# مقد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%82%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مقد

مَقَدٌ: من قُرَى البَثَنِيَّةِ. والمَقدِيَّة، خفيفة الدال: قرية بالشام من عمل الأُرْدُنّ، والشرابُ منسوب إِليها. غيره: المَقَدِي، مخفف الدال: شراب منسوب إِلى قرية بالشام يتخذ من العسل؛ وقال الشاعر: عَلِّلِ القَوْمَ، قَلِيلاً،
بابنِ بِنْتِ الفارِسِيَّة
إِنَّهُمْ قد عاقَرُوا، اليَوْ
مَ، شَراباً مَقَدِيَّهْ
وأَنشد الليث:
مَقَدِيًّا أَحَلَّهُ اللَّهُ للنا
سِ شَراباً، وما تَحِلُّ الشَّمُولُ
وروى الأَزهري بسنده عن منذر الثوري قال: رأَيت محمد بن عليّ يشربُ الطِّلاءَ المَقَدِيَّ الأَصفر، كان يرزقه إِياه عبد الملك، وكان في ضيافته يرْزُقه الطِّلاءَ وأَرطالاً من لحم. قال شمر: سمعت أَبا عبيد يروي عن أَبي عمرو: المَقَدِيُّ ضَرْب من الشراب، بتخفيف الدال؛ قال: والصحيح عندي أَن الدال مشدّدة؛ قال: وسمعت رجاء بن سلمة يقول المَقَدِّيُّ، بتشديد الدال، الطِّلاءُ المُنَصَّف مشبه بما قُدَّ بنصفين؛ قال: ويصدقه قول عمرو بن معديكرب:
وهُمْ تَرَكُوا ابْنَ كَبْشَةَ مُسلَحِبّاً،
وهُمْ شغَلوه عَنْ شُرْبِ المَقَدِّ
قال ابن سيده: أُنشد بغير ياء، قال: وقد يجوز أَن يكون أَراد المَقَدّي فحذف الياء. قال ابن بري: وجعل الجوهري المَقَدي مخففاً، وهو المشهور عند أَهل اللغة، وقد حكاه أَبو عبيد وغيره مشدّد الدال، رواه ابن الأَنباري واستشهد على صحته ببيت عمرون بن معديكرب، حكى ذلك عن أَبيه عن أحمد بن عبيد، وأَن المَقَدِّيّ منسوب إِلى مَقَدّ، وهي قرية بِدِمَشْق في الجبل المشرف على الغَوْر؛ وقال أَبو الطيب اللغوي: هو بتخفيف الدال لا غير منسوب إلى مَقَد؛ قال: وإِنما شدّده عمرو بن معديكرب للضرورة؛ قال: وكذا يقتضي أَن يكون عنده قول عدي بن الرقاع في تشديد الدال أَنه للضرورة وهو: فَظَلْتُ كأَنِّي شارِبٌ، لَعِبَتْ به
عُقارٌ، ثَوَتْ في سِجْنِها حِجَجاً تِسْعَا
مَقَدِّيَّةٌ صَهْباءُ باكَرْتُ شُرْبَها،
إِذا ما أَرادُوا أَن يَرُوحوا بها صَرْعَى
قال: والذي يشهد بصحة قول أَبي الطيب أَنها منسوبة إِلى مقد، بالتخفيف، قول الأَحوص:
كأَنَّ مُدامَةً مِمَّا
حَوَى الحانُوتُ مِنْ مَقَدِ،
يُصَفَّقُ صَفْوُها بالمِسْـ
ـكِ والكافُورِ والشَّهَدِ
قال: وكذلك قول العرجي:
كأَنَّ عُقاراً قَرْقَفاً مَقَدِيَّةً،
أَبى بَيْعَها خَبٌّ مِنَ التَّجْرِ خادِعُ
وكذلك قول الآخر:
مَقَدِيّاً أَحَلَّه اللَّهُ للناس
قال: زعم قائل هذا البيت أَنّ المَقَدِيَّة شراب من العسل كانت الخلفاء من بني أُمَيَّة تشربه.
والمَقَدِيّ: ضَرْبٌ من الثياب.

### Türkçe

**مَقَدٌ**: **البَثَنِيَّةِ**’nin köylerindendir. Ve **المَقدِيَّة** ( **الدال**’ı hafif): Şam’da **الأُرْدُنّ** amelinden bir köydür; içki ona nispet edilmiştir. Başkası: **المَقَدِي** ( **الدال**’ı hafif): Şam’da bir köye nispet edilen, baldan yapılan bir içkidir; şair dedi ki:

Kavmi oyalayın, azıcık,
Fârisiyye’nin kızının oğluyla;
Şüphesiz onlar bugün
**مَقَدِيَّهْ** bir içkiyi içtiler.

Ve **الليث** şu beyti okudu:

**مَقَدِيًّا**; Allah onu insanlar için
bir içki olarak helâl kıldı; oysa **الشَّمُولُ** helâl olmaz.

Ve **الأَزهري** senediyle **منذر الثوري**’den rivayet etti; dedi ki: Muhammed b. Ali’yi sarı **الطِّلاءَ المَقَدِيَّ** içerken gördüm; onu kendisine Abdülmelik rızıklandırırdı; o, onun misafirliğinde idi, ona **الطِّلاءَ** ve etten **أَرطالاً** rızıklandırırdı. **شمر** dedi: **أَبا عبيد**’i, **أَبي عمرو**’dan rivayet ederken işittim: **المَقَدِيُّ** ( **الدال**’ı hafifletmekle) içkiden bir türdür; dedi ki: ve bana göre doğru olan, **الدال**’ın şeddeli olmasıdır; dedi ki: ve **رجاء بن سلمة**’yi **المَقَدِّيُّ** ( **الدال**’ı şeddeli kılarak) derken işittim; **الطِّلاءُ المُنَصَّف**’tır; iki yarıya bölünmüş şeye benzer, sanki iki yarıya **قُدَّ** edilmiş gibi; dedi ki: ve onu, **عمرو بن معديكرب**’in sözü doğrular:

Ve onlar İbn Kebşe’yi **مُسلَحِبّاً** bıraktılar,
ve onu **المَقَدِّ**’i içmekten alıkoymakla meşgul oldular.

**ابن سيده** dedi: **ياء** olmaksızın okundu; dedi ki: ve **المَقَدّي**’yi kastetmiş olup **الياء**’ı hazfetmiş olması caizdir. **ابن بري** dedi: ve **الجوهري** **المَقَدي**’yi (hafif) kıldı; bu, dil ehli yanında meşhur olandır; hâlbuki **أَبو عبيد** ve başkası onu **الدال**’ı şeddeli olarak hikâye etmiştir; onu **ابن الأَنباري** rivayet etti ve doğruluğuna **عمرون بن معديكرب**’in beytiyle istişhâd etti; bunu, babasından, **أحمد بن عبيد**’den hikâye etti; ve **المَقَدِّيّ** **مَقَدّ**’e nispet edilmiştir; o da **بِدِمَشْق**’ta, **الغَوْر**’a nazır dağdaki bir köydür. Ve **أَبو الطيب اللغوي** dedi: o, **الدال**’ı hafifletmekledir; başka değil; **مَقَد**’e nispet edilmiştir; dedi ki: ancak **عمرو بن معديكرب** onu zaruret için şeddeli kıldı; dedi ki: ve aynı şekilde, onda **عدي بن الرقاع**’ın **الدال**’ı şeddeli kılmasındaki sözün, zaruret için olduğuna delâlet eder; o da şudur:

Böylece kaldım; sanki ben içenim; onunla oynadı
bir **عُقارٌ**; dokuz yıl onun zindanında kaldı;
**مَقَدِّيَّةٌ** sarımsı; onun içimini erkenden yaptım,
ne zaman isteseler ki onunla akşam dönsünler, yere serilmişler olarak.

Dedi ki: **أَبي الطيب**’in sözünün doğruluğuna şahitlik eden, onun **مقد**’e nispet edilmiş olmasıdır; ( **الدال**’ı hafifletmekle); **الأَحوص**’un sözü:

Sanki bir **مُدامَةً**; ondan ki
dükkân **مَقَدِ**’den (olanı) ihtiva etti;
onun safı çırpılır
misk, kâfur ve bal ile.

Dedi ki: ve aynı şekilde **العرجي**’nin sözü:

Sanki bir **عُقاراً** **قَرْقَفاً** **مَقَدِيَّةً**;
onu satmayı, tüccardan hilekâr bir kurnaz reddetti.

Ve aynı şekilde başkasının sözü:

**مَقَدِيّاً**; Allah onu insanlar için helâl kıldı.

Dedi ki: Bu beytin söyleyeni, **المَقَدِيَّة**’nin baldan bir içki olduğunu; **بني أُمَيَّة**’den halifelerin onu içtiğini iddia etti.

Ve **المَقَدِيّ**: elbiseden bir türdür.
