# مقق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%82%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%82%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مقق

مق الطلعة يمقها مقا: شقها للإبار عن أبي عبيدة. وقال ابن السكيت: امتق الفصيل ما في الضرع وامتكه: شربه كله وكذلك الصبي إذا مص جميع ما في ثدي أمه، وزعم أن قافها بدل من كاف امتك. وتمققه أي: الشراب، وتمززه: شربه قليلا قليلا شيئا بعد شيء. ويقال: أصابه جرح فما تمققه أي: لم يضره ولم يباله، عن ابن السكيت. وفرس أمق، بين المقق محركة، أي: طويل كما في الصحاح. وقيل: هو الفاحش الطول في دقة عن الليث. قال رؤبة يصف الحمير:
  قب من التعداء حقب في سوق
  لواحق الأقراب فيها كالمقـق

  ويقال: فرس أشق أمق، وهي شقاء مقاء، والكاف في قول رؤبة: كالمقق زائدة. والمقامق: المتكلم بأقصى حلقه وتقديره فعافل، بتكرير الفاء، ولا يقال: مقانق، كما في الصحاح. وقال النضر: فخذ مقاء: معروقة عارية من اللحم طويلة. ومن المجاز: أرض مقاء: بعيدة الأرجاء. وقيل: بعيدة ما بين الطرفين. وكل تباعد بين شيئين: مقق. وقال ابن الأعرابي: المققة، محركة: الجداء الرضع. وأيضا: الجهال. قال: ومقق الرجل على عياله تمقيقا: إذا ضيق عليهم فقرا، أو بفخلا، وكذلك أوق، وفوق. قال: وزق الطائر فرخه ومققه وغره ومجه، كله بمعنى. وقال ابن عباد: مقمق: لان وسلس. قال: ومقمق الشيء: خيسه وذلله، وفي بعض النسخ: حبسه. وقال ابن دريد: مقمق الحوار أمه: مص ضرعها ونص الجمهرة: خلف أمه: مصه مصا شديدا. وموقق، كموهب: ة بأجأ لبني جرم. وقيل: ماء لبني عمرو بن الغوث. ومما يستدرك عليه: رجل أمق: طويل، وهي مقاء. وقيل: المقاء: الطويلة الرفغين الرخوتهما، الطويلة الإسكتين، القليلة لحم الرفغين، وقيل: هي الرقيقة الفخذين، المعيقة الرفغين. وغزا أعرابي بني بكر بن وائل ففلوا، فجاء ثلاث جوار الى مهلهل، فسألنه عن آبائهن، فقال للأولى: صفي لي فرس أبيك، فقالت: كان أبي على شقاء مقاء طويلة الأنقاء، تمطق أنثياها بالعرق، تمطق الشيخ بالمرق، قال: نجا أبوك. قال ابن الأعرابي: أنثياها: ربلتا فخذيها: والمقاء: الواسعة الأرفاغ وأنشد غيره للراعي يصف ناقة:
  مقآء منفتق الإبطين ماهرة                      بالسوم ناط يديها حارك سند ووجه أمق: طويل، كوجه الجرادة. والمق من النساء: الطوال، جمع المقاء. ومنه قول سيدنا علي رضي الله عنه: من أراد المفاخرة بالأولاد، فعليه بالمق من النساء. وحصن أمق: واسع، قال:
  ولي مسمعان وزمـارة                      وظل مديد وحصن أمق وقال أبو عمرو: المققة، محركة: شراب النبيذ قليلا قليلا. ومققت الشيء أمقه مقا: فتحته. ويقال: فيه مقمقة ولقاعات، نقله الجوهري. والمقمقة: حكاية صوت أو كلام. وتمقق: تباعد وطال. قال رؤبة:
  عن ظهر عريان المعاري أعمقا
  أمق بالركب إذا تمققا وتمقق ما في العظم: استخرجه. ومق الله عينه: قلعها، نقله الزمخشري.

### Türkçe

**مق** **الطلعة**’yi **يمقها** **مقا**: onu, aşılamak için yardı; Ebû Ubeyde’den. İbnü’s-Sikkît dedi: **امتق** **الفصيل** **ما** **في** **الضرع** ve **امتكه**: onu bütünüyle içti; aynı şekilde çocuk da annesinin memesindeki her şeyi emdiği zaman; ve onun **قاف**’ının, **امتك**’in **كاف**’ından bedel olduğunu ileri sürdü. Ve **تمققه** yani: içme; ve **تمززه**: onu az az, şeyden sonra şey, içti. Ve denilir: Ona bir yara isabet etti de onu **فما** **تمققه** yani: ona zarar vermedi ve onu umursamadı; İbnü’s-Sikkît’ten. Ve **فرس** **أمق**; **بين** **المقق** (harekeli): yani: uzun; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve denildi: O, incelikte aşırı uzunluktur; Leys’ten. Rü’be, eşekleri vasfederek dedi:
  قب من التعداء حقب في سوق
  لواحق الأقراب فيها كالمقـق

Ve denilir: **فرس** **أشق** **أمق**; ve o, **شقاء** **مقاء**’dır; ve Rü’be’nin sözündeki **الكاف**: **كالمقق**’te ziyadedir. Ve **المقامق**: boğazının en sonuyla konuşan; ve takdiri **فعافل**’dir, **الفاء**’nın tekrarıyla; ve **مقانق** denilmez; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Nadr dedi: **فخذ** **مقاء**: sinirleri çıkarılmış, etten çıplak, uzun. Mecazdan: **أرض** **مقاء**: uçları uzak. Ve denildi: iki taraf arasındaki mesafesi uzak. İki şey arasındaki her uzaklaşma: **مقق**. İbnü’l-A‘râbî dedi: **المققة** (harekeli): süt emen oğlaklar. Ayrıca: cahiller. Dedi: Adamın, ailesine karşı **مقق** etmesi, **تمقيقا**: onlara fakirlikten, yahut cimrilikten dolayı daraltmasıdır; aynı şekilde **أوق** ve **فوق**. Dedi: Kuşun yavrusunu **زق** etmesi ve onu **مققه** etmesi ve onu **غره** etmesi ve onu **مجه** etmesi: hepsi aynı mânâdadır. İbn Abbâd dedi: **مقمق**: yumuşadı ve kayganlaştı. Dedi: **ومقمق** **الشيء**: onu gevşetti ve alçalttı; bazı nüshalarda: onu hapsetti. İbn Düreyd dedi: **مقمق** **الحوار** **أمه**: onun memesini emdi; ve **الجمهرة**’nin nassı: annesinin arkasında: onu şiddetli bir emişle emdi. Ve **موقق** ( **كموهب** ): Ece’de Benî Cerm’e ait bir yer. Ve denildi: Benî Amr b. el-Ğavs’a ait bir su. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **رجل** **أمق**: uzun; ve o (kadın) **مقاء**’dır. Ve denildi: **المقاء**: iki **رفغ**’i uzun, ikisi gevşek; iki **إسكت**’i uzun; iki **رفغ**’inin eti az. Ve denildi: o, iki uyluğu ince, iki **رفغ**’i engelli olandır. Bir bedevî, Benî Bekr b. Vâil’e gazâ etti de onlar kaçtılar; sonra üç câriye Mühelhil’e geldi; ona babaları hakkında sordular; o da birincisine dedi: Bana babanın atını vasfet; o dedi: Babam, **شقاء** **مقاء** üzerinde idi; **طويلة** **الأنقاء**; iki dişisini terle **تمطق** eder; ihtiyarı çorbayla **تمطق** eder; dedi: Baban kurtuldu. İbnü’l-A‘râbî dedi: **أنثياها**: iki uyluğunun iki etli kısmı; ve **المقاء**: **الأرفاغ**’ı geniş olan. Ve başkası, çoban için, bir deveyi vasfederek inşâd etti:
  مقآء منفتق الإبطين ماهرة                      بالسوم ناط يديها حارك سند

Ve **وجه** **أمق**: uzun; çekirgenin yüzü gibi. Ve kadınlardan **المق**: uzun boylular; **المقاء**’nın cem‘i. Ondandır, efendimiz Ali رضى الله عنه’nun sözü: Kim evlâtlarla övünmek isterse, kadınlardan **المق** üzerine olsun. Ve **حصن** **أمق**: geniş. Dedi:
  ولي مسمعان وزمـارة                      وظل مديد وحصن أمق

Ebû Amr dedi: **المققة** (harekeli): nebîz içkisini az az içmek. Ve **مققت** **الشيء** **أمقه** **مقا**: onu açtım. Ve denilir: Onda **مقمقة** ve **لقاعات** vardır; Cevherî onu nakletti. Ve **المقمقة**: bir sesin yahut sözün taklidi. Ve **تمقق**: uzaklaştı ve uzadı. Rü’be dedi:
  عن ظهر عريان المعاري أعمقا
  أمق بالركب إذا تمققا

Ve kemikte olanı **تمقق** etti: onu çıkardı. Ve Allah onun gözünü **مق** etti: onu söktü; Zemahşerî onu nakletti.
