# منذ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D8%B0/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%86%D8%B0/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [منذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D8%B0.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: منذ

ذ ن م
منذ : قال الليث : مُنْذُ ، النُّون والذَّال فيها أصلِيّتان ، وقيل : إن بِناء مُنْذ مأخوذٌ من قولك مِن إذْ ، وكذلك معناها من الزمان إذا قلت : منذ كان ، معناه : مِن إذْ كان ذلك ، فلما كَثُر في الكلام طُرِحَت همزتُها ، وجُعِلتا كلمة واحدة ورُفِعت على توهم الغاية .
وقال غيره : مُنْذُ ومُذْ من حروف المعاني : فأَمَّا مُنْذُ فإن أكثرالعرب تخْفِضُ بِها ما مضى وما لم يمض وهو المجمع عليه ، واجتمعوا على ضم الذال فيها عند الساكن والمتحرك كقولك : لم أره مُنْذُ يومٍ ومُنْذُ اليومِ ؛ وأما مُذْ فإِن العرب تخفِضُ بها ما لم يمْضِ وترفَعُ ما مضى قال : ويسكنون الذال إذا وَلِيَها مُتحرك ويضمونها إذا وَلِيها ساكن ، يقولون : لم أرَهُ مُذْ يومان ولم أرَهُ مُذُ اليومِ ، وهذا
قول أكثر النحويين . وفي مُنْذُ ومُذْ لغات شاذة ، تَتَكَلَّمُ بها الخطِيئَةُ من أحياء العرب فلا يُعْبَأ بها فإِن جمهور العرب على ما بينته لك ، وسُئِلَ بعض النحويين : لم خَفَضُوا بِمُنْذُ ، ورفعوا بِمُذْ ؟ فقال : لأن مُنْذُ كانت في الأصل مِنْ إذْ كان كذا وكذا ، فَكَثُر استعمالهم لها في الكلام ، فحذِفَتْ الهمزة وضَمةُ الميم ، وخَفَضوا بها على عِلَّةِ الأصل ؛ وأما مُذْ فلما حَذَفوا منها النونَ ذَهَبتْ مِنها علامةُ الآلة الخافِضَة وضمُّوا الميم فيها ، ليكون أمتن لها ، ورفعوا بها ما مَضى مع سُكون الذَّال ، ليُفَرِّقوا بين ما مضى ، وبين ما لم يمضِ .
قال الفراء في مُذْ ومُنْذُ : هما مَبْنِيَّتان مِنْ مِنْ ، ومِنْ ذو ، التي بمعنى الذي في لغة طيىء . فإِذا خُفِضَ بهما أجريتا مُجرى مِنْ ، وإذا رُفِعَ بهما ما بعدهما أُجْرِيتا مُجرى ، إضمار ما كان في الصلة كأنه قال : من الذي هو يومان ؟ .

### Türkçe

ذ ن م
**منذ**: Leys dedi: **مُنْذُ**; içindeki **النُّون** ve **الذَّال** aslîdir; ve denildi ki: **مُنْذ**’ün binası, senin “**مِن إذْ**” demenden alınmıştır; anlamı da böyledir: “**من الزمان**” (zamandan) (manasınadır); “**منذ كان**” dediğinde, manası: “**مِن إذْ كان ذلك**” (şu şöyle olduğundan beri)dir; sonra sözde çokça (kullanılınca) onun hemzesi atıldı ve ikisi tek bir kelime kılındı ve gaye vehmi üzerine merfû kılındı.

Başkası dedi: **مُنْذُ** ve **مُذْ** mana harflerindendir: **مُنْذُ**’e gelince, Arapların çoğu onunla geçmiş olanı da, geçmemiş olanı da mecrûr yapar; bu, üzerinde icmâ edilendir; ve içindeki **الذال**’ı, sâkinin ve harekelinin yanında zammelemek üzere birleştiler; senin “**لم أره مُنْذُ يومٍ**” ve “**ومُنْذُ اليومِ**” demen gibi; **مُذْ**’e gelince, Arap onunla geçmemiş olanı mecrûr yapar ve geçmiş olanı merfû yapar. Dedi: **الذال**’ı, onu bir harekeli izlediğinde sâkin kılarlar; onu bir sâkin izlediğinde zamme ederler; “**لم أرَهُ مُذْ يومان**” ve “**ولم أرَهُ مُذُ اليومِ**” derler; ve bu, nahivcilerin çoğunun sözüdür. **مُنْذُ** ve **مُذْ**’de şâz diller vardır; Arapların kabilelerinden **الخطِيئَةُ** onu konuşur; ona itibar edilmez; çünkü Arapların cumhuru, sana beyan ettiğim üzeredir. Bazı nahivcilere soruldu: Niçin **بِمُنْذُ** ile mecrûr yaptılar da **بِمُذْ** ile merfû yaptılar? Dedi: Çünkü **مُنْذُ** aslında “**مِنْ إذْ كان كذا وكذا**” idi; onu sözde kullanmaları çoğaldı; hemze ve **الميم**’in zammesi hazfedildi; ve aslın illetine binaen onunla mecrûr yaptılar; **مُذْ** ise, ondan **النون**’u hazfettiklerinde, ondan mecrûr edici âletin alâmeti gitti; ve içindeki **الميم**’i zammelediler ki ona daha sağlam olsun; ve **الذَّال**’ın sükûnu ile onunla geçmiş olanı merfû yaptılar ki geçmiş olan ile geçmemiş olan arasında ayırsınlar.

Ferrâ **مُذْ** ve **مُنْذُ** hakkında dedi: İkisi de **مِنْ**’den ve **مِنْ ذو**’dan bina edilmiştir; ki o, Tayyı’ dilinde “**الذي**” manasınadır. Onlarla mecrûr yapıldığında, **مِنْ**’in mecrâsına yürütülürler; onlarla kendilerinden sonrakini merfû yaptıklarında, sıla içinde olanın izmarı mecrâsına yürütülürler; sanki şöyle dedi: “**من الذي هو يومان ؟**” (iki gün olan kimdir/şeydir?).
