# مكر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%83%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: مكر

مكر
مَكَرَ - يَمْكُرُ - مَكْر - مَاكِر - مَاكِرِيْن
مَكَرَ - يَمْكُرُ + كائن + بـِ كائن: يقوم بتدبير فعل أذى وضر ضد خصمه، بشكل خفي بحيث لا يشعر الخصم بما يحاك له، فيقع في الأذى من غير أن يأخذ حذره
مَكْر: اسم فعل " مَكَرَ - يَمْكُرُ "
مَاكِر: اسم فاعل من " مَكَرَ - يَمْكُرُ "
مَاكِرِيْن: جمع " مَاكِر "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التدبير بالخفاء والتآمر والكيد والخداع والمكر لإلحاق الأذى بآخر" وهي:
دَلَّ - يَدِلُّ، غَرَّ - يَغُرُّ، مَكَرَ - يَمْكُرُ، مَحَلَ - يَمْحَلُ (مَحِلَ - يَمْحَلُ)، خَدَعَ - يَخْدَعُ، كادَ - يَكيْدُ
مََكَرَ - يَمْكُرُ
يمكر بك	وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين (30) } الأنفال
 	﴿وقد مكر الذين من قبلهم فلله المكر جميعا يعلم ما تكسب كل نفس وسيعلم الكفار لمن عقبى الدار(42)﴾ الرعد ﴿قد مكر الذين من قبلهم فأتى الله بنيانهم من القواعد فخر عليهم السقف من فوقهم وأتاهم العذاب من حيث لا يشعرون(26)﴾ النحل
مكروا لسيئات	﴿أفأمن الذين مكروا السيئات أن يخسف الله بهم الأرض أو يأتيهم العذاب من حيث لا يشعرون (45)﴾ النحل ﴿من كان يريد العزة فلله العزة جميعا إليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه والذين يمكرون السيئات لهم عذاب شديد ومكر أولئك هو يبور(10)﴾ فاطر
 	استكبارا في الأرض ومكر السيئ ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله فهل ينظرون إلا سنة الأولين فلن تجد لسنة الله تبديلا ولن تجد لسنة الله تحويلا(43) } فاطر
 	﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾إبراهيم ﴿ومكروا مكرا كبارا(22)﴾ نوح
لا تك في ضيق من مكرهم  	﴿واصبر وما صبرك إلا بالله ولا تحزن عليهم ولا تك في ضيق مما يمكرون (127)﴾ النحل ﴿ولا تحزن عليهم ولا تكن في ضيق مما يمكرون(70)﴾ التمل
ويمكرون ويمكر الله	﴿وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين (30)﴾ الأنفال ﴿ومكروا ومكر الله والله خير الماكرين(54)﴾ آل عمران
 	﴿ومكروا مكرا ومكرنا مكرا وهم لا يشعرون(50)﴾ التمل ﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾ إبراهيم
أمنوا مكر الله	﴿أفأمن الذين مكروا السيئات أن يخسف الله بهم الأرض أو يأتيهم العذاب من حيث لا يشعرون (45)﴾ النحل ﴿أفأمنوا مكر الله فلا يأمن مكر الله إلا القوم الخاسرون(99)﴾ الأعراف
عاقبة المكر الشيء
ومكر أولئك هو يبور﴿من كان يريد العزة فلله العزة جميعا إليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه والذين يمكرون السيئات لهم عذاب شديد ومكر أولئك هو يبور(10)﴾ فاطر ﴿فوقاه الله سيئات ما مكروا وحاق بآل فرعون سوء العذاب(45)﴾ غافر
ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله	﴿استكبارا في الأرض ومكر السيئ ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله فهل ينظرون إلا سنة الأولين فلن تجد لسنة الله تبديلا ولن تجد لسنة الله تحويلا(43)﴾ فاطر
صغار عند الله وعذاب شديد	﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون (124)﴾ الأنعام ﴿من كان يريد العزة فلله العزة جميعا إليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه والذين يمكرون السيئات لهم عذاب شديد ومكر أولئك هو يبور(10)﴾ فاطر
مَكْرٌ
عند الله مكرهم﴿ومكروا مكرا ومكرنا مكرا وهم لا يشعرون(50)﴾ التمل ﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾إبراهيم
فلله المكر جميعا	﴿وقد مكر الذين من قبلهم فلله المكر جميعا يعلم ما تكسب كل نفس وسيعلم الكفار لمن عقبى الدار(42)﴾ الرعد ﴿أفأمنوا مكر الله فلا يأمن مكر الله إلا القوم الخاسرون(99)﴾ الأعراف
أفأمنوا مكر الله	﴿أفأمنوا مكر الله فلا يأمن مكر الله إلا القوم الخاسرون(99)﴾ الأعراف ﴿أفأمن الذين مكروا السيئات أن يخسف الله بهم الأرض أو يأتيهم العذاب من حيث لا يشعرون (45)﴾ النحل
ومكر أولئك هو يبور	﴿من كان يريد العزة فلله العزة جميعا إليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه والذين يمكرون السيئات لهم عذاب شديد ومكر أولئك هو يبور(10)﴾ فاطر ﴿فانظر كيف كان عاقبة مكرهم أنا دمرناهم وقومهم أجمعين(51)﴾ النمل
 	﴿أفمن هو قائم على كل نفس بما كسبت وجعلوا لله شركاء قل سموهم أم تنبئونه بما لا يعلم في الأرض أم بظاهر من القول بل زين للذين كفروا مكرهم وصدوا عن السبيل ومن يضلل الله فما له من هاد(33)﴾ الرعد ﴿وقال الذين استضعفوا للذين استكبروا بل مكر الليل والنهار إذ تأمروننا أن نكفر بالله ونجعل له أندادا وأسروا الندامة لما رأوا العذاب وجعلنا الأغلال في أعناق الذين كفروا هل يجزون إلا ما كانوا يعملون(33)﴾ سبأ
وما يمكرون إلا بأنفسهم	﴿وكذلك جعلنا في كل قرية أكابر مجرميها ليمكروا فيها وما يمكرون إلا بأنفسهم وما يشعرون (123)﴾ الأنعام
 	﴿فلما سمعت بمكرهن أرسلت إليهن وأعتدت لهن متكأ وآتت كل واحدة منهن سكينا وقالت اخرج عليهن فلما رأينه أكبرنه وقطعن أيديهن وقلن حاش لله ما هذا بشرا إن هذا إلا ملك كريم(31)﴾ يوسف
 	﴿قال فرعون آمنتم به قبل أن آذن لكم إن هذا لمكر مكرتموه في المدينة لتخرجوا منها أهلها فسوف تعلمون(123)﴾ الأغراف
 	استكبارا في الأرض ومكر السيئ ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله فهل ينظرون إلا سنة الأولين فلن تجد لسنة الله تبديلا ولن تجد لسنة الله تحويلا(43) } فاطر
 	﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾إبراهيم ﴿ومكروا مكرا كبارا(22)﴾ نوح
ماكِر - ماكرين
 	﴿وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين (30)﴾ الأنفال ﴿ومكروا ومكر الله والله خير الماكرين(54)﴾ آل عمران

تصنيف موضوعي
المكر
الأمر بالصبر على مكر الماكرين
 	﴿واصبر وما صبرك إلا بالله ولا تحزن عليهم ولا تك في ضيق مما يمكرون (127)﴾ النحل ﴿ولا تحزن عليهم ولا تكن في ضيق مما يمكرون (70)﴾ النمل
أنواع المكر
ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك	﴿وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين (30)﴾ الأنفال
وصدوا عن السبيل أن نكفر بالله ونجعل له أندادا	﴿أفمن هو قائم على كل نفس بما كسبت وجعلوا لله شركاء قل سموهم أم تنبئونه بما لا يعلم في الأرض أم بظاهر من القول بل زين للذين كفروا مكرهم وصدوا عن السبيل ومن يضلل الله فما له من هاد(33)﴾ الرعد ﴿وقال الذين استضعفوا للذين استكبروا بل مكر الليل والنهار إذ تأمروننا أن نكفر بالله ونجعل له أندادا وأسروا الندامة لما رأوا العذاب وجعلنا الأغلال في أعناق الذين كفروا هل يجزون إلا ما كانوا يعملون(33)﴾ سبأ
المكر في آيات الله	﴿وإذا أذقنا الناس رحمة من بعد ضراء مستهم إذا لهم مكر في آياتنا قل الله أسرع مكرا إن رسلنا يكتبون ما تمكرون(21)﴾ يونس ﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون(124)﴾ الأنعام
من هم الماكرون
1 - الذين كفروا
 ﴿وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين (30)﴾ الأنفال ﴿أفمن هو قائم على كل نفس بما كسبت وجعلوا لله شركاء قل سموهم أم تنبئونه بما لا يعلم في الأرض أم بظاهر من القول بل زين للذين كفروا مكرهم وصدوا عن السبيل ومن يضلل الله فما له من هاد(33)﴾ الرعد
مكر الله المضاد  	﴿ومكروا ومكر الله والله خير الماكرين (54)﴾ آل عمران ﴿ومكروا مكرا ومكرنا مكرا وهم لا يشعرون(50)﴾ النمل ﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾ ابراهيم
2 - الذين أجرموا - أكابر مجرميها
 ﴿وكذلك جعلنا في كل قرية أكابر مجرميها ليمكروا فيها وما يمكرون إلا بأنفسهم وما يشعرون (123)﴾ الأنعام ﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون (124)﴾ الأنعام
3 - الذين استكبروا
 ﴿وقال الذين استضعفوا للذين استكبروا بل مكر الليل والنهار إذ تأمروننا أن نكفر بالله ونجعل له أندادا وأسروا الندامة لما رأوا العذاب وجعلنا الأغلال في أعناق الذين كفروا هل يجزون إلا ما كانوا يعملون(33)﴾ سبأ ﴿استكبارا في الأرض ومكر السيئ ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله فهل ينظرون إلا سنة الأولين فلن تجد لسنة الله تبديلا ولن تجد لسنة الله تحويلا(43)﴾ فاطر
4 - الذين من قبلهم
 ﴿وقد مكر الذين من قبلهم فلله المكر جميعا يعلم ما تكسب كل نفس وسيعلم الكفار لمن عقبى الدار(42)﴾ الرعد ﴿قد مكر الذين من قبلهم فأتى الله بنيانهم من القواعد فخر عليهم السقف من فوقهم وأتاهم العذاب من حيث لا يشعرون(26)﴾ النحل
آل فرعون	﴿قال فرعون آمنتم به قبل أن آذن لكم إن هذا لمكر مكرتموه في المدينة لتخرجوا منها أهلها فسوف تعلمون(123)﴾ الأعراف ﴿فوقاه الله سيئات ما مكروا وحاق بآل فرعون سوء العذاب(45)﴾ غافر
قوم نوح	﴿ومكروا مكرا كبارا(22)﴾ نوح
 	﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾إبراهيم
5 - حسد الناس بعضهم بعضاَ : النساء بعضهن لبعضا والأولاد
﴿فلما سمعت بمكرهن أرسلت إليهن وأعتدت لهن متكأ وآتت كل واحدة منهن سكينا وقالت اخرج عليهن فلما رأينه أكبرنه وقطعن أيديهن وقلن حاش لله ما هذا بشرا إن هذا إلا ملك كريم(31)﴾ يوسف
	﴿ذلك من أنباء الغيب نوحيه إليك وما كنت لديهم إذ أجمعوا أمرهم وهم يمكرون (102)﴾ يوسف
6 - بعض الناس عندما يرحمهم الله بعد ضراء مستهم
﴿وإذا أذقنا الناس رحمة من بعد ضراء مستهم إذا لهم مكر في آياتنا قل الله أسرع مكرا إن رسلنا يكتبون ما تمكرون(21)﴾ يونس
عاقبة المكر
مكر الله المضاد
لله المكر جميعاً﴿وقد مكر الذين من قبلهم فلله المكر جميعا يعلم ما تكسب كل نفس وسيعلم الكفار لمن عقبى الدار(42)﴾ الرعد
الله أسرع مكرا	﴿وإذا أذقنا الناس رحمة من بعد ضراء مستهم إذا لهم مكر في آياتنا قل الله أسرع مكرا إن رسلنا يكتبون ما تمكرون(21)﴾ يونس
والله خير الماكرين	﴿وإذ يمكر بك الذين كفروا ليثبتوك أو يقتلوك أو يخرجوك ويمكرون ويمكر الله والله خير الماكرين (30)﴾ الأنفال ﴿ومكروا ومكر الله والله خير الماكرين (54)﴾ آل عمران
غند الله مكرهم  	﴿ومكروا مكرا ومكرنا مكرا وهم لا يشعرون(50)﴾ النمل ﴿وقد مكروا مكرهم وعند الله مكرهم وإن كان مكرهم لتزول منه الجبال(46)﴾ ابراهيم
أ - في الدنيا
مكرهم على أنفسهم﴿استكبارا في الأرض ومكر السيئ ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله فهل ينظرون إلا سنة الأولين فلن تجد لسنة الله تبديلا ولن تجد لسنة الله تحويلا(43)﴾ فاطر ﴿وكذلك جعلنا في كل قرية أكابر مجرميها ليمكروا فيها وما يمكرون إلا بأنفسهم وما يشعرون (123)﴾ الأنعام
تدمير الله لهم	﴿قد مكر الذين من قبلهم فأتى الله بنيانهم من القواعد فخر عليهم السقف من فوقهم وأتاهم العذاب من حيث لا يشعرون(26)﴾ النحل ﴿فانظر كيف كان عاقبة مكرهم أنا دمرناهم وقومهم أجمعين(51)﴾ النمل
الخسف العذاب من حيث لا يشعرون	﴿أفأمن الذين مكروا السيئات أن يخسف الله بهم الأرض أو يأتيهم العذاب من حيث لا يشعرون (45)﴾ النحل
 	﴿فوقاه الله سيئات ما مكروا وحاق بآل فرعون سوء العذاب(45)﴾ غافر
ب - في الآخرة
عذاب شديد
العذاب في الآخرة  ﴿أفأمنوا مكر الله فلا يأمن مكر الله إلا القوم الخاسرون(99)﴾ الأعراف ﴿وإذا أذقنا الناس رحمة من بعد ضراء مستهم إذا لهم مكر في آياتنا قل الله أسرع مكرا إن رسلنا يكتبون ما تمكرون(21)﴾ يونس
 	﴿وقال الذين استضعفوا للذين استكبروا بل مكر الليل والنهار إذ تأمروننا أن نكفر بالله ونجعل له أندادا وأسروا الندامة لما رأوا العذاب وجعلنا الأغلال في أعناق الذين كفروا هل يجزون إلا ما كانوا يعملون(33)﴾ سبأ ﴿من كان يريد العزة فلله العزة جميعا إليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه والذين يمكرون السيئات لهم عذاب شديد ومكر أولئك هو يبور(10)﴾ فاطر
	﴿وإذا جاءتهم آية قالوا لن نؤمن حتى نؤتى مثل ما أوتي رسل الله الله أعلم حيث يجعل رسالته سيصيب الذين أجرموا صغار عند الله وعذاب شديد بما كانوا يمكرون(124)﴾ الأنعام
مختار الصحاح
● [مكر] م ك ر: المَكْرُ الاحتيال والخديعة وقد مَكَرَ به من باب نصر فهو مَاكِرٌ و مَكَّارٌ
الراغب
مكر
- المكر: صرف الغير عما يقصده بحيلة، وذلك ضربان: مكر محمود، وذلك أن يتحرى بذلك فعل جميل، وعلى ذلك قال: }والله خير الماكرين﴿[آل عمران/54]. ومذموم، وهو أن يتحرى به فعل قبيح، قال تعالى:﴾ولا يحيق المكر السيء إلا بأهله﴿[فاطر/43]،﴾وإذ يمكر بك الذين كفروا﴿[الأنفال/ 30]،﴾فانظر كيف كان عاقبة مكرهم﴿[النمل/51]. وقال في الأمرين:﴾ومكروا مكرا ومكرنا مكرا{ [النمل/50] وقال بعضهم: من مكر الله إمهال العبد وتمكينه من أعراض الدنيا، ولذلك قال أمير المؤمنين رضي الله عنه: من وسع عليه دنياه ولم يعلم أنه مكر به فهو مخدوع عن عقله (انظر: البصائر 4/516؛ وتفسير الراغب ورقة 139).
ملخص اللسان:
1.     المَكْرُ احتيال في خُفية ، ورجل مَكَّارٌ ومَكُورٌ: ماكِرٌ.
2.      مَكَرَ يَمْكُرُ مَكْراً  ومَكَرَ به.المَكْرُ الخَدِيعَة والاحتيال
3.     مَكْرُ الله إِيقاعُ بلائه بأَعدائه دون أَوليائه،
4.      والمَكْرُ:  المَغْرَةُ.
5.      ثوب مَمْكُورٌ ومُمْتَكَرٌ: مصبوغ بالمَكْرِ، وقد مَكَرَه فامْتَكَرَ  أَي خَضَبَه فاخْتَضَبَ
6.      والمَكْرُ: سَقْيُ الأَرض؛ يقال: امْكُرُوا الأَرض فإِنها صُلْبَةٌ ثم  احرثوها، يريد اسقوها.والمَكْرَةُ: السقْية للزرع
7.      والمَكْرُ: ضرْب من النبات، الواحدة مَكْرَة، وأَما  مُكور الأَغْصان فهي شجرة على حدة، وضُرُوبُ الشجر
8.      والمَكْرَةُ: الساقُ  الغليظة الحسناء. ابن سيده: والمَكْرُ حُسن خَدالَةِ الساقين. وامرأَة  مَمْكُورَةٌ: مستديرة الساقين
9.      والمَكْرَةُ: التدبير والحيلة في الحرْب
لسان العرب
● - مكر: الليث: المَكْرُ احتيال في خُفية، قال: وسمعنا أَن الكيد في الحروف  حلال، والمكر في كل حلال حرام. قال الله تعالى: ومكروا مكراً ومكرنا مكراً  وهم لا يشعرون. قال أَهل العلم بالتأْويل: المكر من الله تعالى جزاء سُمي  باسم مكر المُجازَى كما قال تعالى: وجزاء سيئة سيئة منها، فالثانية ليست  بسيئة في الحقيقة ولكنها سميت سيئة لازدواج الكلام، وكذلك قوله تعالى:  فمن اعتدى عليكم فاعتدوا عليه، فالأَول ظلم والثاني ليس بظلم ولكنه سمي  باسم الذنب ليُعلم أَنه عِقاب عليه وجزاءٌ به، ويجري مَجْرَى هذا القول قوله  تعالى: يخادعون الله وهو خادعهم والله يستهزئ بهم، مما جاء في كتاب الله عز  وجل. ابن سيده: المَكْرُ الخَدِيعَة والاحتيال، مَكَرَ يَمْكُرُ مَكْراً  ومَكَرَ به. وفي حديث الدعاء: اللهم امْكُرْ لي ولا تَمْكُرْ بي؛ قال ابن  الأَثير: مَكْرُ الله إِيقاعُ بلائه بأَعدائه دون أَوليائه، وقيل: هو  استدراج العبد بالطاعات فَيُتَوَهَّمُ أَنها مقبولة وهي مردودة، المعنى:  أَلْحِقْ مَكْرَكَ بِأَعْدائي لا بي: وأَصل المَكْر الخِداع. وفي حديث عليّ  في مسجد الكوفة: جانِبُهُ الأَيْسَرُ مَكْرٌ، قيل: كانت السوق إِلى جانبه  الأَيسر وفيها يقع المكر والخداع. ورجل مَكَّارٌ ومَكُورٌ: ماكِرٌ.  التهذيب: رجل مَكْوَرَّى نعت للرجل، يقال: هو القصير اللئيم الخلقة.  ويقال في الشتيمة: ابنُ مَكْوَرَّى، وهو في هذا القول قذف كأَنها توصف  بِزَنْيَةٍ؛ قال أَبو منصور: هذا حرف لا أَحفظه لغير الليث فلا أَدري أَعربي  هو أَم أَعجمي. والمَكْوَرَّى: اللئيم؛ عن أَبي العَمَيْثَلِ الأَعرابي.  قال ابن سيده: ولا أُنكِر أَن يكون من المكر الذي هو الخديعة. والمَكْرُ:  المَغْرَةُ.  وثوب مَمْكُورٌ ومُمْتَكَرٌ: مصبوغ بالمَكْرِ، وقد مَكَرَه فامْتَكَرَ  أَي خَضَبَه فاخْتَضَبَ؛ قال القُطامي:  بِضَرْبٍ تَهْلِكُ الأَبْطالُ مِنهُ،  وتَمْتَكِرُ اللِّحَى منه امْتِكَارَا  أَي تَخْتَضِبُ، شبَّه حمرة الدم بالمَغْرَةِ. قال ابن بري: الذي في شعر  القُطامي تَنْعسُ الأَبطالُ منه أَي تَتَرَنَّحُ كما يَتَرَنَّحُ  الناعِسُ. ويقال للأَسد: كأَنه مُكِرَ بالمَكْرِ أَي طُليَ بالمَغْرَةِ.  والمَكْرُ: سَقْيُ الأَرض؛ يقال: امْكُرُوا الأَرض فإِنها صُلْبَةٌ ثم  احرثوها، يريد اسقوها.والمَكْرَةُ: السقْية للزرع. يقال: مررت بزرع  مَمْكُورٍ أَي مَسْقِيٍّ. ومَكَرَ أَرضه يَمْكُرُها مَكْراً: سقاها. والمَكْرُ:  نَبْتٌ. والمَكْرَةُ: نبتة غُبَيْراءُ مُلَيْحاءُ إِلى الغُبرة تُنْبِت  قَصَداً كأَن فيها حَمْضاً حين تمضغ، تَنْبُتُ في السهل والرمل لها ورق  وليس لها زهر، وجمعها مَكْرٌ ومُكُورٌ، وقد يقع المُكُورُ على ضروب من  الشجر كالرُّغْل ونحوه؛ قال العجاج:  يَسْتَنُّ في عَلْقَى وفي مُكُورِ  قال: وإِنما سميت بذلك لارتوائها ونُجُوع السَّقْي فيها؛ وأَورد الجوهري  هذا البيت:  فَحَطَّ في عَلْقَى وفي مُكُورِ  الواحد مَكْرٌ؛ وقال الكميت يصف بكرة :  تَعاطَى فِرَاخَ المَكْرِ طَوْراً، وتارَةً  تُثِيرُ رُخَامَاها وتَعْلَقُ ضَالَها  فراخ المَكْرِ ثمره. والمَكْرُ: ضرْب من النبات، الواحدة مَكْرَة، وأَما  مُكور الأَغْصان فهي شجرة على حدة، وضُرُوبُ الشجر تسمى المُكورَ مثل  الرُّغْل ونحوه. والمَكْرَة: شجرة، وجمعها مُكور. والمَكْرَةُ: الساقُ  الغليظة الحسناء. ابن سيده: والمَكْرُ حُسن خَدالَةِ الساقين. وامرأَة  مَمْكُورَةٌ: مستديرة الساقين، وقيل: هي المُدْمَجَةُ الخَلْقِ الشديدة  البَضْعَةِ، وقيل: المَمْكُورَةُ المطوية الخَلْقِ. يقال: امرأَة مَمْكُورَةُ  الساقين أَي خَدْلاء. وقال غيره: مَمْكُورَةٌ مُرْتَوِيَةُ الساق خَدْلَةٌ،  شبهت بالمَكْر من النبات. ابن الأَعرابي: المَكْرَة الرُّطبَة الفاسدة.  والمَكْرَةُ: التدبير والحيلة في الحرْب. ابن سيده: والمَكْرَةُ  الرُّطَبَة التي قد أَرطبت كلها وهي مع ذلك صُلْبَة لم تنهضم؛ عن أَبي حنيفة.  والمَكْرَةُ أَيضاً: البُسْرَةُ المُرْطِبة ولا حلاوة لها. ونخلة مِمْكارٌ:  يكثر ذلك من بُسرها.
مقاييس اللغة:
(مكر) الميم والكاف والراء كلمتانِ متباينتان: إحداهما المَكْر: الاحتيال والخِداع. ومَكَرَ به يمكُر. والأخرى المَكْر: خَدَالة السَّاق. وامرأةٌ ممكورة السَّاقَين.
القاموس المحيط:
المَكْرُ الخَديعَةُ، وهو ماكرٌ ومَكَّارٌ ومَكُورٌ، والمَغْرَةُ. والمَمْكُورُ المَصْبوغُ به، كالمُمْتَكَِرِ، وحُسْنُ خَدَالَةِ الساقَيْنِ، والصَّفيرُ، وصَوْتُ نَفْخ الأَسَدِ، وسَقْيُ الأرضِ. والمَكْوَرَّى اللَّئِيمُ، أوِ الصَّوابُ ذِكْرُهُ في ك و ر.
ومَكَرَ أرْضَهُ: سَقاها. والمَكْرَةُ: نَبْتَةٌ غَبْراءُ ج: مَكْرٌ ومُكورٌ، والرُّطَبَةُ الفاسدَةُ، والساقُ الغَليظَةُ الحَسْناءُ، والبُسْرَةُ المُرْطِبَةُ وهي صُلْبَةٌ. ونَخْلَةٌ مِمْكارٌ: تُكْثِرُ من ذلك. والمَمْكورُ: الأَسَدُ المُتَلَطِّخ بِدِماءِ الفَرائِس، كأَنَّهُ صُبغَ بالمَكْرِ.
والمَمْكورَةُ: المَطْوِيَّةُ الخَلْقِ من النِّساءِ، والمُسْتَديرَةُ الساقَيْنِ، أو المُدْمَجَةُ الخَلْقِ الشَّديدَةُ البَضْعَةِ. والماكِرُ: العِيرُ تَحْمِلُ الزَّبيبِ. وكفَرِحَ: احْمَرَّ. والتَّمْكيرُ: احْتِكارُ الحُبوبِ في البُيُوتِ. وامْتَكَرَ: اخْتَضَبَ، الحَبَّ: حَرَثَهُ. ومَكْرانُ: د م.
تاج العروس:
مكر
المَكْرُ : الخديعةُ والاحتيال . وقال الليث : احتيالٌ في خُفْيَةٍ . وقد مَكَرَ يَمْكُرُ مَكْراً . ومَكَرَ به : كادَه . قال ابن الأَثير : مَكْرُ الله إيقاعُ بلائِه بأَعدائه دونَ أَوليائِه وقيل : هو استدراجٌ للعبيد بالطّاعات فيُتَوَهَّم أنها مقبولةٌ وهي مردودَةٌ . وقال الليث : المَكْرُ من الله تعالى جَزاءٌ سُمِّيَ باسم مَكْرِ المُجازَى . وقال الرّاغب : مكْرُ الله : إمهالُه العبدَ وتمكينُه من أَعراض الدُّنيا . قيل : هو والكيْد مترادفانِ . وفي الفروق لأَبي هِلال العسكريّ أَنَّهما مُتَغايِران . وهو يَتَعَدَّى بنفسه كما قاله الزّمخشريّ وبالباء كما اختاره أَبو حيّان قاله شيخُنا . وفي البصائر : المَكْرُ ضَرْبان : مَحمودٌ وهو ما يُتَحَرَّى به أَمْرٌ جميلٌ وعلى ذلك قولُه تعالى : " واللَّهُ خَيْرُ المَاكِرينَ " ومذمومٌ وهو ما يُتَحَرَّى به فعلٌ ذميمٌ نحو قوله تعالى : " لا يَحيقُ المَكْرُ السّيِّءُ إلاّ بأَهلِه " . وهو ماكِرٌ ومَكَّارٌ كشَدّادٍ ومَكُورٌ كصَبور . والمَكْرُ : المَغَرَةُ والمَمْكورُ : الثوبُ المصبوغُ به كالمُمْتَكِر وقد مَكَرَه فامْتَكَرَ إذا صُبِغَ . والمَكْرُ : حُسْنُ خَدَالَةِ السّاقينِ عن ابن سِيدَه أي في المَرأَة وقد مَكُرَتْ بالضّمِّ . والمَكْرُ : الصَّفيرُ وصوتُ نَفْخِ الأَسَدِ . والمَكْرُ : سَقْيُ الأَرضِ يقال : امْكُروا الأَرضَ فإنَّها صُلْبَة ثمَّ احرُثوها يريد : اسقُوها . والمَكْوَرَّى بالفتح : اللَّئيمُ عن أبي العَمَيْثَل الأَعرابيّ وقال الأَزْهَرِيّ : رجُلٌ مَكْوَرَّى نعت للرجُل يقال هو القصير اللئيمُ الخِلْقَةِ . ويقال في الشَّتيمة : ابنُ مَكْوَرَّى وهو في هذا القول قَذْف كأَنها توصَف بِزَنْيَة قال أبو منصور : هذا حرف لا أَحفَظه لغير الليث فلا أَدري أَعرَبيٌّ هو أَم أَعجميّ أو الصَّواب ذِكره في كور قال ابن سِيدَه : ولا أُنكِرُ أَن يكونَ من المَكْر الذي هو الخديعة قلتُ : وقد تقدّم في كَور أَنَّه مَفْعَلَّى كما قاله ابن السَّرّاج لفَقْد فَعْلَلَّى . فَراجعْه . ومَكَرَ أَرْضَهُ يَمْكُرُها مَكْراً : سقاها فهي مَمْكورة . والمَكْرَةُ بالفتح : نَبْتَةٌ غَبراءُ مُلَيْحاءُ تُنْبِتُ قَصَداً كأَنَّ فيها حَمْضاً حين تُمْضَغ تَنبتُ في السَّهل والرَّمل لها ورَق وليس لها زَهْرٌ ج مَكْرٌ ومُكُورٌ الأَخير بالضَّمّ وإنّما سُمِّيَت بذلك لارتِوائها ونُجوع السَّقي فيها . وقد تقع المُكُورُ على ضُروبٍ من الشَّجَر كالرُّغْل ونحوِه . قال العجَاج :
" يَسْتَنُّ في عَلْقَى وفي مُكُورِ وقال الكُمَيْت يصف بَكْرَة :
تَعاطَى فِراخَ المَكْرِ طَوْراً وتارَةً ... تُثيرُ رُخاماها وتَعْلَقُ ضالَها فِراخُ المَكْرِ : ثَمَرُه وقال ابن الأَعرابيّ : المَكْرَةُ الرُّطَبَةُ الفاسِدَةُ . وقال ابن سيدَه : المَكْرَةُ : الرُّطَبَةُ التي قد أَرطَبت كلُّها وهي مع ذلك صلبةٌ لم تنهضِم عن أبي حنيفة والمَكْرَةُ أَيضاً : البُسْرَةُ المُرْطِبَةُ وهي مع ذلك صُلْبَةٌ ولا حلاوةَ لها . ونَخلةٌ مِمكارٌ : تُكْثِرُ من ذلك والأَوْلَى : يَكْثُر ذلك من بُسْرِها . والمَمْكورُ : الأَسَدُ المُتَلَطِّخُ بدِماءِ الفَرائسِ كأَنَّه مُكِرَ مَكْراً أي صُبِغَ بالمَكْر أي طُلِيَ بالمَغْرَة قاله ابن بَرِّيّ . والمَمْكورَةُ : المَطْوِيَّةُ الخَلْقِ من النِّساءِ وقد مُكِرَتْ مَكْراً قاله ابن القطّاع . وقيل : هي المستديرةُ السّاقَينِ أو المُدْمَجَةُ الخَلقِ الشَّديدةُ البَضْعَةِ قاله ابن سِيده وقيل : ممْكُورَةٌ : مُرتَوِيَة الساقِ خَدْلَةٌ شُبِّهَت بالمَكْرِ من النّبات . والماكِرُ : العِيرُ تَحملُ الزَّبيب . ومَكِرَ كَفَرِحَ : احْمَرَّ مثل مَغِرَ . يقال : أَمْغَرُ أَمْكَرُ . والتَّمْكيرُ : احتِكارُ الحُبوبِ في البيوت نقله الصَّاغانِيّ . وامْتَكَرَ : اخْتَضَبَ وقد مَكَرَه فامْتَكَرَ أي خَضَبَه فاخْتَضَبَ قال القطاميّ :
بِضَرْبٍ تَهلِكُ الأَبطالُ مِنْهُ ... وتَمْتَكِرُ اللِّحَى منه امْتِكارا
أي تَخْتَضِبُ شَبَّهَ حُمْرَةَ الدمِ بالمَغْرَة قاله ابن بَرِّيّ . وامتكَرَ الحَبَّ : حَرَثَه قاله الصّاغاني . ومَكْرانُ كسَحبان وضبطَه ياقوت كعثمان : دَمٌ قال : وأكثر ما يجيء في شِعر العرَب مُشَدَّد الكاف واشتقاقها في العربية أن تكون جمع ماكِرٍ كفارِس وفُرسان ويجوز أن يكون جمع مَكْرٍ مثل بَطْنٍ وبُطنانٍ . وقال حمزَة : أَصلُه ماهْ كران أُضيفَت إلى القَمَر لأنَّ القمر هو المَؤثِّر في الخِصب فكلُّ مدينةٍ ذات خِصبٍ أُضيفت إليه ثمَّ اختصروه فقالوا : مُكران . ومُكْران : اسمٌ لسيفِ البَحْر . وقال أَهلُ السِّيَرِ : سُمِّيَتْ بمُكران بنِ فارِك بنِ سام بن نوحٍ أخي كَرْمان لأَنَّه نزلَها واستوطَنَها وهي ولايةٌ واسعةٌ مشتملةٌ على قُرى ومَدائن وهي مَعدِن الفانِيذ ومنها يُنقَل إلى جميع البلدان . قال الإصطخريّ : والغالب عليها المفاوِز والضرّ والقَحط . ومما يستدرَكُ عليه : أَمْكَرَ الله تعالى إمْكاراً لُغةٌ في مَكَرَ قاله ابن القطّاع . وماكَرَهُ : خادَعَه . وتَماكَرا . وزَرْعٌ مَمْكُورٌ : مَسْقِيٌّ . والمَكْرَةُ : الساقُ الغليظةُ الحَسْناءُ . وفي حديث عليّ في مسجد الكوفة : جانِبُهُ الأَيْسَرُ مَكْرٌ . قيل كانت السُّوقُ إلى جانبه الأَيْسَرِ وفيها يقع المَكْرُ والخِداعُ . والمَكْرَةُ : السَّقْيَةُ للزَّرْع . وامْرأَةٌ مَمْكورَةُ الساقينِ أي خَدْلاءُ . والمَكْرُ : التَّدبير والحِيلَةُ في الحَرْب . ومَكَرَهُ مَكْراً : خَضَبَه . ومَكْرانُ بالفتح : مَوضِعٌ في بلاد العَرَب قال الجُمَيْع مُنْقِذُ بنُ طَريف :
كأَنَّ راعِيَنا يَحدو بها حُمُراً ... بينَ الأَبارِقِ من مَكْرانَ فاللُّوبِ هكذا أورده ياقوت في المعجم . ومَكَرُ مُحَرَّكَةً : مدينةٌ بمَكْرانَ وبها قام سلطانُها .

### Türkçe

مكر
**مَكَرَ - يَمْكُرُ - مَكْر - مَاكِر - مَاكِرِيْن**
**مَكَرَ - يَمْكُرُ** + bir varlık + بـِ bir varlık: hasmına karşı, gizli bir biçimde, hasmın kendisine örülen şeyi hissetmeyeceği şekilde, bir eziyet ve zarar fiilini tedbir etmeyi yapar; böylece, tedbirini almaksızın eziyete düşer.
**مَكْر**: “ **مَكَرَ - يَمْكُرُ** ” fiilinin isim-fiilidir.
**مَاكِر**: “ **مَكَرَ - يَمْكُرُ** ”den ism-i fâildir.
**مَاكِرِيْن**: “ **مَاكِر** ”in çoğuludur.

Ve lafız, “başkasına eziyet ulaştırmak için gizlilikle tedbir, komplo, tuzak, aldatma ve hile” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**دَلَّ - يَدِلُّ**، **غَرَّ - يَغُرُّ**، **مَكَرَ - يَمْكُرُ**، **مَحَلَ - يَمْحَلُ (مَحِلَ - يَمْحَلُ)**، **خَدَعَ - يَخْدَعُ**، **كادَ - يَكيْدُ**

**مََكَرَ - يَمْكُرُ**
Sana hile kurar:	﴿Ve hani inkâr edenler seni bağlamak yahut seni öldürmek yahut seni çıkarmak için sana hile kuruyorlardı; hile kurarlar, Allah da hile kurar; Allah hile kuranların en hayırlısıdır (30)﴾ **الأنفال**
 	﴿Ve onlardan öncekiler hile kurmuştu; artık hile bütünüyle Allah’ındır; her nefsin kazandığını bilir; kâfirler, yurdun âkıbetinin kimin için olduğunu bileceklerdir (42)﴾ **الرعد** ﴿Onlardan öncekiler hile kurmuştu; derken Allah onların binasını temellerinden getirdi; böylece tavan üstlerinden üzerlerine çöktü; azap da onlara fark etmedikleri yerden geldi (26)﴾ **النحل**

Kötülükler için hile kurdular:	﴿Kötülükler hile kuranlar, Allah’ın onlarla yeri yere geçirmesinden yahut azabın onlara fark etmedikleri yerden gelmesinden emin mi oldular? (45)﴾ **النحل** ﴿Kim izzeti istiyorsa, izzet bütünüyle Allah’ındır; güzel söz O’na yükselir, salih amel onu yükseltir; kötülükler hile kuranlar için şiddetli bir azap vardır; işte onların hilesi boşa gider (10)﴾ **فاطر**
 	﴿Yeryüzünde büyüklük taslayarak ve kötü hile; kötü hile, ancak ehline ilişir; artık onlar, öncekilerin sünnetinden başkasını mı bekliyorlar? Allah’ın sünneti için asla bir değişiklik bulamazsın; Allah’ın sünneti için asla bir dönüşüm bulamazsın (43)﴾ **فاطر**
 	﴿Ve hilelerini kurdular; Allah katında da onların hilesi vardır; onların hilesi, dağlar ondan yok olacak olsa bile (46)﴾ **إبراهيم** ﴿Ve büyük bir hile kurdular (22)﴾ **نوح**

Onların hilesinden darlıkta olma:	﴿Sabret; senin sabrın ancak Allah iledir; onlara üzülme; hile kurdukları şeyden dolayı darlıkta olma (127)﴾ **النحل** ﴿Onlara üzülme; hile kurdukları şeyden dolayı darlıkta olma (70)﴾ **التمل**

Hile kurarlar, Allah da hile kurar:	﴿Ve hani inkâr edenler seni bağlamak yahut seni öldürmek yahut seni çıkarmak için sana hile kuruyorlardı; hile kurarlar, Allah da hile kurar; Allah hile kuranların en hayırlısıdır (30)﴾ **الأنفال** ﴿Hile kurdular; Allah da hile kurdu; Allah hile kuranların en hayırlısıdır (54)﴾ **آل عمران**
 	﴿Hile kurdular bir hile; biz de bir hile kurduk; onlar fark etmiyorlardı (50)﴾ **التمل** ﴿Ve hilelerini kurdular; Allah katında da onların hilesi vardır; onların hilesi, dağlar ondan yok olacak olsa bile (46)﴾ **إبراهيم**

Allah’ın hilesinden emin oldular:	﴿Kötülükler hile kuranlar, Allah’ın onlarla yeri yere geçirmesinden yahut azabın onlara fark etmedikleri yerden gelmesinden emin mi oldular? (45)﴾ **النحل** ﴿Allah’ın hilesinden emin mi oldular? Allah’ın hilesinden, ancak ziyana uğrayan kavim emin olur (99)﴾ **الأعراف**

Hilenin âkıbeti şey
Ve işte onların hilesi boşa gider: ﴿Kim izzeti istiyorsa, izzet bütünüyle Allah’ındır; güzel söz O’na yükselir, salih amel onu yükseltir; kötülükler hile kuranlar için şiddetli bir azap vardır; işte onların hilesi boşa gider (10)﴾ **فاطر** ﴿Allah, onların hile kurdukları kötülüklerden onu korudu; Firavun ailesini de azabın kötüsü kuşattı (45)﴾ **غافر**

Kötü hile, ancak ehline ilişir:	﴿Yeryüzünde büyüklük taslayarak ve kötü hile; kötü hile, ancak ehline ilişir; artık onlar, öncekilerin sünnetinden başkasını mı bekliyorlar? Allah’ın sünneti için asla bir değişiklik bulamazsın; Allah’ın sünneti için asla bir dönüşüm bulamazsın (43)﴾ **فاطر**

Allah katında aşağılık ve şiddetli azap:	﴿Onlara bir âyet geldiğinde dediler ki: Allah’ın elçilerine verilenin benzeri bize verilmedikçe asla inanmayacağız. Allah, risaletini nereye koyacağını daha iyi bilir. Suç işleyenlere, Allah katında bir aşağılık ve hile kuruyor oldukları şey sebebiyle şiddetli bir azap isabet edecektir (124)﴾ **الأنعام** ﴿Kim izzeti istiyorsa, izzet bütünüyle Allah’ındır; güzel söz O’na yükselir, salih amel onu yükseltir; kötülükler hile kuranlar için şiddetli bir azap vardır; işte onların hilesi boşa gider (10)﴾ **فاطر**

**مَكْرٌ**
Allah katında onların hilesi: ﴿Hile kurdular bir hile; biz de bir hile kurduk; onlar fark etmiyorlardı (50)﴾ **التمل** ﴿Ve hilelerini kurdular; Allah katında da onların hilesi vardır; onların hilesi, dağlar ondan yok olacak olsa bile (46)﴾ **إبراهيم**

Hile bütünüyle Allah’ındır:	﴿Ve onlardan öncekiler hile kurmuştu; artık hile bütünüyle Allah’ındır; her nefsin kazandığını bilir; kâfirler, yurdun âkıbetinin kimin için olduğunu bileceklerdir (42)﴾ **الرعد** ﴿Allah’ın hilesinden emin mi oldular? Allah’ın hilesinden, ancak ziyana uğrayan kavim emin olur (99)﴾ **الأعراف**

Allah’ın hilesinden emin mi oldular:	﴿Allah’ın hilesinden emin mi oldular? Allah’ın hilesinden, ancak ziyana uğrayan kavim emin olur (99)﴾ **الأعراف** ﴿Kötülükler hile kuranlar, Allah’ın onlarla yeri yere geçirmesinden yahut azabın onlara fark etmedikleri yerden gelmesinden emin mi oldular? (45)﴾ **النحل**

Ve işte onların hilesi boşa gider:	﴿Kim izzeti istiyorsa, izzet bütünüyle Allah’ındır; güzel söz O’na yükselir, salih amel onu yükseltir; kötülükler hile kuranlar için şiddetli bir azap vardır; işte onların hilesi boşa gider (10)﴾ **فاطر** ﴿Bak, onların hilesinin âkıbeti nasıl oldu: biz onları ve kavimlerini topluca helâk ettik (51)﴾ **النمل**
 	﴿Her nefis üzerine kazandığıyla kaim olan mı? Allah’a ortaklar kıldılar; de ki: onları adlandırın; yoksa O’na, yeryüzünde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz, yahut sözün zahiriyle mi? Bilakis, inkâr edenlere hileleri süslendi ve yoldan alıkonuldular; Allah kimi saptırırsa, artık onun için bir hidayet edici yoktur (33)﴾ **الرعد** ﴿Zayıf düşürülenler, büyüklük taslayanlara dedi ki: Bilakis, gece ve gündüz hilesi; hani bize Allah’ı inkâr etmemizi ve O’na eşler kılmamızı emrediyordunuz. Azabı gördüklerinde pişmanlığı gizlediler; inkâr edenlerin boyunlarına halkalar koyduk; ancak yapmakta olduklarıyla mı cezalandırılırlar? (33)﴾ **سبأ**

Onlar ancak kendilerine hile kurarlar:	﴿İşte böyle, her köyde onun büyük suçlularını, orada hile kursunlar diye kıldık; onlar ancak kendilerine hile kurarlar; fark etmezler (123)﴾ **الأنعام**
 	﴿Onların hilesini işitince, onlara gönderdi; onlar için bir yaslanma yeri hazırladı; onların her birine bir bıçak verdi ve dedi ki: onların üzerine çık. Onu görünce onu büyüttüler; ellerini kestiler ve dediler ki: Allah’ı tenzih ederiz; bu bir beşer değildir; bu ancak kerim bir melektir (31)﴾ **يوسف**
 	﴿Firavun dedi ki: Size izin vermeden önce ona iman ettiniz mi? Şüphesiz bu, şehirde kurduğunuz bir hiledir; onun ehlini ondan çıkarmanız için; yakında bileceksiniz (123)﴾ **الأغراف**
 	Yeryüzünde büyüklük taslayarak ve kötü hile; kötü hile, ancak ehline ilişir; artık onlar, öncekilerin sünnetinden başkasını mı bekliyorlar? Allah’ın sünneti için asla bir değişiklik bulamazsın; Allah’ın sünneti için asla bir dönüşüm bulamazsın (43) } **فاطر**
 	﴿Ve hilelerini kurdular; Allah katında da onların hilesi vardır; onların hilesi, dağlar ondan yok olacak olsa bile (46)﴾ **إبراهيم** ﴿Ve büyük bir hile kurdular (22)﴾ **نوح**

**ماكِر - ماكرين**
 	﴿Ve hani inkâr edenler seni bağlamak yahut seni öldürmek yahut seni çıkarmak için sana hile kuruyorlardı; hile kurarlar, Allah da hile kurar; Allah hile kuranların en hayırlısıdır (30)﴾ **الأنفال** ﴿Hile kurdular; Allah da hile kurdu; Allah hile kuranların en hayırlısıdır (54)﴾ **آل عمران**

Konuya göre tasnif
**المكر**
Hile kuranların hilesine karşı sabırla emretme
 	﴿Sabret; senin sabrın ancak Allah iledir; onlara üzülme; hile kurdukları şeyden dolayı darlıkta olma (127)﴾ **النحل** ﴿Onlara üzülme; hile kurdukları şeyden dolayı darlıkta olma (70)﴾ **النمل**

Hilenin türleri
Seni bağlasınlar yahut seni öldürsünler yahut seni çıkarsınlar:	﴿Ve hani inkâr edenler seni bağlamak yahut seni öldürmek yahut seni çıkarmak için sana hile kuruyorlardı; hile kurarlar, Allah da hile kurar; Allah hile kuranların en hayırlısıdır (30)﴾ **الأنفال**

Ve yoldan çevirdiler: Allah’a küfretmemiz ve O’na denkler kılmamız (diye).	﴿“Öyleyse her nefis üzerine, kazandığı şeyle kaim olan (Allah) mı? Ve Allah’a ortaklar kıldılar. De ki: ‘Onları adlandırın; yoksa O’na, yerde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz; yahut sözden bir zahir ile mi?’ Bilakis, küfredenlere **مكرهم** süslü gösterildi ve yoldan çevrildiler. Allah kimi saptırırsa artık onun için bir hidayet edici yoktur.”(33)﴾ **الرعد** ﴿Ve zayıf düşürülenler, büyüklük taslayanlara dedi: “Bilakis, gece ve gündüzün **مكر**’i; hani siz bize Allah’a küfretmemizi ve O’na denkler kılmamızı emrediyordunuz.” Ve azabı gördüklerinde pişmanlığı gizlediler. Ve küfredenlerin boyunlarına halkalar koyduk. Ancak yapmakta oldukları şeyden başkasıyla mı cezalandırılırlar?(33)﴾ **سبأ**

**المكر**: Allah’ın ayetleri hakkında	﴿Ve insanlara, kendilerine dokunan bir sıkıntıdan sonra bir rahmet tattırdığımızda, bir de bakarsın ki ayetlerimiz hakkında onların **مكر**’i vardır. De ki: “Allah **مكرا** daha süratlidir. Şüphesiz elçilerimiz, **ما تمكرون**’u yazıyorlar.”(21)﴾ **يونس** ﴿Ve onlara bir ayet geldiğinde dediler: “Allah’ın elçilerine verilenin benzeri bize verilmedikçe asla iman etmeyeceğiz.” Allah, risaletini nereye koyacağını daha iyi bilendir. Suç işleyenlere, **بما كانوا يمكرون** sebebiyle Allah katında bir aşağılık ve şiddetli bir azap isabet edecektir.(124)﴾ **الأنعام**

Kimler **الماكرون**’dur
1 - Küfredenler
 ﴿Hani küfredenler, seni bağlamak yahut öldürmek yahut çıkarmak için sana **يمكر** ediyorlardı; ve **يمكرون** ve Allah **يمكر**; ve Allah **خير الماكرين**’dir (30)﴾ **الأنفال** ﴿“Öyleyse her nefis üzerine, kazandığı şeyle kaim olan (Allah) mı? Ve Allah’a ortaklar kıldılar. De ki: ‘Onları adlandırın; yoksa O’na, yerde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz; yahut sözden bir zahir ile mi?’ Bilakis, küfredenlere **مكرهم** süslü gösterildi ve yoldan çevrildiler. Allah kimi saptırırsa artık onun için bir hidayet edici yoktur.”(33)﴾ **الرعد**
Allah’ın karşılık veren **مكر**’i  	﴿Ve **مكروا** ve Allah **مكر** etti; ve Allah **خير الماكرين**’dir (54)﴾ **آل عمران** ﴿Ve **مكرا** **مكروا** ve biz **مكرا** **مكرنا**; ve onlar fark etmiyorlar(50)﴾ **النمل** ﴿Ve gerçekten **مكرهم**’i **مكروا**; ve Allah katında **مكرهم** vardır; ve eğer **مكرهم** ile dağlar yerinden gidecek olsa bile(46)﴾ **ابراهيم**

2 - Suç işleyenler - onun büyük suçluları
 ﴿Ve böylece her köyde onun büyük suçlularını, orada **ليمكروا** diye kıldık. Ve ancak kendilerine **يمكرون**; ve fark etmiyorlar (123)﴾ **الأنعام** ﴿Ve onlara bir ayet geldiğinde dediler: “Allah’ın elçilerine verilenin benzeri bize verilmedikçe asla iman etmeyeceğiz.” Allah, risaletini nereye koyacağını daha iyi bilendir. Suç işleyenlere, **بما كانوا يمكرون** sebebiyle Allah katında bir aşağılık ve şiddetli bir azap isabet edecektir (124)﴾ **الأنعام**

3 - Büyüklük taslayanlar
 ﴿Ve zayıf düşürülenler, büyüklük taslayanlara dedi: “Bilakis, gece ve gündüzün **مكر**’i; hani siz bize Allah’a küfretmemizi ve O’na denkler kılmamızı emrediyordunuz.” Ve azabı gördüklerinde pişmanlığı gizlediler. Ve küfredenlerin boyunlarına halkalar koyduk. Ancak yapmakta oldukları şeyden başkasıyla mı cezalandırılırlar?(33)﴾ **سبأ** ﴿Yeryüzünde büyüklük taslayarak ve kötü **مكر**; ve kötü **مكر** ancak ehline kuşatır. Öyleyse öncekilerin sünnetinden başkasını mı bekliyorlar? Artık Allah’ın sünneti için bir değişiklik bulamazsın ve Allah’ın sünneti için bir dönüşüm bulamazsın(43)﴾ **فاطر**

4 - Onlardan öncekiler
 ﴿Ve gerçekten onlardan öncekiler **مكر** etti; artık **فلله المكر جميعا**; her nefis ne kazanıyorsa bilir; ve kâfirler, yurdun akıbetinin kime ait olduğunu bileceklerdir(42)﴾ **الرعد** ﴿Gerçekten onlardan öncekiler **مكر** etti; derken Allah onların binasını temellerinden getirdi; böylece tavan üstlerinden üzerlerine çöktü; ve azap onlara fark etmedikleri yerden geldi(26)﴾ **النحل**

Firavun hanedanı	﴿Firavun dedi: “Size izin vermeden önce ona iman ettiniz mi? Şüphesiz bu, şehirde **مكر** ettiğiniz bir **مكر**’dir; onun ehlini ondan çıkarmanız için. Artık yakında bileceksiniz.”(123)﴾ **الأعراف** ﴿Böylece Allah, onların **ما مكروا**’sunun kötülüklerinden onu korudu; ve Firavun hanedanını azabın kötüsü kuşattı(45)﴾ **غافر**

Nuh kavmi	﴿Ve büyük bir **مكرا** **مكروا**(22)﴾ **نوح**

 	﴿Ve gerçekten **مكرهم**’i **مكروا**; ve Allah katında **مكرهم** vardır; ve eğer **مكرهم** ile dağlar yerinden gidecek olsa bile(46)﴾**إبراهيم**

5 - İnsanların birbirini kıskanması: kadınların birbirini kıskanması ve çocuklar
﴿Onların **مكرهن**’ini işitince, onlara gönderdi ve onlar için bir yaslanma yeri hazırladı; ve onların her birine bir bıçak verdi; ve dedi: “Onların üzerine çık.” Onu görünce onu büyüttüler ve ellerini kestiler ve dediler: “Haşa Allah’a! Bu bir beşer değildir; bu ancak kerim bir melektir.”(31)﴾ **يوسف**
	﴿Bu, gayb haberlerindendir; onu sana vahyediyoruz. Ve sen onların yanında değildin; hani işlerini topluca kararlaştırmışlardı ve onlar **يمكرون** idi (102)﴾ **يوسف**

6 - Bazı insanlar: Allah kendilerine dokunan bir sıkıntıdan sonra onlara rahmet ettiğinde
﴿Ve insanlara, kendilerine dokunan bir sıkıntıdan sonra bir rahmet tattırdığımızda, bir de bakarsın ki ayetlerimiz hakkında onların **مكر**’i vardır. De ki: “Allah **مكرا** daha süratlidir. Şüphesiz elçilerimiz, **ما تمكرون**’u yazıyorlar.”(21)﴾ **يونس**

**المكر**’in akıbeti
Allah’ın karşılık veren **مكر**’i
**فلله المكر جميعاً**﴿Ve gerçekten onlardan öncekiler **مكر** etti; artık **فلله المكر جميعا**; her nefis ne kazanıyorsa bilir; ve kâfirler, yurdun akıbetinin kime ait olduğunu bileceklerdir(42)﴾ **الرعد**
Allah **مكرا** daha süratlidir	﴿Ve insanlara, kendilerine dokunan bir sıkıntıdan sonra bir rahmet tattırdığımızda, bir de bakarsın ki ayetlerimiz hakkında onların **مكر**’i vardır. De ki: “Allah **مكرا** daha süratlidir. Şüphesiz elçilerimiz, **ما تمكرون**’u yazıyorlar.”(21)﴾ **يونس**
Ve Allah **خير الماكرين**’dir	﴿Hani küfredenler, seni bağlamak yahut öldürmek yahut çıkarmak için sana **يمكر** ediyorlardı; ve **يمكرون** ve Allah **يمكر**; ve Allah **خير الماكرين**’dir (30)﴾ **الأنفال** ﴿Ve **مكروا** ve Allah **مكر** etti; ve Allah **خير الماكرين**’dir (54)﴾ **آل عمران**
Allah katında **مكرهم**  	﴿Ve **مكرا** **مكروا** ve biz **مكرا** **مكرنا**; ve onlar fark etmiyorlar(50)﴾ **النمل** ﴿Ve gerçekten **مكرهم**’i **مكروا**; ve Allah katında **مكرهم** vardır; ve eğer **مكرهم** ile dağlar yerinden gidecek olsa bile(46)﴾ **ابراهيم**

أ - Dünyada
**مكرهم** kendi nefisleri aleyhinedir﴿Yeryüzünde büyüklük taslayarak ve kötü **مكر**; ve kötü **مكر** ancak ehline kuşatır. Öyleyse öncekilerin sünnetinden başkasını mı bekliyorlar? Artık Allah’ın sünneti için bir değişiklik bulamazsın ve Allah’ın sünneti için bir dönüşüm bulamazsın(43)﴾ **فاطر** ﴿Ve böylece her köyde onun büyük suçlularını, orada **ليمكروا** diye kıldık. Ve ancak kendilerine **يمكرون**; ve fark etmiyorlar (123)﴾ **الأنعام**
Allah’ın onları helak etmesi	﴿Gerçekten onlardan öncekiler **مكر** etti; derken Allah onların binasını temellerinden getirdi; böylece tavan üstlerinden üzerlerine çöktü; ve azap onlara fark etmedikleri yerden geldi(26)﴾ **النحل** ﴿Bak, onların **مكر**’inin akıbeti nasıl oldu: Şüphesiz biz onları ve kavimlerini topluca yerle bir ettik(51)﴾ **النمل**
Yere batırma; azabın fark etmedikleri yerden gelmesi	﴿Kötülükleri **مكر** edenler, Allah’ın onları yere batırmasından yahut azabın onlara fark etmedikleri yerden gelmesinden emin mi oldular? (45)﴾ **النحل**
 	﴿Böylece Allah, onların **ما مكروا**’sunun kötülüklerinden onu korudu; ve Firavun hanedanını azabın kötüsü kuşattı(45)﴾ **غافر**

ب - Ahirette
Şiddetli azap
Ahirette azap  ﴿Allah’ın **مكر**’inden emin mi oldular? Artık Allah’ın **مكر**’inden, hüsrana uğrayan kavimden başkası emin olmaz(99)﴾ **الأعراف** ﴿Ve insanlara, kendilerine dokunan bir sıkıntıdan sonra bir rahmet tattırdığımızda, bir de bakarsın ki ayetlerimiz hakkında onların **مكر**’i vardır. De ki: “Allah **مكرا** daha süratlidir. Şüphesiz elçilerimiz, **ما تمكرون**’u yazıyorlar.”(21)﴾ **يونس**
 	﴿Ve zayıf düşürülenler, büyüklük taslayanlara dedi: “Bilakis, gece ve gündüzün **مكر**’i; hani siz bize Allah’a küfretmemizi ve O’na denkler kılmamızı emrediyordunuz.” Ve azabı gördüklerinde pişmanlığı gizlediler. Ve küfredenlerin boyunlarına halkalar koyduk. Ancak yapmakta oldukları şeyden başkasıyla mı cezalandırılırlar?(33)﴾ **سبأ** ﴿Kim izzet istiyorsa, izzet bütünüyle Allah’ındır; güzel söz O’na yükselir ve salih amel onu yükseltir. Kötülükleri **يمكرون** edenler için şiddetli bir azap vardır; ve onların **مكر**’i, o boşa çıkandır(10)﴾ **فاطر**
	﴿Ve onlara bir ayet geldiğinde dediler: “Allah’ın elçilerine verilenin benzeri bize verilmedikçe asla iman etmeyeceğiz.” Allah, risaletini nereye koyacağını daha iyi bilendir. Suç işleyenlere, **بما كانوا يمكرون** sebebiyle Allah katında bir aşağılık ve şiddetli bir azap isabet edecektir(124)﴾ **الأنعام**

**مختار الصحاح**
● [**مكر**] م ك ر: **المَكْرُ** hile ve aldatmadır; ve onunla **مَكَرَ** etti; **نصر** babındandır; o hâlde o **مَاكِرٌ** ve **مَكَّارٌ**’dır.

**الراغب**
**مكر**

- **المكر**: Başkasını, bir hile ile, kastettiği şeyden çevirmektir; bu da iki kısımdır: övülen **مكر**; bu, onunla güzel bir fiil yapmayı gözetmesidir; bunun üzerine şöyle dedi: }**والله خير الماكرين**﴿[Âl-i İmrân/54]. Ve yerilen (olanı); o da onunla çirkin bir fiil yapmayı gözetmesidir; Yüce Allah dedi ki:﴾**ولا يحيق المكر السيء إلا بأهله**﴿[Fâtır/43]،﴾**وإذ يمكر بك الذين كفروا**﴿[Enfâl/30]،﴾**فانظر كيف كان عاقبة مكرهم**﴿[Neml/51]. Ve iki işte de dedi ki:﴾**ومكروا مكرا ومكرنا مكرا**{ [Neml/50]. Ve bazısı dedi ki: Allah’ın **مكر**’ından, kula mühlet vermesi ve onu dünya arazlarından (geçici menfaatlerinden) yararlandırmasıdır; bunun için Müminlerin Emîri رضي الله عنه şöyle dedi: “Dünyası kendisine genişletilip de bununla kendisine **مكر** yapıldığını bilmeyen kimse, aklından aldatılmıştır.” (Bkz.: el-Basâir 4/516; Râgıb’ın tefsiri, varak 139).

ملخص اللسان:
1. **المَكْرُ** gizlilik içinde bir hile yapmadır; ve **رجل مَكَّارٌ** ve **مَكُورٌ**: **ماكِرٌ** (hilekâr).
2. **مَكَرَ يَمْكُرُ مَكْراً** ve **مَكَرَ به**. **المَكْرُ**: **الخَدِيعَة** (aldatma) ve hile.
3. Allah’ın **مَكْرُ**’u: belâsını, velîleri dışında, düşmanlarına indirmesidir,
4. ve **المَكْرُ**: **المَغْرَةُ**.
5. **ثوب مَمْكُورٌ** ve **مُمْتَكَرٌ**: **المَكْرِ** ile boyanmış; ve onu **مَكَرَه** da **فامْتَكَرَ**; yani onu boyadı da o da boyandı.
6. ve **المَكْرُ**: toprağı sulamaktır; denir ki: **امْكُرُوا الأَرض** çünkü o serttir, sonra onu sürün; “onu sulayın” demek ister. Ve **المَكْرَةُ**: ekin için sulamadır.
7. ve **المَكْرُ**: bitkiden bir türdür; teki **مَكْرَة**; ama **مُكور الأَغْصان** ise başlı başına bir ağaçtır; ve ağaç türleri.
8. ve **المَكْرَةُ**: güzel, kalın baldırdır. İbn Sîdeh: **المَكْرُ** iki baldırın dolgunluğunun güzelliğidir. Ve **امرأَة مَمْكُورَةٌ**: baldırları yuvarlak (olan).
9. ve **المَكْرَةُ**: savaşta tedbir ve hile.

لسان العرب
● - **مكر**: el-Leys: **المَكْرُ** gizlilik içinde bir hile yapmadır; dedi ki: “Bize ulaştı ki **الكيد** harflerde helâldir; **المكر** ise her helâlde haramdır.” Allah تعالى dedi ki: **ومكروا مكراً ومكرنا مكراً وهم لا يشعرون**. Te’vil ehli dedi ki: Allah تعالى’dan **المكر**, karşılığı verilenin **مكر**’ı adıyla adlandırılmış bir cezadır; Allah تعالى’nın şu sözü gibi: **وجزاء سيئة سيئة منها**; ikincisi hakikatte bir kötülük değildir, fakat sözün ikizlenmesi için “kötülük” diye adlandırılmıştır; yine Allah تعالى’nın şu sözü gibi: **فمن اعتدى عليكم فاعتدوا عليه**; birincisi zulümdür, ikincisi zulüm değildir; fakat onun bir ceza ve onunla bir karşılık olduğu bilinsin diye günah adıyla adlandırılmıştır. Ve bu sözün yürüdüğü yol üzere, Allah تعالى’nın şu sözü yürür: **يخادعون الله وهو خادعهم والله يستهزئ بهم**; Allah عز وجل’nin kitabında gelenlerdendir. İbn Sîdeh: **المَكْرُ** **الخَدِيعَة** ve hiledir; **مَكَرَ يَمْكُرُ مَكْراً** ve **مَكَرَ به**. Dua hadîsinde: “Allah’ım, benim için **امْكُرْ** ve bana karşı **تَمْكُرْ** etme”; İbnü’l-Esîr dedi ki: Allah’ın **مَكْرُ**’u, belâsını, velîleri dışında, düşmanlarına indirmesidir; ve denildi ki: kulun, itaatlerle derece derece (aldatılarak) çekilmesidir; böylece onların kabul edilmiş olduğunu vehmeder, hâlbuki reddedilmişlerdir; mânâ: “**مَكْرَكَ**’ını düşmanlarıma ulaştır, bana değil.” Ve **المَكْر**’ın aslı aldatmadır. Aliّ hadîsinde, Kûfe mescidinde: “Onun sol yanı **مَكْرٌ**’dür”; denildi ki: pazar onun sol yanına doğru idi ve orada **المكر** ve aldatma vuku bulurdu. Ve **رجل مَكَّارٌ** ve **مَكُورٌ**: **ماكِرٌ**. et-Tehzîb: **رجل مَكْوَرَّى** erkeğe bir sıfattır; denir ki: o kısa, aşağılık yaratılışlıdır. Ve sövmede denir: **ابنُ مَكْوَرَّى**; bu sözde bu, sanki bir zinâ ile vasfediliyormuş gibi bir iftiradır; Ebû Mansûr dedi ki: Bu, Leys’ten başkası için hatırlamadığım bir harftir; Arapça mı yoksa Acemce mi bilmiyorum. Ve **المَكْوَرَّى**: aşağılık; Ebû’l-‘Ameythel el-A‘râbî’den. İbn Sîdeh dedi ki: Onun, aldatma olan **المكر**’dan olmasını inkâr etmem. Ve **المَكْرُ**: **المَغْرَةُ**. Ve **ثوب مَمْكُورٌ** ve **مُمْتَكَرٌ**: **المَكْرِ** ile boyanmış; ve onu **مَكَرَه** da **فامْتَكَرَ**; yani onu boyadı da o da boyandı; el-Kutâmî dedi ki:
  **بِضَرْبٍ تَهْلِكُ الأَبْطالُ مِنهُ،
  وتَمْتَكِرُ اللِّحَى منه امْتِكَارَا**
yani “boyanır”; kanın kızıllığını **المَغْرَةِ**’ye benzetti. İbn Berrî dedi ki: el-Kutâmî’nin şiirinde olan: **تَنْعسُ الأَبطالُ منه**; yani “uyuklar gibi sendeleyip sallanırlar”, uyuklayanın sallanması gibi. Ve aslan için denir: sanki **مُكِرَ بالمَكْرِ**; yani **المَغْرَةِ** ile sıvanmıştır. Ve **المَكْرُ**: toprağı sulamaktır; denir ki: **امْكُرُوا الأَرض فإِنها صُلْبَةٌ ثم احرثوها**; “onu sulayın” demek ister. Ve **المَكْرَةُ**: ekin için sulamadır. Denir ki: **مررت بزرع مَمْكُورٍ**; yani sulanmış. Ve **مَكَرَ أَرضه يَمْكُرُها مَكْراً**: onu suladı. Ve **المَكْرُ**: bir bitkidir. Ve **المَكْرَةُ**: toza çalan külrengi, toza doğru (renkte) bir bitkidir; çiğnediğinde içinde sanki ekşilik varmış gibi, kamış gibi (düz) biter; ova ve kumda biter; yaprağı vardır, çiçeği yoktur; çoğulu **مَكْرٌ** ve **مُكُورٌ**’dur; ve **المُكُورُ**, **الرُّغْل** ve benzeri gibi ağaç türlerine de denir; el-‘Accâc dedi ki:
  **يَسْتَنُّ في عَلْقَى وفي مُكُورِ**
dedi ki: ancak, onun sulanması ve sulamanın onda işe yaraması sebebiyle böyle adlandırılmıştır. el-Cevherî bu beyti rivayet etti:
  **فَحَطَّ في عَلْقَى وفي مُكُورِ**
tekili **مَكْرٌ**’dür. Ve el-Kumeyt, bir dişi deveyi vasfederek dedi ki:
  **تَعاطَى فِرَاخَ المَكْرِ طَوْراً، وتارَةً
  تُثِيرُ رُخَامَاها وتَعْلَقُ ضَالَها**
**فراخ المَكْرِ** onun meyvesidir. Ve **المَكْرُ**: bitkiden bir türdür; teki **مَكْرَة**; ama **مُكور الأَغْصان** başlı başına bir ağaçtır; ve ağaç türlerine **المُكورَ** denir; **الرُّغْل** ve benzeri gibi. Ve **المَكْرَة**: bir ağaçtır; çoğulu **مُكور**. Ve **المَكْرَةُ**: güzel, kalın baldırdır. İbn Sîdeh: **المَكْرُ** iki baldırın dolgunluğunun güzelliğidir. Ve **امرأَة مَمْكُورَةٌ**: baldırları yuvarlak (olan); ve denildi ki: o, yaratılışı derli toplu, etli (olan)dır; ve denildi ki: **المَمْكُورَةُ** yaratılışı kıvrımlı (derli toplu) olandır. Denir ki: **امرأَة مَمْكُورَةُ الساقين**; yani dolgun baldırlı. Ve başkası dedi ki: **مَمْكُورَةٌ**; baldırı dolgun, dolgun baldırlı; bitkiden olan **المَكْر**’a benzetildi. İbnü’l-A‘râbî: **المَكْرَة** bozulmuş taze hurmadır. Ve **المَكْرَةُ**: savaşta tedbir ve hiledir. İbn Sîdeh: **المَكْرَةُ** bütünüyle yumuşamış olduğu hâlde yine de sert olup sindirilmemiş taze hurmadır; Ebû Hanîfe’den. Ve **المَكْرَةُ** ayrıca: yumuşamaya başlamış, fakat tatlılığı olmayan **البُسْرَةُ**’dir. Ve **نخلة مِمْكارٌ**: onun **بُسر**’undan bu (hâl) çok olur.

مقاييس اللغة:
(**مكر**) **الميم** ve **الكاف** ve **الراء** iki ayrı kelimedir: birincisi **المَكْر**: hile ve aldatmadır. **ومَكَرَ به يمكُر**. İkincisi **المَكْر**: baldırın dolgunluğudur. Ve **امرأةٌ ممكورة السَّاقَين**.

القاموس المحيط:
**المَكْرُ**: **الخَديعَةُ**; ve o **ماكرٌ** ve **مَكَّارٌ** ve **مَكُورٌ**’dur; ve **المَغْرَةُ**. Ve **المَمْكُورُ**: onunla boyanmış olan; **كالمُمْتَكَِرِ** gibi. Ve iki baldırın dolgunluğunun güzelliği; ve ıslık; ve aslanın üflemesinin sesi; ve toprağı sulamak. Ve **المَكْوَرَّى**: aşağılık; yahut doğrusu, onun zikri **ك و ر**’dadır.
Ve **مَكَرَ أرْضَهُ**: onu suladı. Ve **المَكْرَةُ**: külrengi bir bitkidir; çoğulu: **مَكْرٌ** ve **مُكورٌ**; ve bozulmuş taze hurma; ve güzel, kalın baldır; ve sert olduğu hâlde yumuşamaya başlamış **البُسْرَةُ**. Ve **نَخْلَةٌ مِمْكارٌ**: bundan çok yapar. Ve **المَمْكورُ**: avların kanlarıyla bulaşmış aslandır; sanki **المَكْرِ** ile boyanmıştır.

Ve **المَمْكورَةُ**: kadınlardan yaratılışı kıvrılmış/derli toplu olan; ve iki baldırı yuvarlak olan; yahut yaratılışı derli toplu, **البَضْعَةِ**si şiddetli olan. Ve **الماكِرُ**: kuru üzüm taşıyan yük eşeği. Ve (fiil) **مَكِرَ** (babı) **كَفَرِحَ**: kızardı. Ve **التَّمْكيرُ**: hububatın evlerde ihtikâr edilmesi. Ve **امْتَكَرَ**: kına yaktı/boyandı; (fiil) **الحَبَّ**: onu sürdü. Ve **مَكْرانُ**: kan.

**تاج العروس:**
**مكر**
**المَكْرُ**: aldatma ve hile. Leys dedi: gizlilik içinde bir hile. Ve (fiil) **مَكَرَ** **يَمْكُرُ** **مَكْراً**. Ve “ona **مَكَرَ**”: ona tuzak kurdu. İbnü’l-Esîr dedi: Allah’ın **مَكْرُ**u, belâsını velîleri dışında düşmanlarının üzerine indirmesidir; ve denildi ki: kulları taatlerle derece derece çekip götürmektir; böylece onun kabul edilmiş olduğu vehmedilir, hâlbuki o reddedilmiştir. Leys dedi: Allah Teâlâ’dan **المَكْرُ**, karşılığı verilenin **مَكْرِ**i adıyla adlandırılmış bir cezadır. Râgıb dedi: Allah’ın **مكْرُ**u: kula mühlet vermesi ve onu dünya arızalarına muktedir kılmasıdır. Denildi: o ve **الكيْد** eşanlamlıdırlar. Ebû Hilâl el-Askerî’nin **الفروق**’unda ikisinin farklı olduğu (vardır). Zemahşerî’nin dediği gibi bizzat kendisiyle geçişli olur; ve Şeyhimiz dedi ki: Ebû Hayyân’ın seçtiği üzere **الباء** ile de (geçişli olur). **البصائر**’de: **المَكْرُ** iki kısımdır: övülen; o, onunla güzel bir işin gözetildiği şeydir; bunun üzerine O’nun Teâlâ sözü: “Ve Allah **الماكِرينَ**in en hayırlısıdır.” Ve yerilen; o, onunla çirkin bir fiilin gözetildiği şeydir; O’nun Teâlâ sözü gibi: “Kötü **المَكْرُ** ancak ehline döner.” Ve o, **ماكِرٌ** ve **مَكَّارٌ** (kalıbı) **شَدّادٍ** gibi; ve **مَكُورٌ** (kalıbı) **صَبور** gibi. Ve **المَكْرُ**: **المَغَرَةُ**. Ve **المَمْكورُ**: onunla boyanmış elbise; **المُمْتَكِر** gibi. Ve onu boyadı da o da boyandı: boyandığı zaman (denir). Ve **المَكْرُ**: İbn Sîde’den: iki baldırın dolgunluğunun güzelliği; yani kadında; ve (kadın) **مَكُرَتْ** (ضمّ ile). Ve **المَكْرُ**: ıslık ve aslanın üflemesinin sesi. Ve **المَكْرُ**: toprağın sulanması; denir: “**امْكُروا** toprağı; çünkü o serttir; sonra onu sürün”; yani: onu sulayın. Ve **المَكْوَرَّى** (fetha ile): Ebû’l-Ameysel el-A‘râbî’den: alçak (kimse). Ezherî dedi: “**مَكْوَرَّى** adam”: adam için bir sıfattır; denir: o, kısa, alçak yaratılışlıdır. Ve sövmede denir: “**ابنُ مَكْوَرَّى**”; ve bu sözde o, bir iftiradır; sanki o, zinakâr bir kadınla vasfediliyor. Ebû Mansûr dedi: Bu, Leys’ten başkası için ezberlemediğim bir harftir; bu sebeple bilmiyorum: Arapça mıdır yoksa yabancı mıdır; yahut onun zikrinin **كور** maddesinde olması doğrudur. İbn Sîde dedi: Onun, aldatma olan **المَكْر**den olmasını inkâr etmem. Ben dedim: **كور**’da, İbnü’s-Serrâc’ın dediği üzere, **فَعْلَلَّى**’nın yokluğu sebebiyle onun **مَفْعَلَّى** olduğu geçmişti; ona müracaat et. Ve (fiil) “toprağını suladı”: onu suladı; böylece o **مَمْكورة**dur. Ve **المَكْرَةُ** (fetha ile): tozlu, beyazımsı bir bitki; sanki çiğnendiğinde içinde ekşilik varmış gibi **قَصَداً** bitirir; düzde ve kumda biter; onun yaprağı vardır, çiçeği yoktur. Çoğulu: **مَكْرٌ** ve **مُكُورٌ**; sonuncusu (kefin) **ضَمّ**ı iledir. Ancak o, sulanması ve sulamanın onda işe yaraması sebebiyle böyle adlandırılmıştır. Ve **المُكُورُ**, **الرُّغْل** ve benzeri gibi ağaç türleri üzerine de vâki olur. A‘câc dedi:
“**يَسْتَنُّ في عَلْقَى وفي مُكُورِ**”
Ve Kumeyt, bir dişi deveyi vasfederek dedi:
“**تَعاطَى فِراخَ المَكْرِ طَوْراً وتارَةً ... تُثيرُ رُخاماها وتَعْلَقُ ضالَها**”
**فِراخُ المَكْرِ**: onun meyvesidir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **المَكْرَةُ** bozulmuş taze hurmadır. İbn Sîde dedi: **المَكْرَةُ**: Ebû Hanîfe’den: tamamı olgunlaşmış olduğu hâlde yine de sert olan taze hurmadır; ve **المَكْرَةُ** ayrıca: olgunlaşmaya yüz tutmuş **البُسْرَةُ**dur; o da bununla beraber serttir ve onda tatlılık yoktur. Ve **نَخلةٌ مِمكارٌ**: bundan çok yapar; ve daha evlâ olan: bunun, onun **بُسْر**undan çok olmasıdır. Ve **المَمْكورُ**: avların kanlarıyla bulaşmış aslan; sanki o, **مَكْراً** ile boyanmıştır; yani **المَكْر** ile boyanmıştır; yani **المَغْرَة** ile sıvanmıştır; bunu İbn Berrî söyledi. Ve **المَمْكورَةُ**: kadınlardan yaratılışı kıvrılmış/derli toplu olan; ve İbnü’l-Kattâ‘ dedi: o, **مَكْراً** ile boyanmıştır. Ve denildi: o, iki baldırı yuvarlak olan; yahut yaratılışı derli toplu, **البَضْعَةِ**si şiddetli olandır; bunu İbn Sîde söyledi. Ve denildi: **ممْكُورَةٌ**: baldırı dolgun, dolgun (kadın); bitkiden olan **المَكْر**e benzetildi. Ve **الماكِرُ**: kuru üzüm taşıyan yük eşeği. Ve **مَكِرَ** (babı) **كَفَرِحَ**: **مَغِرَ** gibi kızardı. Denir: **أَمْغَرُ أَمْكَرُ**. Ve **التَّمْكيرُ**: hububatın evlerde ihtikâr edilmesi; bunu Sâgânî nakletti. Ve **امْتَكَرَ**: kına yaktı/boyandı; ve onu boyadı da o da boyandı; yani onu boyadı da o da boyandı. Katamî dedi:
“**بِضَرْبٍ تَهلِكُ الأَبطالُ مِنْهُ ... وتَمْتَكِرُ اللِّحَى منه امْتِكارا**”
yani: kına yakar/boyanır; kanın kızıllığını **المَغْرَة**ye benzetti; bunu İbn Berrî söyledi. Ve **امتكَرَ الحَبَّ**: onu sürdü; bunu Sâgânî söyledi. Ve **مَكْرانُ** (kalıbı) **سَحبان** gibi; Yâkût onu **عثمان** gibi ضبط etti: kandır. Dedi: çoğu kez Arapların şiirinde kef şeddeli gelir; ve onun Arapçadaki اشتقاقı, **فارِس** ve **فُرسان** gibi, **ماكِرٍ**in çoğulu olmasıdır; ve **بَطْنٍ** ve **بُطنانٍ** gibi, **مَكْرٍ**in çoğulu olması da câizdir. Hamza dedi: aslı **ماهْ كران**dır; ay’a izafe edildi; çünkü ay, berekette etkileyici olandır; böylece bereket sahibi her şehir ona izafe edildi; sonra onu kısalttılar da “**مُكران**” dediler. Ve **مُكْران**: deniz kılıcının bir adıdır. Ve siyer ehli dedi: **مُكران بنِ فارِك بنِ سام بن نوحٍ**’a, **كَرْمان**’ın kardeşine nispetle **مُكران** diye adlandırıldı; çünkü o, oraya indi ve orayı yurt edindi; ve o, köyleri ve şehirleri içine alan geniş bir vilâyettir; ve o, **الفانِيذ** madenidir; ve ondan bütün beldelere nakledilir. Istahrî dedi: ve onun üzerinde galip olan, çöller, darlık ve kıtlıktır. Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: Allah Teâlâ “**أَمْكَرَ**” (fiilini) **إمْكاراً** (masdarıyla) (kullanmıştır); bu, **مَكَرَ**da bir lügattir; bunu İbnü’l-Kattâ‘ söyledi. Ve “onunla **ماكَرَهُ**”: onu aldattı. Ve “**تَماكَرا**”. Ve **زَرْعٌ مَمْكُورٌ**: sulanmış. Ve **المَكْرَةُ**: kalın, güzel baldır. Ve Ali’nin Kûfe mescidindeki hadisinde: “onun sol yanı **مَكْرٌ**dur.” Denildi: pazar onun sol yanına idi; ve onda **المَكْرُ** ve aldatma vuku bulurdu. Ve **المَكْرَةُ**: ekin için sulama. Ve “iki baldırı **مَمْكورَةُ** bir kadın”: yani dolgun. Ve **المَكْرُ**: savaşta tedbir ve hile. Ve “onu **مَكْراً** ile boyadı”: onu boyadı. Ve **مَكْرانُ** (fetha ile): Arap diyarında bir yerdir. Cümey‘ Münkız b. Tarîf dedi:
“**كأَنَّ راعِيَنا يَحدو بها حُمُراً ... بينَ الأَبارِقِ من مَكْرانَ فاللُّوبِ**”
Yâkût bunu **المعجم**’de böylece rivayet etti. Ve **مَكَرُ** (harekeli): **مَكْرانَ**’da bir şehirdir; ve onun sultanı orada ikamet etti.
