# ملأ — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%84%D8%A3/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ملأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ملأ

م ل أ
ملأت الوعاء وملأته وهو ملان وغرارة ملأى وأوعية وغرائر ملاء وامتلا بطنه وتملأ من الطعام والشراب وأعطني ملء القدح وملأيه وثلاثة أملائه‏.‏
وحجر ملء الكف وحجارة أملاء الأكفّ‏.‏
قالت امرأة من بني حنيفة‏:‏ فإن تمنعوا منا السلاح فعندنا سلاح لنا لا يشترى بالدراهم وتملأت‏:‏ لبست الملاءة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ نظرت إليه فملأت منه عيني وهو يملأ العين حسناً‏.‏
قال النمر‏:‏ ألم ترها تريك غداة قامت بملء العين من كرم وحسن وهو ملآن من الكرم ومليء رعباً وملّيء وقرىء ‏"‏ ولملئت منهم رعباً ‏"‏ وامتلأ غيظاً‏.‏
وتملأ شبعاً‏.‏
وسمعتهم يقولون‏:‏ فلان ملأ ثيابي إذا رشّش عليه طيناً أو دماً أو غيرهما‏.‏
وملأ النزع في قوسه وأملأه‏.‏
ومليء الرجل فهو مملوء وبه ملأة وهي ثقل يأخذ في الرأس وزكمة من املاء المعدة‏.‏
ومالأه‏:‏ عاونه ممالأة وأصلها المعاونة في الملء ثم عمّت كالإحلاب‏.‏
وقام به الملأ والأملاء‏:‏ الأشراف الذين يتمالئون في النوائب‏.‏
وأحسنوا ملأً‏:‏ ممالأةً‏.‏
قال‏:‏ وقال لها الأملاء من كلّ معشر وخير أقاويل الرجال سديدها وقال‏:‏ وإن يك خير يحسنوا ملأ به وإن يك شرّ يشربوه تحاسيا وما كان هذا الأمر عن ملإ منا أي ممالأة ومشاورة ومنه‏:‏ هو مليء بكذا‏:‏ مضطلع به وقد ملؤ به ملاءة وهم مليؤن به وملاء وعليها ملاءة الحسن‏.‏
قال ابن ميّادة‏:‏ بذتهم ميّالة تميد ملاءة الحسن لها جديد وجمش فتى من العرب حضرية فتشاحت عليه فقال لها‏:‏ والله مالك ملاءة الحسن ولا عموده ولا برنسه فما هذا الامتناع ملاءته‏:‏ البياض وعموده‏:‏ الطول وبرنسه‏:‏ الشعر‏.‏
وقال ذو الرمة‏:‏ أقامت به حتى ذوى العود في الثرى وساق الثريّا في ملاءته الفجر أي طلعت مع بياض الفجر‏.‏
وقال‏:‏ وكان لوصل الغانيات ملاءة تملأنها عصراً ودهراً من الدهر

### Türkçe

م ل أ
Kabı doldurdum ve onu doldurdum; o **ملان**dır. Bir çuval **ملأى**dır; kaplar ve çuvallar **ملاء**dır. Karnı doldu; yemekten ve içmekten doydu. Bana kadehin dolusu ver; onun iki dolusu ve üç dolusu.

Avuç dolusu taş; avuçlar dolusu taşlar.

Benî Hanîfe’den bir kadın dedi ki: “Eğer bizden silahı men ederseniz, yanımızda bizim için bir silah vardır; dirhemlerle satın alınmaz.” Ve **تملأت**: **الملاءة**yı giydi.

Mecazdan: Ona baktım da ondan gözümü doldurdum; o güzellikçe gözü doldurur.

En-Nemir dedi ki: “Onu görmedin mi? Kalktığı sabah sana göz dolusu kerem ve güzellik gösteriyor.” Ve o keremden **ملآن**dır; korkuyla **مليء**dür ve **ملّيء**dür. Ve “**ولملئت منهم رعباً**” diye okunmuştur. Ve öfkeyle doldu.

Toklukla doydu.

Onların şöyle dediklerini işittim: Falan, üzerine çamur yahut kan yahut başkası sıçrattığında “elbiselerimi doldurdu”.

Yayında çekişi doldurdu; ve onu doldurdu.

Erkek **مليء**dür; o **مملوء**dur. Ve onda **ملأة** vardır; o, başta tutan bir ağırlıktır. Ve midenin dolmasından bir nezledir.

Ve **مالأه**: ona yardım etti, **ممالأة** olarak. Aslı, doldurmada yardımlaşmadır; sonra **الإحلاب** gibi genelleşti.

Ve **الملأ** ve **الأملاء** onunla ayağa kalktı: musibetlerde birbirini destekleyen eşraflardır.

Ve **ملأً**ı güzel yaptılar: **ممالأةً**.

Dedi ki: “Ve ona her topluluktan **الأملاء** dedi; erkeklerin sözlerinin en hayırlısı, en isabetli olanıdır.” Ve dedi ki: “Eğer hayır ise, onunla **ملأ**ı güzel yaparlar; eğer şer ise, onu kana kana içerler.” Ve bu iş bizden bir **ملإ**den değildi; yani **ممالأة** ve müşavere. Ondandır: O, şu ile **مليء**dür: onu yüklenmiş/üstlenmiş. Ve onunla **ملؤ** oldular; ve onunla **ملاءة** oldular. Ve onlar onunla **مليؤن**dür; ve **ملاء**dır. Ve onun üzerinde güzelliğin **ملاءة**sı vardır.

İbn Miyyâde dedi ki: “Onları bir meyyâle ile geçtim; güzelliğin **ملاءة**sı onda salınır; onun için yeni ve sert.” Ve Araplardan hadarî bir delikanlı hazır bulundu; ona karşı yüz çevirdi. Ona dedi ki: “Vallahi sende güzelliğin **ملاءة**sı yok, ne onun direği, ne de onun **برنس**i; şu kaçınma nedir?” **ملاءته**: beyazlıktır. Ve direği: boydur. Ve **برنس**i: saçtır.

Zû’r-Rumme dedi ki: “Onunla kaldı; nihayet dal toprakta kurudu; ve Süreyyâ’yı onun **ملاءته**sında fecr sürdü.” Yani fecrin beyazlığıyla birlikte doğdu.

Ve dedi ki: “Ve şarkıcı kadınlara kavuşmanın bir **ملاءة**sı vardı; onu bir ikindi ve bir devirden bir devir boyunca doldururlar.”
