# مكس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%83%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مكس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مكس

الكاف والسين والميم معهما
م ك س، س م ك، م س ك مستعملات مكس: المَكْسُ: انتقاص الثمن في البياعة، ومنه اشتقاق المكّاس، لأنه يستنقصه. قال:
وفي كل أسواق الـعـراق إتـاوة		وفي كل ما باع امرؤ مَكْسُ درهم
أي: نقصان درهم بعد وجوب الثمن. ورجل مكّاسٌ يَمْكِسُ الناس.
سمك: السَّمَكُ في الماء، الواحدة، سمكة.
والسَّمكَةُ: برج في السماء يقال له: الحوت.
والسِّماكان: كوكبان ينزل بأحدهما القمر من برج السنبلة.
والسِّماكُ: ما سمكت به حائطاً أو سقفاً.
والسَّمْكُ يجيء في موضع السقف.
والسَّماءُ مَسموكةٌ، أي: مرفوعة كالسَّمْكِ.
وعن علي: "اللهم رب المُسْمّكات السبع ... ". وتقول العامة: المسموكات.
وسنامٌ سامِكٌ، أي: مرتفع، مثل، تامك.
مسك: المَسْكُ: الإهاب.
والمِسْكُ معروف ليس بعربي محض.
وسِقاء مَسِيكٌ: كثير الأخذ.
وفي فلان إِمْساكٌ ومَساكٌ ومَسكة: كله من البخل، والتَّمَسُّك بما لديه ضنأ به.
ومسكْتُ بالشيء وتَمَسَّكْت به، واسْتَمْسكت به.
والمُسْكةُ: ما يُمْسِكُ الرمق من طعام أو شراب. أَمْسَكَ يُمْسِكُ إِمساكاً.
والمَسَكُ: الذبل. الواحدة: مَسكة، والذبل: أسورة من العاج في أيدي النساء مكان السوار.
والمَساكُ من الأرض: ما يُمسِكُ الماء، وجمعه: مُسُك.

### Türkçe

**الكاف** ve **السين** ve **الميم** bunlarla birlikte

**م ك س**، **س م ك**، **م س ك** kullanımdadır. **مكس**: **المَكْسُ**: alışverişte fiyatın eksiltilmesi; ondan **المكّاس**’ın اشتقاقı (türeyişi) vardır; çünkü onu eksiltir. Dedi ki:
Ve Irak’ın bütün pazarlarında bir vergi		Ve bir kimse her ne sattıysa bir dirhem **مَكْسُ**
Yani: fiyatın vacip olmasından sonra bir dirhemin eksilmesi. Ve **مكّاسٌ** bir adam, insanları **يَمْكِسُ**.

**سمك**: **السَّمَكُ** suda (olan)dır; tekili: **سمكة**.
Ve **السَّمكَةُ**: gökte bir burçtur; ona **الحوت** denir.
Ve **السِّماكان**: iki yıldızdır; ay onlardan biriyle **برج السنبلة**’den iner.
Ve **السِّماكُ**: onunla bir duvarı yahut bir tavanı **سمكت** ettiğin (yükselttiğin/kalınlaştırdığın) şeydir.
Ve **السَّمْكُ** tavanın yerinde gelir.
Ve **السَّماءُ مَسموكةٌ**: yani **السَّمْكِ** gibi yükseltilmiş.
Ve Ali’den: “Allah’ım, yedi **المُسْمّكات**’ın Rabbi ...”. Ve avam: **المسموكات** der.
Ve **سامِكٌ** bir hörgüç: yani yüksek; **تامك** gibi.

**مسك**: **المَسْكُ**: deri (işlenmemiş post).
Ve **المِسْكُ** bilinen (şey)dir; sırf Arapça değildir.
Ve **مَسِيكٌ** bir kırba: çok alan.
Ve falanda **إِمْساكٌ** ve **مَساكٌ** ve **مَسكة** vardır: hepsi cimriliktendir; ve elindekine **التَّمَسُّك** (tutunma), onu kıskanarak.
Ve bir şeye **مسكْتُ** ve ona **تَمَسَّكْت** ve ona **اسْتَمْسكت**.
Ve **المُسْكةُ**: yiyecek veya içecekten canı tutan (ayakta tutan) şey. **أَمْسَكَ** **يُمْسِكُ** **إِمساكاً**.
Ve **المَسَكُ**: **الذبل**. Tekili: **مَسكة**; ve **الذبل**: kadınların ellerinde bilezik yerine (takılan) fildişinden bileziklerdir.
Ve yerden **المَساكُ**: suyu tutan şey; çoğulu: **مُسُك**.
