# ملأ — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%84%D8%A3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ملأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D8%A3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ملأ

المَلءُ بالفتح: مصدر مَلأتُ الإناءَ فهو مملوءٌ. ودَلْوٌ مَلآى على فَعْلى، وكوزٌ مَلآنُ. والمِلءُ بالكسر: اسم ما يأخذه الإناءُ إذا امْتَلأَ. ويقال: مِلأهُ ومِلأَيْهِ وثلاثة أمْلائِهِ. وامتلأ الشيءُ وتَمَلأََّ بمعنى. يقال: تَمَلأتُ من الطعام والشراب. وتَمَلأَ فلانٌ غيظاً. وأمْلأتُ النزْعَ في القَوسِ، إذا شَدَدْتَ النَزعَ فيها. والمُلأة بالضم: الزُكامُ، ومُلِئَ الرجل وأمْلأهُ الله، أي أزْكَمَهُ، فهو مملوء على غير قياس يُحْمَلُ على مُلِئَ. ومَلُؤَ الرجلُ: صار مَليئاً أي ثِقَةً، فهو غَنِيٌّ مَليءٌ بيِّنُ الملاءَةِ، ممدودان. والمُلاءةُ، بالضم ممدودٌ: الرَيطة، والجمع مُلاء. أبو زيد: مالأتُهُ على الأمر مُمالأَةً: ساعدته عليه وشايَعْتُهُ. وتَمالَؤوا على الأمر: اجتمعوا عليه. والمَلأَ: الجماعةُ. وقول الشاعر:
وتَحَدَّثوا مَلأً لتُصْبِحَ أُمَّنـا		عَذْراءَ لا كَهْلٌ ولا مَوْلودُ
أي: تَشاوَروا مُتمالئينَ على ذلك ليقتلونا أجمعين، فتصبحَ أمُّنا كنها لم تَلِدْ. والملأُ أيضاً: الخُلُقُ. يقال: ما أحسنَ مَلأَ بني فلانٍ، أي: عِشْرَتَهُم وأخلاقَهُم. قال الشاعر:
تَنادَوا يالَ بُهْثَةَ إذ رَأوْنافقلنا أحْسِني مَلأَ جُهَيْنا
والجمع أمْلاءٌ.

### Türkçe

**المَلءُ** (fetha ile): “Ben kabı doldurdum”un masdarıdır; o da **مملوءٌ**dur. Ve **دَلْوٌ مَلآى** “فَعْلى” vezni üzerinedir; ve **كوزٌ مَلآنُ**.

Ve **المِلءُ** (kesra ile): kap dolduğu zaman kabın aldığı şeyin adıdır. Ve denilir: **مِلأهُ** ve **مِلأَيْهِ** ve “üç **أمْلائِهِ**”.

Ve şey **امْتَلأَ** ve **تَمَلأََّ** (aynı anlamdadır). Denilir: “Yemek ve içecekten **تَمَلأتُ**.” Ve “Falanca öfkeyle **تَمَلأَ**.”

Ve “Yayda çekişi sıktığın zaman” **أمْلأتُ** “çekişi” **النزْعَ** “yayda” **في القَوسِ**.

Ve **المُلأة** (damme ile): nezledir. Ve adam **مُلِئَ** oldu ve Allah onu **أمْلأهُ**; yani onu **أزْكَمَهُ** (nezle etti); o da kıyas dışı olarak **مملوء**dur; **مُلِئَ** üzerine hamledilir.

Ve adam **مَلُؤَ**: **مَليئاً** oldu; yani güvenilir (ثِقَةً) oldu; o da “zengin, güvenilir” **غَنِيٌّ مَليءٌ**dür; **الملاءَةِ**si açık-seçiktir; ikisi de meddlidir.

Ve **المُلاءةُ** (damme ile, meddlidir): **الرَيطة** (bir tür örtü/giysi); çoğulu **مُلاء**dır.

Ebû Zeyd: “İş üzerinde ona **مالأتُهُ** **مُمالأَةً**”: onda ona yardım ettim ve ona uydum.

Ve “İş üzerinde **تَمالَؤوا**”: onun üzerinde toplandılar.

Ve **المَلأَ**: topluluktur. Şairin sözü:
وتَحَدَّثوا مَلأً لتُصْبِحَ أُمَّنـا		عَذْراءَ لا كَهْلٌ ولا مَوْلودُ
Yani: “Bizi hep birden öldürmek için bunun üzerinde birbirleriyle birleşmiş olarak danıştılar; böylece annemiz, sanki doğurmamış gibi olsun.”

Ve **الملأُ** ayrıca: huydur. Denilir: “Falancanın oğullarının **مَلأَ**ı ne güzeldir”; yani onların ünsiyeti ve huyları. Şair dedi ki:
تَنادَوا يالَ بُهْثَةَ إذ رَأوْنافقلنا أحْسِني مَلأَ جُهَيْنا
Çoğulu **أمْلاءٌ**dur.
