# مقق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%82%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مقق

المَقَقُ: الطول عامة، وقيل: هو الطول الفاحش في دقة؛ قال رؤبة: لواحِقُ الأَقْراب فيها كالمَقَقْ
أَراد فيها المَقَقُ فزاد الكاف كما قال تعالى: ليس كمثله شيء. رجل أَمَقُّ وامرأَة مَقَّاءُ، وقيل: المَقَّاءُ الطويلة الرُّفْغين الرخوتهما الطويلة الإسْكَتَين القليلة لحم الرُّفغين، وقيل: هي الرقيقة الفخذين المَعِيقةُ الرفغين. ابن الأعرابي: المَقَّاء من الخيل الواسعة الأَرْفاغ. قال ابن الأَعرابي: غزا أَعرابي من بَكْر ابن وائل فَفُلُّوا، فجاء ثلاث جَوارٍ إلى مُهَلْهِل فسأَلنه عن آبائهن، فقال للأُولى: صِفي لي فرس أَبيك، فقالت: كان أَبي على شَقَّاءَ مَقَّاءَ طويلة الأَنقاء، تَمَطَّقُ أُنثَياها بالعرق تمَطُّقَ الشيخ بالمَرَق، قال: نجا أَبوكِ: قال: أُنثياها رَبَلَتا فخذيها، والمَقَّاء: الواسعة الأَرْفاغ؛ وأَنشد غيره قول الراعي يصف ناقة:
مَقَّاء مُنْفَتِق الإبْطَيْنِ ماهِرة
بالسَّوْم، ناطَ يَدَيْها حارِك سَنَدُ
قال النضر: فَخِذ مَقَّاء وهي المعْروقة العارية من اللحم الطويلة. ووجه أَمَقُّ: طويل كوجه الجرادة. وفرس أَمَقّ: بعيد ما بين الفروج طويل بيِّن المَقَق. وفي حديث عليّ، عليه السلام: من أَراد المفاخرة بالأولاد فعليه بالمُقِّ من النساء أي الطوال. يقال رجل أَمَقّ وامرأَة مَقَّاء. وخَرْق أَمَقّ: بعيد الأرْجاء. ومفازة مَقَّاء: بعيدة ما بين الطرفين، وكل تباعد بين شيئين مَقَقٌ، والصفة كالصفة. وحصن أَمَقّ: واسع؛ قال: ولي مُسْمِعانِ وزَمَّارَةٌ،
وظِلٌّ مَدِيدٌ وحِصنٌ أَمَقّ
قال ثعلب: المُسْمِعان القَيْدان قيد بهما، والزَّمّارة: الساجور، وهذا رجل كان محبوساً في سجن شُيِّدَ بناؤه، وهو مُقَيَّد مغلول فيه. وامْتَقَّ الفصيل ما في ضرع أُمِّه وامْتَكَّه وتمقَّقَه: شرِب كل ما فيه امْتِقاقاً وامْتكاكاً، وكذلك الصبي إذا امتصَّ جميع ما في ثدي أُمِّه، وزعم يعقوب أن قافها بدل من كاف امتكَّ وتمقَّقْت الشراب وتمزَّزته: شربته قليلاً قليلاً شيئاً بعد شيء.
أَبو عمرو: المَقَقَةُ شُرَّاب النبيذ قليلاً قليلاً. والمقَقَةُ: الجِداءُ الرُّضَّعُ. والمقَقة: الجهّال. وأَصابه جرح فما تمَقَّقَه أَي بم يضره ولم يُبالِه.
أَبو عبيدة: المقّ الشق. ومَقَقْتُ الشيء أَمُقُّه مَقّاً: فتحته. ومَقَقْت الطَّلْعة: شققتها للإبار. ابن الأعرابي: مَقَّقَ الرجل على عياله إذا ضيق عليهم فقراً أو بخلاً، وكذلك أَوَّق وقَوَّق. وقال: زَقّ الطائر فرخه ومقّقه وغَرَّه ومَجَّه. والمُقامِقُ: المتكلم بأقصى حلقه، وتقديره فُعافِل بتكرير الفاء، ولا يقال مُقانِق.
ويقال: فيه مَقْمَقَة ولُقَّاعات، والمَقْمَقَةُ حكاية صوت أَو كلام. ومَقْمَقَ الحُوَارُ خِلْف أُمه: مصه مصّاً شديداً.

### Türkçe

**المَقَقُ**: genel olarak uzunluk; ve denildi ki: o, incelikte aşırı uzunluktur; Rü’be dedi ki:

لواحِقُ الأَقْراب فيها كالمَقَقْ

Orada **المَقَقُ**’u kastetti; sonra **الكاف**’ı artırdı; nitekim Yüce Allah’ın sözü gibi: “ليس كمثله شيء”. Bir adam **أَمَقُّ** ve bir kadın **مَقَّاءُ**; ve denildi ki: **المَقَّاءُ** iki **الرُّفْغ**’i uzun, ikisi de yumuşak olan; iki **الإسْكَت**’i uzun; iki **الرُّفْغ**’inde eti az olan uzundur; ve denildi ki: o, iki uyluğu ince olan, iki **رفغ**’i zayıf olan (kadın)dır. İbnü’l-A‘râbî: Atlardan **المَقَّاء** iki **أَرْفاغ**’ı geniş olandır.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Bekr b. Vâil’den bir bedevî gazaya çıktı da bozguna uğratıldılar; sonra üç câriye Mühelhil’e geldi; ona babaları hakkında sordular; o da birincisine dedi ki: “Bana babanın atını vasfet”; o dedi ki: “Babam **شَقَّاءَ مَقَّاءَ** üzerinde idi; **الأَنقاء**’sı uzun; iki **أُنثَيا**’sını ter ile, ihtiyarın **المَرَق** ile **تمطُّق** etmesi gibi **تَمَطَّقُ** ederdi”; dedi ki: “Baban kurtuldu.” Dedi ki: “İki **أُنثَيا**’sı, iki uyluğunu doldurmuştu”; ve **المَقَّاء**: iki **أَرْفاغ**’ı geniş olandır; başkası da çobanın, bir dişi deveyi vasfederken söylediği sözü inşad etti:

مَقَّاء مُنْفَتِق الإبْطَيْنِ ماهِرة
بالسَّوْم، ناطَ يَدَيْها حارِك سَنَدُ

Nadr dedi: **فَخِذ مَقَّاء**; o, eti soyulmuş, etten çıplak, uzun olandır. Ve bir yüz **أَمَقُّ**: çekirgenin yüzü gibi uzun. Ve bir at **أَمَقّ**: iki **الفروج** arası uzak, uzun; **المَقَق**’ı açık-seçik. Ali’nin, عليه السلام, hadisinde: “Kim evlatlarla övünmeyi isterse, kadınlardan **المُقِّ** üzerine olsun”; yani uzunlar. Denir: bir adam **أَمَقّ** ve bir kadın **مَقَّاء**. Ve bir delik **أَمَقّ**: **الأَرْجاء**’ı uzak. Ve bir çöl **مَقَّاء**: iki uç arası uzak; ve iki şey arasındaki her uzaklaşma **مَقَقٌ**’tur; sıfat da sıfat gibidir. Ve bir hisar **أَمَقّ**: geniştir; dedi ki:

ولي مُسْمِعانِ وزَمَّارَةٌ،
وظِلٌّ مَدِيدٌ وحِصنٌ أَمَقّ

Sa‘leb dedi: **المُسْمِعان** iki kayıttır; onlarla bağlandı; ve **الزَّمّارة**: **الساجور**’dur; ve bu, binası sağlamlaştırılmış bir hapiste hapsedilmiş bir adamdır; o, orada kayıtlı, zincirlenmiş (hâldedir).

**وامْتَقَّ** sütten kesilmemiş yavru, annesinin memesindeki şeyi; ve **امْتَكَّه** ve **تمقَّقَه**: içindekinin hepsini, **امْتِقاقاً** ve **امْتكاكاً** olarak içti; ve aynı şekilde çocuk, annesinin göğsündekinin tamamını emerse; Yakub, onun **قاف**’ının, **امتكَّ**’ın **كاف**’ından bedel olduğunu iddia etti. Ve **تمقَّقْت** içeceği ve **تمزَّزته**: onu az az, şeyden sonra şey olarak içtim.

Ebû Amr: **المَقَقَةُ** nebîzi az az içmektir. Ve **المقَقَةُ**: süt emen oğlaklardır. Ve **المقَقة**: cahiller. Ve ona bir yara isabet etti de onu **فما تمَقَّقَه**; yani ona zarar vermedi ve ona aldırmadı.

Ebû Ubeyde: **المقّ** yarıktır. Ve **مَقَقْتُ** şeyi, onu **أَمُقُّه** **مَقّاً**: onu açtım. Ve **مَقَقْت** **الطَّلْعة**’yı: aşılamak için onu yardım. İbnü’l-A‘râbî: Adam, ailesine karşı **مَقَّقَ** etti; onlara fakirlikten yahut cimrilikten dolayı daralttı; ve aynı şekilde **أَوَّق** ve **قَوَّق**. Ve dedi ki: Kuş, yavrusunu **زَقّ** etti ve onu **مقّقه** ve onu **غَرَّه** ve onu **مَجَّه**. Ve **المُقامِقُ**: boğazının en uç kısmıyla konuşan kimsedir; onun takdiri, **الفاء**’ın tekrarıyla **فُعافِل**’dir; ve **مُقانِق** denilmez.

Ve denilir: onda **مَقْمَقَة** ve **لُقَّاعات** vardır; ve **المَقْمَقَةُ** bir sesin yahut bir sözün taklididir. Ve **مَقْمَقَ** deve yavrusu, annesinin **خِلْف**’ini: onu şiddetli bir emişle emdi.
