# مهج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مهج

المُهْجَةُ: دم القلب، ولا بقاء للنَّفْسِ بعدما تُراقُ
مُهْجَتُها، وقيل: المُهْجَةُ الدَّمُ؛ وحكي عن أَعرابي أَنه قال: دَفَنْتُ مُهْجَتَه
(* قوله «دفنت مهجته» قال في شرح القاموس بعد حكاية الأعرابي نقلاً عن الصحاح: هكذا في النسخ، ووجدت في هامشه أنه تصحيف، والذي ذكره ابن قتيبة وغيره في هذا: دفقت مهجته، بالفاء والقاف؛ قلت: ومثله في نسخ الأساس، وهو مجاز.) أَي دمَه؛ ويقال: خَرَجَت مُهْجَتُه أَي روحُه. وقيل: المُهْجةُ خالِصُ النفْسِ؛ قال أَبو كبير:
يَكْوي بها مُهَجَ النُّفوسِ، كأَنما
يَسْقِيهمُ بالبابِلِيِّ المُمْقِرِ
الأَزهري: بَذَلْتُ له مُهْجَتي أَي بذلت له نفسي وخالِصَ ما أَقْدِر عليه. ومُهْجةُ كلّ شيء: خالِصُه. والماهِجْ والأُمْهُجُ والأُمْهُجانُ: كلُّه اللبن الخالص من الماء، مشتق من ذلك؛ قال:
وعَرَّضوا المجلِسَ مَحْضاً ماهِجا
وقيل: هو اللبن الرقيق ما لم يتغير طعمه. ولَبن أُمْهُجانٌ إِذا سَكَنَتْ رَغْوته وخَلَص ولم يخثُر. ولبن ماهِجٌ إِذا رقَّ؛ ولبن أُمْهوجٌ مِثله؛ ومنه مُهْجة نفسِه: خالص دمِه. وشحْمٌ أُمْهُجٌ، بالضم، أَي رقيق. ابن سيده: شحم أُمْهُجٌ نِيءٌ، وهو من الأَمثلة التي لم يذكرها سيبويه. قال ابن جني: قد حُظر في الصفة أُفْعُلٌ، وقد يُمكِن أَن يكون محذوفاً من أُمْهُوجٍ كأُسْكوبٍ، قال: ووجدت بخطّ أَبي عليّ عن الفراء: لَبَنٌ أُمْهوجٌ، فيكون أُمْهج هذا مقصوراً، هذا قول ابن جني.
أَبو عمرو: مَهَجَ إِذا حَسُن وجهُه بعد علة. قال ابن سيده: وأُمْهوجٌ وأُمْهُجانٌ نِيءٌ كأُمْهُج.

### Türkçe

**المُهْجَةُ**: kalbin kanı; ve **النَّفْسِ** için, **مُهْجَتُها** döküldükten sonra kalıcılık yoktur; ve denildi: **المُهْجَةُ** kandır; ve bir bedevîden, onun şöyle dediği nakledildi: “**دَفَنْتُ مُهْجَتَه**”

(* “**دفنت مهجته**” sözü hakkında: Kāmûs şerhinde, bedevî rivayetinden sonra **الصحاح**’tan naklen dedi ki: nüshalarda böyledir; ve kenar notunda bunun bir tashîf olduğunu buldum; ve bu hususta İbn Kuteybe’nin ve başkalarının zikrettiği: “**دفقت مهجته**”, **الفاء** ve **القاف** iledir; dedim ki: bunun benzeri **الأساس** nüshalarında da vardır; ve o bir mecazdır.) yani: kanını; ve denilir: “**خَرَجَت مُهْجَتُه**” yani: ruhu. Ve denildi: **المُهْجةُ** **النَّفْسِ**’in hâlisidir; Ebû Kebîr dedi:

يَكْوي بها مُهَجَ النُّفوسِ، كأَنما
يَسْقِيهمُ بالبابِلِيِّ المُمْقِرِ

el-Ezherî: “**بَذَلْتُ له مُهْجَتي**” yani ona nefsimi ve gücümün yettiği şeyin hâlisini verdim. Ve her şeyin **مُهْجةُ**’si: onun hâlisidir. Ve **الماهِجْ** ve **الأُمْهُجُ** ve **الأُمْهُجانُ**: hepsi, sudan hâlis süttür; bundan türemiştir; dedi ki:

وعَرَّضوا المجلِسَ مَحْضاً ماهِجا

Ve denildi: o, tadı değişmedikçe ince süttür. Ve **لَبن أُمْهُجانٌ**: köpüğü yatıştığı, hâlisleştiği ve koyulaşmadığı zaman. Ve **لبن ماهِجٌ**: inceldiği zaman; ve **لبن أُمْهوجٌ**: onun gibidir; ve ondan: **مُهْجة نفسِه**: kanının hâlisi. Ve **شحْمٌ أُمْهُجٌ**, zamme ile, yani: ince. İbn Sîde: **شحم أُمْهُجٌ** çiğdir; ve o, Sîbeveyh’in zikretmediği örneklerdendir. İbn Cinnî dedi: sıfatta **أُفْعُلٌ** yasaklanmıştır; ve **أُمْهُوجٍ**’dan, **أُسْكوبٍ** gibi, hazfedilmiş olması mümkün olabilir; dedi ki: Ferrâ’dan, Ebû Alî’nin hattıyla: “**لَبَنٌ أُمْهوجٌ**” buldum; böylece **أُمْهج** bu, maksûr olur; bu, İbn Cinnî’nin sözüdür.

Ebû Amr: **مَهَجَ**: bir hastalıktan sonra yüzü güzelleştiği zaman. İbn Sîde dedi: ve **أُمْهوجٌ** ve **أُمْهُجانٌ** çiğdir; **أُمْهُج** gibi.
