# مهج — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AC/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D8%AC/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AC.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مهج

باب الهاء والجيم والميم معهما
ه ج م، ه م ج، ج ه م، م ه ج مستعملات
هجم:
الهَجْمة من الإِبل: ما بين التَّسعينَ إلى المائَةِ، فإذا بلغت ماِئَةً فهي: هُنَيْدة.
وهَجَمْنا على القومِ هُجُوماً، أي: انتهينا إليهم بغتةً، وهَجَمْنا عليهم الخَيْلَ، ولا يُقال: أَهْجَمْنا.
وبَيْتٌ مهجومٌ، إذا حُلَّتْ أطنابُهُ فانضمَّتْ سقابُهُ، أي: أَعْمِدتُه، وكذلك إذا وقع...
قال علقمة:
صَعْلٌ كأنّ جَنَاحَيْهِ وجُـؤْجُـؤَه		بيتٌ أطافتْ به خَرْقاءُ، مَهْجومُ
والهَجم: الحلب، وقوله:
فاهتجم العَبْدان من أخصامها
أي: احتلب، والهَجيمةُ من اللَّبَنِ: الثَّخِينُ.. والهَيْجَمانةُ: اسم امرأة.
وآنهَجَمَتْ عينُه: دَمَعَتْ. وهَجَمَتِ العينُ، أي: غارَتْ تهجُم هَجْماً وهُجُوماً.
وفي حديث النبي صلى الله عليه وسلم أنّه قال لعبد الله بن عمر حين ذكر قيامه بالليل، وصيامه بالنّهار: إنّك إذا فعلتَ ذلك هَجَمَتْ عيناكَ، ونفهَتْ نفسُك.
والهَجْمُ: السَّوْقُ. والهَجْمُ: القَدَحُ الضَّخْم. قال:
نتملأُ الهَجْمَ عفواً وهي وادِعةٌ		حتّى تكادَ شِفاهُ الهَجْمِ تَنْثَلِـمُ
همج:
الهَمَجُ: كلُّ دُودٍ يَنْفَقِىءُ عن ذُبابٍ أو بَعُوض.
وهَمَجُ النّاس: رُذالَتُهُمْ.
والهَميجُ: الخميصُ البطْنِ.
وآهتمجتْ نفسُه إذا ضعفت من حَرّ أو جُهدٍ.
والهَمَجُ: الجوعُ أيضاً.
جهم:
رجلٌ جَهْمُ الوجِه، أي: غليظُه، وفيه جُهُومة، أي: غِلَظ، وقد جَهُمَ الوجه جُهُومةً.
وتَجَهَّمْتُ له، أي: استقبلتَه بوجهٍ كريهٍ.
وربّما قيل: جَهْمُ الرَّكَبِ، يعني: متاع المرأة.
ورجلٌ جَهْومٌ، أي: عاجزٌ ضعيف. قال:
وبلدةٍ تَجَهَّمُ الجَهُوما
أي: بلدة تَستقبلُ السائر بما يكره.
والجَهامُ: الغَيْم الخفيف الذي هراقَ ماءه مع الرّيح.
وجَيْهَمُ: موضعٌ بالغَوْر كثيرُ الجنّ. قال:
أحاديث جِنًّ زُرْنَ جِنّاً بجَيْهَما
مهج:
المُهْجة: دمُ القَلْب، ولا بقاء للنَّفْس بعدما تُراقُ مُهْجتُها، والأُمْهُجانُ: الرَّقيق من اللَّبن ما لم يتغّير طعمُهُ.

### Türkçe

باب **الهاء** ve **الجيم** ve **الميم** onlarla birlikte

**ه ج م**، **ه م ج**، **ج ه م**، **م ه ج** kullanımdadırlar.

**هجم**:
Develerden **الهَجْمة**: doksandan yüze kadar olan (sayı)dır; yüz(e) ulaştığında ise o: **هُنَيْدة**’dir.
Ve “kavmin üzerine **هُجُوماً** **هَجَمْنا**”, yani: onlara ansızın vardık; ve “atları onların üzerine **هَجَمْنا**”; ve “**أَهْجَمْنا**” denilmez.
Ve **مهجومٌ** bir ev: eğer onun ipleri çözüldüyse, sonra onun **سقابُهُ** (yani: direkleri) birleştiyse; ve aynı şekilde eğer düştüyse...
علقمة dedi:
صَعْلٌ كأنّ جَنَاحَيْهِ وجُـؤْجُـؤَه		بيتٌ أطافتْ به خَرْقاءُ، **مَهْجومُ**
Ve **الهَجم**: sağma(dır); ve onun sözü:
فاهتجم العَبْدان من أخصامها
yani: sağdı; ve sütten **الهَجيمةُ**: koyu olan(dır).. ve **الهَيْجَمانةُ**: bir kadının adıdır.
Ve **آنهَجَمَتْ** onun gözü: yaşardı. Ve **هَجَمَتِ** göz, yani: çöktü; **تهجُم** **هَجْماً** ve **هُجُوماً**.
Ve Peygamber’in (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) hadisinde: geceleyin kalkmasını ve gündüzleyin oruç tutmasını zikrettiği vakit Abdullah b. Ömer’e şöyle dediği (rivayet edilmiştir): “Şüphesiz sen bunu yaptığında iki gözün **هَجَمَتْ**, ve nefsin zayıfladı.”
Ve **الهَجْمُ**: sevk(etme)dir. Ve **الهَجْمُ**: büyük kadeh. Dedi:
نتملأُ **الهَجْمَ** عفواً وهي وادِعةٌ		حتّى تكادَ شِفاهُ **الهَجْمِ** تَنْثَلِـمُ

**همج**:
**الهَمَجُ**: sinekten yahut sivrisinekten patlayıp çıkan her kurtçuk.
Ve insanların **هَمَجُ**’u: onların aşağı tabakasıdır.
Ve **الهَميجُ**: karın(ı) içe çekik olan.
Ve **آهتمجتْ** onun nefsi: sıcaklık yahut yorgunluktan zayıfladığında.
Ve **الهَمَجُ**: açlık da(dır).

**جهم**:
Yüzü **جَهْمُ** bir adam, yani: onun kalını; ve onda **جُهُومة** vardır, yani: kalınlık; ve yüz **جُهُومةً** **جَهُمَ**.
Ve ona karşı **تَجَهَّمْتُ**, yani: onu çirkin bir yüzle karşıladım.
Ve bazen denilir: **جَهْمُ الرَّكَبِ**, yani: kadının eşyası.
Ve **جَهْومٌ** bir adam, yani: âciz, zayıf. Dedi:
وبلدةٍ تَجَهَّمُ الجَهُوما
yani: yürüyeni hoşlanmadığı şeyle karşılayan bir belde.
Ve **الجَهامُ**: rüzgârla birlikte suyunu boşaltmış hafif bulut.
Ve **جَيْهَمُ**: غور’da bir yer; cin(leri) çoktur. Dedi:
أحاديث جِنًّ زُرْنَ جِنّاً بجَيْهَما

**مهج**:
**المُهْجة**: kalbin kanı; ve onun **مُهْجتُها** döküldükten sonra nefse bekâ yoktur; ve **الأُمْهُجانُ**: tadı değişmemiş olduğu sürece sütten ince olan.
