# مكث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%83%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مكث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مكث

المُكْثُ: الأَناةُ واللَّبَثُ والانتظار؛ مَكَثَ يَمْكُثُ، ومَكُثَ مَكْثاً ومُكْثاً ومُكوثاً ومَكاثاً ومَكاثةً ومِكِّيثَى؛ عن كراع واللحياني، يمدّ ويقصر. وتَمَكَّثَ: مَكَثَ.
والمَكِيثُ: الرَّزينُ الذي لا يَعْجَل في أَمره، وهم المُكَثاءُ والمَكِيثون، ورجل مَكِيثٌ أَي رَزِينٌ؛ قال أَبو المُثَلَّمِ يعاتب صخراً:أَنَسْلَ بَني شِعارَةَ، مَن لِصَخْرٍ؟
فإِنِّي عن تَقَفُّرِكم مَكِيثُ
قوله: عن تَقَفُّرِكم أَي عن أَن أَقتفي آثاركم، ويروى عن تفقركم أَي أَن أَعْمَلَ بكم فاقِرَةً.
والماكِثُ: المُنْتَظِرُ، وإِن لم يكن مَكِيثاً في الرِّزانة. وقول الله عز وجل: فمَكُثَ غير بعيدٍ؛ قال الفراء: قرأَها الناس بالضم، وقرأَها عاصم بالفتح: فمَكَثَ؛ ومعنى غيرَ بعيدٍ أَي غيرَ طويل، من الإِقامة. قال أَبو منصور: اللغة العالية مَكُثَ، وهو نادر؛ ومَكَثَ جائزة وهو القياس. قال: وتَمَكَّثَ إِذا انتَظَر أَمْراً وأَقام عليه، فهو مُتَمَكِّثٌ منتظِر. وتَمَكَّثَ: تَلَبَّث.
والمُكْثُ: الإِقامةُ مع الانتظار والتَّلَبُّث في المكان، والاسم المُكْث والمِكْثُ، بضم الميم وكسرها. والمِكِّيثَى مثل الخِصِّيصَى: المُكْثُ. وسار الرجلُ مُتَمَكِّثاً أَي مُتَلَوِّماً. وفي الحديث أَنه توضَّأَ وضوءاً مَكِيثاً أَي بطيئاً مُتأَنّياً غيرَ مستعجل. ورجل مَكِيثٌ: ماكِث. والمَكيثُ أَيضاً: المُقيم الثابت؛ قال كثير:
وعَرَّسَ بالسَّكرانِ يَومَين، وارتكَى
يَجرُّ، كما جَرَّ المَكِيثُ المُسافرُ

### Türkçe

**المُكْثُ**: ağırdan alma ve **اللَّبَثُ** ve bekleme; **مَكَثَ يَمْكُثُ**,
ve **مَكُثَ** **مَكْثاً** ve **مُكْثاً** ve **مُكوثاً** ve **مَكاثاً** ve **مَكاثةً** ve **مِكِّيثَى**; Kırâ‘’dan
ve el-Lihyânî’den; uzatılır ve kısaltılır. Ve **تَمَكَّثَ**: **مَكَثَ**.
Ve **المَكِيثُ**: işinde acele etmeyen ağırbaşlı; onlar **المُكَثاءُ**
ve **المَكِيثون**’dur; ve bir adam **مَكِيثٌ** yani ağırbaşlı; Ebû’l-Müsellem dedi, azarlayarak
Sahr’ı:

**أَنَسْلَ بَني شِعارَةَ، مَن لِصَخْرٍ؟
فإِنِّي عن تَقَفُّرِكم مَكِيثُ**

Onun sözü: **عن تَقَفُّرِكم** yani sizin izlerinizi takip etmemden; ve **عن تفقركم** diye rivayet edilir, yani
sizinle bir felâket işlemem.
Ve **والماكِثُ**: bekleyen; ağırbaşlılıkta **مَكِيثاً** olmasa bile. Ve Allah’ın sözü
azze ve celle: **فمَكُثَ غير بعيدٍ**; Ferrâ dedi: insanlar onu damme ile okudu, ve onu
Âsım fetha ile okudu: **فمَكَثَ**; ve **غيرَ بعيدٍ**’in manası, ikametten, yani uzun olmayan. Ebû
Mansûr dedi: yüksek dil **مَكُثَ**’tur, ve o nadirdir; ve **مَكَثَ** câizdir ve o kıyastır.
Dedi: ve **تَمَكَّثَ** bir işi beklediğinde ve onun üzerinde ikamet ettiğinde; o hâlde o **مُتَمَكِّثٌ**
bekleyendir. Ve **تَمَكَّثَ**: **تَلَبَّث**.
Ve **المُكْثُ**: mekânda bekleme ve **التَّلَبُّث** ile birlikte ikamet; ve isim
**المُكْث** ve **المِكْثُ**’tur, mîm’in dammesi ve kesresiyle. Ve **المِكِّيثَى** **الخِصِّيصَى** gibidir:
**المُكْثُ**. Ve adam **مُتَمَكِّثاً** yürüdü, yani **مُتَلَوِّماً**. Ve hadiste: onun abdest aldığı,
**وضوءاً مَكِيثاً** yani yavaş, ağırdan alan, acele etmeyen. Ve bir adam **مَكِيثٌ**: **ماكِث**.
Ve **المَكيثُ** ayrıca: yerleşik, sabit olan; Kesîr dedi:

**وعَرَّسَ بالسَّكرانِ يَومَين، وارتكَى
يَجرُّ، كما جَرَّ المَكِيثُ المُسافرُ**
