhiliye fiilindendir; ve **تَزويجُ المَقْتِ** bunun fiilidir.

Ve hadiste: “Onun nikâhında ve **مَقْتها**sında câhiliyenin ayıplarından bir ayıp bize isabet etmedi”; **المَقْتُ**, aslında: buğzun en şiddetlisidir; ve **نكاحُ المَقْتِ**: erkeğin, onu boşadığı yahut ondan öldüğü zaman babasının karısıyla evlenmesidir; câhiliyede yapılırdı; İslâm onu haram kıldı.
