# مقر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%82%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مقر

المَقْرُ: دَقُّ العنق. مَقَرَ عنقه يَمْقُرُها مَقْراً إِذا دقها وضربها بالعصا حتى تكسَّر العظم، والجلد صحيحٌ. والمَقْرُ: إِنقاعُ السمك المالح في الماء. ومقَرَ السمكة المالحة مَقْراً: أَنْقَعَها في الخل. وكل ما أُنْقِع، فقد مُقِرَ؛ وسمك مَمْقُورٌ. الأَزهري: الممقور من السمك هو الذي يُنقع في الخل والملح فيصير صِباغاً بارِداً يُؤتَدَمُ به. ابن الأَعرابي: سمك مَمْقُورٌ أَي حامض. ويقال: سمك مَلِيحٌ ومَمْلوحٌ، ومالح لغة أَيضاً. الجوهري: سمك مَمْقُورٌ يُمْقَرُ في ماء وملح، ولا تقل مَنْقُورٌ. وشيء مُمْقِرٌ ومَقِرٌ: بَيِّنُ المَقَرِ حامض، وقيل: المَقِرُ والمَقْرُ والمُمْقِرُ المُرُّ؛ وقال أَبو حنيفة: هو نبات يُنْبِتُ ورَقاً في غير أَفنان، وأَمقر الشرابَ: مَرَّرَهُ. أَبو زيد: المُرُّ والمُمْقِرُ اللَّبنُ الحامض الشديد المحوضة، وقد أَمْقَرَ إِمْقاراً. أَبو مالك: المُزُّ القليل الحموضة، وهو أَطيب ما يكون، والمُمْقِرُ: الشديد المرارة، والمَقِرُ: شبيه بالصَّبِرِ وليس به، وقيل: هو الصَّبِرُ نفسه، وربما سكن؛ قال الراجز:
أَمَرّ مِنْ صَبْرٍ ومَقْرٍ وحُظَظْ
وصواب إِنشاده أَمرَّ، بالنصب، لأَن قبله:
أَرْقَش ظَمآن إِذا عُصْرَ لَفَظْ
يصف حيَّة؛ واختلاف الأَلفاظ في حُظَظ كل منها مذكور في موضعه، وقيل: المَقِرُ السُّمُّ، وقال أَبو عمرو: المَقِرُ شجر مُرٌّ. ابن السكيت: أَمْقَرَ الشيءُ، فهو مُمْقِرٌ إِذا كان مرًّا. ويقال للصبر: المَقِرُ؛ قال لبيد:
مُمْقِرٌ مُرٌّ على أَعدائِه،
وعلى الأَدْنَيْنَ حُلْوٌ كالعسلْ
ومَقِرَ الشيءُ، بالكسر، يَمْقَرُ مَقَراً أَي صار مرًّا، فهو شيء مَقِرٌ. وفي حديث لقمان: أَكلتُ المَقِرَ وأَكلت على ذلك الصَّبِر؛ المَقِرُ: الصَّبِرُ وصَبَرَ على أَكله. وفي حديث عليّ: أَمَرُّ مِنَ الصَّبِرِ والمَقِرِ. ورجل مُمْقَرُّ النَّسَا، بتشديد الراء: ناتِئُ العِرْق؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
نَكَحَتْ أُمامةُ عاجِزاً تَرْعِيَّةً،
مُتَشَقِّقَ الرِّجْلَيْنِ مُمْقَرَّ النَّسَا
الليث: المُمْقِرُ من الرَّكايا القليلة الماء؛ قال أَبو منصور: هذا تصحيف، وصوابه المُنْقُرُ، بضم الميم والقاف، وهو مذكور في موضعه.

### Türkçe

**المَقْرُ**: boynun dövülmesi. **مَقَرَ** boynunu **يَمْقُرُها** **مَقْراً**: onu dövdüğü zaman
ve onu sopayla vurduğu zaman, ta ki kemik kırılıncaya kadar; deri ise sağlamdır. Ve **المَقْرُ**: tuzlu balığın
suda ıslatılması. Ve **مقَرَ** tuzlu balığı **مَقْراً**: onu sirkede ıslattı.
Ve her ne ıslatıldıysa, artık **مُقِرَ** edilmiştir; ve **سمك مَمْقُورٌ**. el-Ezherî: balıktan **الممقور**
sirkede ve tuzda ıslatılan, böylece kendisiyle katık edinilen soğuk bir boya hâline gelen şeydir. İbn
el-A‘râbî: **سمك مَمْقُورٌ** yani ekşi. Ve denir: **سمك مَلِيحٌ** ve **مَمْلوحٌ**; ve **مالح**
da bir dildir ayrıca. el-Cevherî: **سمك مَمْقُورٌ** su ve tuz içinde **يُمْقَرُ**; ve
**مَنْقُورٌ** deme. Ve **شيء مُمْقِرٌ** ve **مَقِرٌ**: **بَيِّنُ المَقَرِ**; ekşi; ve denildi: **المَقِرُ**
ve **المَقْرُ** ve **المُمْقِرُ** acı olan; Ebû Hanîfe dedi: o, dallar üzerinde olmaksızın
yaprak bitiren bir bitkidir; ve **أَمقر الشرابَ**: onu acılaştırdı. Ebû Zeyd: **المُرُّ** ve **المُمْقِرُ**
şiddetli ekşiliğe sahip ekşi süttür; ve gerçekten **أَمْقَرَ** **إِمْقاراً**. Ebû Mâlik:
**المُزُّ** az ekşilikli olandır; ve o, olduğu şeyin en hoşudur; ve **المُمْقِرُ**: şiddetli acılık sahibi,
ve **المَقِرُ**: **الصَّبِرِ**e benzer, fakat o değildir; ve denildi: o, **الصَّبِرُ**ün kendisidir; ve belki
sükûnlandı; râciz dedi:
أَمَرّ مِنْ صَبْرٍ ومَقْرٍ وحُظَظْ
Ve onun inşadının doğrusu **أَمرَّ**dir, nasb ile; çünkü ondan önce:
أَرْقَش ظَمآن إِذا عُصْرَ لَفَظْ
bir yılanı vasfeder; ve **حُظَظ**daki lafızların ihtilâfı, her biri kendi yerinde zikredilmiştir; ve denildi:
**المَقِرُ** zehirdir; ve Ebû Amr dedi: **المَقِرُ** acı bir ağaçtır. İbn es-Sikkît:
**أَمْقَرَ** şey, o hâlde **مُمْقِرٌ**dur, eğer acı ise. Ve **الصبر** için denir: **المَقِرُ**; Lebîd dedi:
مُمْقِرٌ مُرٌّ على أَعدائِه،
وعلى الأَدْنَيْنَ حُلْوٌ كالعسلْ
Ve **مَقِرَ** şey, kesre ile, **يَمْقَرُ** **مَقَراً**: yani acı oldu; o hâlde o, **شيء مَقِرٌ**dur. Ve Lokman’ın hadisinde: **أَكلتُ المَقِرَ** ve bunun üzerine **الصَّبِر** yedim; **المَقِرُ**:
**الصَّبِرُ**dür; ve onu yemeye sabretti. Ali’nin hadisinde: **أَمَرُّ مِنَ الصَّبِرِ**
ve **المَقِرِ**. Ve **رجل مُمْقَرُّ النَّسَا**, râ’nın şeddelenmesiyle: damarı çıkıntılı; İbn
el-A‘râbî’den; ve inşad etti:
نَكَحَتْ أُمامةُ عاجِزاً تَرْعِيَّةً،
مُتَشَقِّقَ الرِّجْلَيْنِ مُمْقَرَّ النَّسَا
el-Leys: kuyulardan **المُمْقِرُ**, suyu az olan(ıdır); Ebû Mansûr dedi: bu
tashîftir; ve doğrusu **المُنْقُرُ**dur, mîm ve kāfın zammıyla; ve o, kendi yerinde zikredilmiştir.
