# ملق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%84%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ملق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ملق

المَلَقُ: الوُدّ واللطف الشديد، وأَصله التليين وقيل: المَلَقُ شدة لطف الودّ، وقيل: الترفق والمداراة، والمعنيان متقاربان، مَلِقَ مَلَقاً وتمَلَّقَ وتَملَّقَهُ وتمَلّقَ له تمَلُّقاً وتِمِلاَّقاً أَي تودد إليه وتلطف له: قال الشاعر:
ثلاثة أَحْبابٍ: فَحُبُّ عَلاقَةٍ،
وحُبُّ تِمِلاَّقٍ، وحُبٌّ هو القَتْل
وفي الحديث: ليس من خُلُق المؤمن المَلَقُ؛ هو بالتحريك الزيادة في التَّوَدُّد والدعاء والتضرع فوق ما ينبغي. وقد مَلِقَ، بالكسر، يَمْلَقُ مَلَقاً. ورجل مَلِقٌ: يعطي بلسانه ما ليس في قلبه؛ ومنه قول المتنخل: أَرْوَى بجِنّ العَهْد سَلْمَى، ولا
يُنْصِبْكَ عَهْدُ المَلِقِ الحُوَّلِ
قوله بجِنّ العَهْد أَي سقاها الله بحِدْثان العهد لأَنه يثبت ويدوم، وجِنُّ الشباب: أوله وقوله: ولا يُنْصِبْكَ عهد المَلِق أَي من كان مَلِقاً ذا حِوَلٍ فَصَرَمَك فلا يُنْصِبْكَ صَرْمهُ؛ ورجل مَلِقٌ ومَلاَّق، وقيل: المَلاَّق الذي لا يصدق وُدُّه. والمَلِقُ أَيضاً: الذي يَعِدُك ويُخْلِفك فلا يفي ويتزين بما ليس عنده. أَبو عمرو: المَلَقُ اللين من الحيوان والكلام والصُّخور. والمَلَقُ: الدعاء والتضرع؛ قال:
لاهُمّ، ربَّ البَيْتِ والمُشَرَّقِ،
إيّاكَ أَدْعُو، فتَقَبَّل مَلَقِي
يعني دعائي وتضرُّعي. ويقال: إنه لمَلاَّق مُتَمَلَّق ذو مَلَقٍ، ولا يقال منه فَعِلَ يَفْعَلُ إلاَّ على يتملق، والمَلَقُ من التَّمَلُّق، وأصله من التليين. ويقال للصَّفاة الملساء اللينة مَلَقةٌ، وجمعها مَلَقات؛ وقال الراجز:
وحَوْقل ساعِدهُ قد امَّلَقْ
أَي لانَ. خالد بن كلثوم: المَلِقُ من الخيل الذي لا يُوثق بجريه، أُخذ من مَلَق الإنسان الذي لا يصدق في مودَّته؛ قال الجعدي:
ولا مَلِقٌ يَنْزُو ويُندِر رَوْثَهُ
أُحادَ، إذا فَأْسُ اللجام تَصَلْصلا
أبو عبيد: فرس مَلِقٌ والأنثى مَلِقةٌ والمصدر المَلَقُ وهو أَلطف الحُضْر وأَسرعه، وأَنشد بيت الجعدي أَيضاً.
ومَلَّق الشيءَ: ملسه. وانْمَلَق الشيء وامَّلَق، بالإدغام، أَي صار أَملس؛ قال الراجز:
وحَوْقل ساعدُهُ قد انْمَلَقْ،
يقول: قَطْباً ونِعِمّا، إن سَلَقْ
قوله انْمَلَقَ يعني انْسَحَجَ من حَمْل الأَثقال. وانْمَلَق مني أَي أَفْلت. والمَلَق: الصُّفُوح اللينة الملتزقة من الجبل، واحدتها مَلَقة، وقيل: هي الآكام المفترشة، والمَلَقةُ: الصَّفاةُ الملساء؛ قال صخر الغي الهذلي:
ولا عُصْماً أَوابِدَ في صُخُور،
كُسِينَ على فَراسِنِها خِدامَا
أُتِيحَ لها أُقَيْدِر ذو حَشيف،
إذا سامَتْ على المَلَقات سَامَا
والإمْلاق: الافْتِقار. قال الله تعالى: ولا تقتلوا أَولادكم من إمْلاق. وفي حديث فاطمة بنت قيس: أَما معاوية فرجل أْمْلق من المال أَي فقير منه قد نَفِد ماله. يقال: أَمْلَق الرجل، فهو مُمْلِق، وأَصل الإملاق الإنْفاق. يقال: أَمْلَق ما معه إمْلاقاً، ومَلَقه مَلْقاً إذا أَخرجه من يده ولم يحبسه، والفقر تابع لذلك، فاستعملوا لفظ السبب في موضع المسبب حتى صار به أَشهر. وفي حديث عائشة: ويَرِيشُ مُمْلِقَها أَي يغني فقيرها. والإمْلاق: كثرة إنفاق المال وتبذيره حتى يورث حاجة، وقد أَمْلَقَ وأَمْلَقَه الله، وقيل: المُمْلِق الذي لا شيء له. وفي الحديث: أَن امرأَة سأَلت ابن عباس: أَأُنفق من مالي ما شئت؟ قال: نعم أَمْلقي من مالك ما شئت. قال الله تعالى: خَشْيَةَ إملاق، معناه خشية الفقر والحاجة. ابن شميل: إنه لمُمْلِق أي مفسد. والإملاق: الإفساد؛ قال شمر: أملق لازم ومتعد. يقال: أَمْلَقَ الرجلُ، فهو مُمْلِقٌ إذا افتقر فهذا لازم، وأَمْلَقَ الدهرُ ما بيده؛ ومنه قول أَوس:
لما رأَيتُ العُدْمَ قَيَّدَ نائِلي،
وأَمْلَقَ ما عندي خُطُوب تَنَبَّلُ
وأَمْلَقَتْهُ الخُطُوب أَي أَفقرته. ويقال: أَمْلَقَ مالي خُطُوبُ الدهر أَي أَذهبه.
ومَلَقَ الأَديمَ يَمْلُقه مَلْقاً إذاً دلكه حتى يلين. ويقال: مَلَقْتُ جلده إذا دلكته حتى يَمْلاسّ؛ قال:
رأَت غلاماً جِلْدهُ لم يُمْلَقِ
بماءٍ حَمَّامٍ، ولم يُخَلَّقِ
يعني ولم يُمَلَّس من الخَلْق وهو الملاسة. ومَلَقَ الثوبَ والإناء يَمْلُقه مَلْقاً: غسله. والمَلْقُ: الرضع. ومَلَقَ الجَدْي أُمه يَمْلُقُها مَلْقاً: رضعها، وكذلك الفَصِيل والصبيّ، وقرئ على المنذري: مَلَقَ الجدي أُمه يَمْلِقُها، قال: وأَحسب مَلَقَ الجدي أُمه يَمْلُقها إذا رضعها لغة. ومَلَقَ الرجل جاريته ومَلَجَها إذا نكحها، كما يَمْلُق الجدي أُمه إذا رضعها. وفي حديث عَبِيدَةَ السَّلْمانِيّ: أَن ابن سيرين قال له ما يوجب الجنابة؟ قال: الرَّفّ والاسْتِمْلاقُ؛ الرَّفّ المص، والاسْتِملاق الرضع، وهو اسْتِفْعال منه، وكنى به عن الجماع لأن المرأة ترتضع ماء الرجل، من مَلَق الجدي أُمه إذا رضعها، وأَراد أَن الذي يوجب الغسل امتصاص المرأة ماء الرجل إذا خالطها كما يرضع الرضيع إذا لقم حَلَمة الثَّدْي. ومَلَقَ عينه يَمْلُقُها مَلْقاً: ضربها. ومَلَقهُ بالسوط والعصا يَمْلُقه مَلْقاً: ضربه. ويقال: مَلَقهُ مَلَقاتٍ إذا ضربه. والمَلْقُ: ضرب الحمار بحوافره الأرض؛ قال رؤبة يصف حماراً:
مُعْتَزِم التَّجْليح مَلاَّخ المَلَقْ،
يَرْمي الجَلامِيدَ بجُلْمُودٍ مِدَقْ
أَراد المَلْقَ فثقَّله؛ يقول: ليس حافر هذا الحمار بثقيل الوَقْع على الأرض. والمَلَقُ: ما استوى من الأرض، وأَنشد بيت رؤبة: مَلاَّخ المَلَقْ، وقال: الواحدة مَلَقَة. والمَلْقُ: مثل المَلْخِ وهو السير الشديد. والمَيْلَقُ: السريع؛ قال الزفيان:
ناجٍ مُلحّ في الخَبَارِ مَيْلَقُ،
كأَنه سُوذانِقٌ أَو نِقْنِقُ
والمَلْقُ: المحو مثل اللَّمْقِ. ومَلْقُ الأَدِيم: غسله. والمَلْقُ: الحُضْر الشديد. والمَلْقُ: المَرّ الخفيف. يقال: مَرّ يَمْلُقُ الأَرض مَلْقاً. ورجل مَلِقٌ: ضعيف. والمالَقُ: الخشبة العريضة التي تشدّ بالحبال إلى الثَّوْرين فيقوم عليها الرجل ويجرها الثوران فيُعَفِّي آثار اللُّؤَمَةِ والسِّنّ؛ وقد مَلَّقُوا أَرضهم يُمَلِّقُونها تَمْلِيقاً إذا فعلوا ذلك بها؛ قال الأزهري: مَلَّقوا ومَلَّسوا واحد وهي تملِّسُ الأرض، فكأنه جعل المالَقَ عربيّاً؛ وقيل: المالَقُ الذي يقبض عليه الحارث. وقال أَبو حنيفة: المِمْلَقة خشبة عريضة يجرها الثيران. الليث: المالَقُ الذي يملّس الحارث به الأرض المُثارة. أَبو سعيد: يقال لمالَج الطَّيّان مالَقُ ومِمْلَقٌ. ويقال: ولدت الناقة فخرج الجنين مَلِيقاً من بطنها أَي لا شعر عليه. والمَلقُ: المِلوسة. وقال الأَصمعي: الجنين مَلِيطٌ، بالطاء، بهذا المعنى.

### Türkçe

**المَلَقُ**: sevgi ve pek şiddetli yumuşaklık; aslı yumuşatmadır. Ve denildi: **المَلَقُ** sevginin yumuşaklığının şiddetidir. Ve denildi: yumuşak davranma ve idare etme; iki mânâ birbirine yakındır. **مَلِقَ** **مَلَقاً** ve **تمَلَّقَ** ve **تَملَّقَهُ** ve **تمَلّقَ له** **تمَلُّقاً** ve **تِمِلاَّقاً** yani ona sevgi gösterdi ve ona yumuşak davrandı. Şair dedi ki:
Üç sevgili: bir bağ sevgisi,
ve bir **تِمِلاَّقٍ** sevgisi, ve bir sevgi ki o öldürmedir.

Hadiste: Müminin ahlâkından **المَلَقُ** değildir; o, harekeli olarak, gerektiğinden fazla sevgi gösterme, dua ve yalvarmada artıştır. Ve **مَلِقَ** (kesre ile) **يَمْلَقُ** **مَلَقاً**. Ve bir adam **مَلِقٌ**: diliyle kalbinde olmayanı verir; ondan, el-Mütenahhil’in sözü:
Arvâ, ahdin tazeliğiyle Selmâ’yı sula; ve
**المَلِقِ الحُوَّلِ**’ün ahdi seni yormasın.

Onun **بجِنّ العَهْد** sözü: yani Allah onu ahdin yeniliğiyle suladı; çünkü o sabit olur ve devam eder. Ve **جِنُّ الشباب**: onun evveli. Ve onun sözü: “ve **عهد المَلِق** seni yormasın” yani **مَلِقاً** olan, **حِوَلٍ** sahibi olup seni kopardıysa, onun koparması seni yormasın. Ve bir adam **مَلِقٌ** ve **مَلاَّق**; ve denildi: **المَلاَّق** sevgi(si) doğru olmayan kimsedir. Ve **المَلِقُ** ayrıca: sana vaad eder, sana muhalefet eder; vefa etmez ve yanında olmayanla süslenir. Ebû Amr: **المَلَقُ** hayvandan, sözden ve kayalardan olan yumuşaklıktır. Ve **المَلَقُ**: dua ve yalvarmadır; dedi ki:
Allah’ım, evin ve doğunun Rabbi,
Sana dua ediyorum; öyleyse **مَلَقِي**’mi kabul et.

Yani duamı ve yalvarmamı. Ve denilir: o, **مَلاَّق مُتَمَلَّق** **ذو مَلَقٍ**’tır; ve ondan **فَعِلَ يَفْعَلُ** denilmez, ancak **يتملق** üzere. Ve **المَلَقُ** **التَّمَلُّق**’tandır; aslı yumuşatmadandır. Ve düz, kaygan yumuşak kayaya **مَلَقةٌ** denilir; çoğulu **مَلَقات**. Ve recez söyleyen dedi ki:
Ve onun pazusu kıvrıldı; gerçekten **امَّلَقْ**
yani yumuşadı.

Hâlid b. Kulsûm: **المَلِقُ** atlardan, koşusuna güvenilmeyen olandır; insanın sevgisinde doğru olmayan **مَلَق**’ından alınmıştır. el-Ca‘dî dedi ki:
Ne de bir **مَلِقٌ** ki sıçrar ve dışkısını saçar
tek tek, eğer gemin baltası şakırdarsa.

Ebû Ubeyd: bir at **مَلِقٌ**, dişisi **مَلِقةٌ**; mastar **المَلَقُ**’tur; o, en yumuşak **الحُضْر** ve en süratlisidir. Ve el-Ca‘dî’nin beytini de inşad etti.

Ve **مَلَّق** şeyi: onu düzledi. Ve şey **انْمَلَق** ve **امَّلَق** (idğam ile): yani kaygan oldu. Recez söyleyen dedi ki:
Ve onun pazusu gerçekten **انْمَلَقْ**;
der ki: kutupça ve ne güzel, eğer soyarsan.

Onun **انْمَلَقَ** sözü: yani ağır yükleri taşımaktan aşındı. Ve benden **انْمَلَق** yani kurtuldu. Ve **المَلَق**: dağdan olan, yumuşak yapışık yüzeylerdir; bir tanesi **مَلَقة**’dır. Ve denildi: onlar yayılmış tümseklerdir. Ve **المَلَقةُ**: kaygan düz kayadır. Sahr el-Gayy el-Hüzelî dedi ki:
Ne de kayalarda,
toynakları üzerine hizmetçiler giydirilmiş, kaçaklar için sığınaklar;
Onlara, kuru etli bir **أُقَيْدِر** musallat kılındı,
**المَلَقات** üzerinde otladıklarında otladı.

Ve **الإمْلاق**: fakirliktir. Allah Teâlâ dedi ki: “Ve çocuklarınızı **إمْلاق**’tan öldürmeyin.” Ve Fâtıma bint Kays hadîsinde: “Ama Muâviye, maldan **أْمْلق** bir adamdır” yani ondan fakirdir; malı tükenmiştir. Denilir: adam **أَمْلَق** etti; o, **مُمْلِق**’tir. Ve **الإملاق**’ın aslı **الإنْفاق**’tır. Denilir: yanındakini **أَمْلَق** etti, **إمْلاقاً**; ve onu **مَلَقه** **مَلْقاً**: onu elinden çıkardı ve onu tutmadı; fakirlik bunun tâbidir. Böylece sebebin lafzını müsebbebin yerinde kullandılar; nihayet onunla daha meşhur oldu. Ve Âişe hadîsinde: “ve onun **مُمْلِق**’ine tüy verir” yani onun fakirini zengin eder.

Ve **الإمْلاق**: malı çok harcama ve saçıp savurmadır; ta ki ihtiyaç doğursun. Ve **أَمْلَقَ** etti ve Allah onu **أَمْلَقَه** etti. Ve denildi: **المُمْلِق** hiçbir şeyi olmayan kimsedir. Ve hadiste: bir kadın İbn Abbâs’a sordu: “Malımdan dilediğimi harcayayım mı?” dedi: “Evet, malından dilediğini **أَمْلقي** et.” Allah Teâlâ dedi ki: “**خَشْيَةَ إملاق**”; mânâsı: fakirlik ve ihtiyaç korkusu. İbn Şümeyl: o, **لمُمْلِق**’tir; yani bozucudur. Ve **الإملاق**: bozmadır. Şemmer dedi ki: **أملق** lâzım ve müteaddîdir. Denilir: adam **أَمْلَقَ** etti; o, **مُمْلِقٌ**’tir, fakirleştiğinde; bu lâzımdır. Ve zaman onun elindekini **أَمْلَقَ** etti. Ondan Evs’in sözü:
Yoksulluğun bağışımı bağladığını gördüğümde,
ve elimdekini, belâlar, **أَمْلَقَ** etti.

Ve belâlar onu **أَمْلَقَتْهُ** yani onu fakirleştirdi. Ve denilir: zamanın belâları malımı **أَمْلَقَ** etti; yani onu götürdü.

Ve **مَلَقَ الأَديمَ** onu **يَمْلُقه** **مَلْقاً**: onu ovdu, ta ki yumuşasın. Ve denilir: derisini **مَلَقْتُ**; onu ovdum, ta ki **يَمْلاسّ** olsun. Dedi ki:
Bir oğlan gördü; derisi **لم يُمْلَقِ**
hamam suyuyla, ve **لم يُخَلَّقِ**.

Yani: ve **الخَلْق**’tan, o düzlüktür, düzlenmemiş. Ve **مَلَقَ** elbiseyi ve kabı, onu **يَمْلُقه** **مَلْقاً**: onu yıkadı. Ve **المَلْقُ**: emmedir. Ve oğlak annesini **مَلَقَ** eder, onu **يَمْلُقُها** **مَلْقاً**: onu emer; aynı şekilde deve yavrusu ve çocuk. el-Münzirî’ye okundu: oğlak annesini **مَلَقَ** eder, onu **يَمْلِقُها**; dedi: ve sanırım oğlak annesini emdiğinde onu **يَمْلُقها**; bu bir dildir. Ve adam cariyesini **مَلَقَ** etti ve **مَلَجَها**: onunla cinsel ilişkiye girdi; tıpkı oğlağın annesini emdiğinde onu **يَمْلُق** etmesi gibi. Ve **عَبِيدَةَ السَّلْمانِيّ** hadîsinde: İbn Sîrîn ona dedi ki: “Cünüplüğü ne gerekli kılar?” dedi: “**الرَّفّ** ve **الاسْتِمْلاقُ**”; **الرَّفّ** emmedir, **الاسْتِمْلاق** emzirmedir; o, ondan **اسْتِفْعال**’dır. Ve onunla cinsel birleşmeye kinaye yaptı; çünkü kadın erkeğin suyunu emer; oğlağın annesini emmesi **مَلَق**’ından. Ve yıkanmayı gerekli kılanın, kadın erkeğin suyunu, onunla karıştığında, emmesi olduğunu istedi; tıpkı emenin, memenin ucunu ağzına aldığında emmesi gibi.

Ve gözünü **مَلَقَ** eder, onu **يَمْلُقُها** **مَلْقاً**: ona vurdu. Ve onu kırbaçla ve sopayla **مَلَقهُ** eder, onu **يَمْلُقه** **مَلْقاً**: onu dövdü. Ve denilir: onu **مَلَقاتٍ** **مَلَقهُ**: onu dövdü. Ve **المَلْقُ**: eşeğin toynaklarıyla yere vurmasıdır. Ru’be bir eşeği vasfederek dedi ki:
Kazımayı azmeden, **مَلاَّخ المَلَقْ**,
kayaları, ezici bir kaya ile fırlatır.

**المَلْقَ**’ı kastetti; onu ağırlaştırdı. Der ki: bu eşeğin toynağı yer üzerine ağır vuruşlu değildir. Ve **المَلَقُ**: yerden düz olan şeydir. Ve Ru’be’nin beytini inşad etti: **مَلاَّخ المَلَقْ**; ve dedi: bir tanesi **مَلَقَة**’dır. Ve **المَلْقُ**: **المَلْخِ** gibidir; o, şiddetli yürüyüştür. Ve **المَيْلَقُ**: süratlidir. ez-Zufyân dedi ki:
Haber içinde kurtulan, ısrarcı, **مَيْلَقُ**,
sanki o bir **سُوذانِقٌ** yahut bir **نِقْنِقُ**.

Ve **المَلْقُ**: silme, **اللَّمْقِ** gibi. Ve **مَلْقُ الأَدِيم**: onu yıkamaktır. Ve **المَلْقُ**: şiddetli **الحُضْر**. Ve **المَلْقُ**: hafif geçiştir. Denilir: geçti; yeri **يَمْلُقُ** **مَلْقاً**. Ve bir adam **مَلِقٌ**: zayıftır. Ve **المالَقُ**: iplerle iki öküze bağlanan geniş tahtadır; adam onun üzerinde durur ve iki öküz onu çeker; böylece **اللُّؤَمَةِ** ve **السِّنّ** izlerini siler. Ve gerçekten yerlerini **مَلَّقُوا** ederler, onu **يُمَلِّقُونها** **تَمْلِيقاً**: onunla bunu yaptıklarında. el-Ezherî dedi ki: **مَلَّقوا** ve **مَلَّسوا** birdir; o, yeri düzler; sanki **المالَقَ**’ı Arapça kıldı. Ve denildi: **المالَقُ** çiftçinin tuttuğu şeydir.

Ebû Hanîfe dedi ki: **المِمْلَقة** öküzlerin çektiği geniş bir tahtadır. el-Leys: **المالَقُ** çiftçinin sürülmüş yeri onunla düzlediği şeydir. Ebû Saîd: **مالَج الطَّيّان**’a **مالَقُ** ve **مِمْلَقٌ** denilir. Ve denilir: deve doğurdu; cenin karnından **مَلِيقاً** çıktı; yani üzerinde kıl yok. Ve **المَلقُ**: kayganlıktır. Ve el-Asma‘î dedi ki: cenin **مَلِيطٌ** (طاء ile) bu mânâdadır.
