# مهج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مهج

المهجة  ، بالضم، وإنما أطلق لشهرته  : الدم  . وفي الصحاح: حكي عن أعرابي أنه قال: دفنت مهجته: أي دمه؛ هكذا في النسخ. ووجدت في هامشه أنه تصحيف، والذي ذكره ابن قتيبة وغيره في هذا:  دفقت مهجته  بالفاء والقاف. قلت: ومثله في نسخ الأساس، وهو مجاز.  أو دم القلب  ، ولا بقاء للنفس بعدما تراق مهجتها.  والروح  ، يقال: خرجت مهجته، أي روحه، وهو مجاز. وقيل: المهجة: خالص النفس. وقال الأزهري: بذلت له مهجتي، أي نفسي وخالص ما أقدر عليه. ومهجة كل شيء خالصه.  والأمهج والأمهجان، بضمهما  : اللبن الخالص من الماء، مشتق من ذلك. ولبن أمهجان، إذا سكنت رغوته وخلص ولم يخثر.  والماهج: الرقيق من اللبن  ما لم يتغير طعمه. ولبن أمهوج، مثله. الأمهج:  الشحم  الرقيق. وعن ابن سيده: شحم أمهج: نيء، وهو من الأمثلة التي لم يذكرها سيبويه. قال ابن جني: قد حظر في الصفة  أفعل  ، وقد يمكن أن يكون محذوفا من أمهوج كأسكوب. قال: ووجدت بخط أبي علي عن الفراء:  لبن أمهوج  ، فيكون أمهج هذا مقصورا؛ هذا قول ابن جني.  ومهج، كمنع  يمهج مهجا:  رضع  . مهج  جاريته: نكحها  . عن أبي عمرو: مهج: إذا  حسن وجهه بعد علة  من المجاز في الأساس:  امتهج  الرجل: إذا  انتزعت مهجته   وممهوج البطن  ، إذا كان  مسترخيه  .

### Türkçe

**المهجة**، (ötre ile), ancak şöhreti sebebiyle isimlendirilmiştir: **الدم**. **الصحاح**’ta: bir bedevîden hikâye edildiğine göre o şöyle demiş: “دفنت **مهجته**”: yani onun **دمه**; nüshalarda böyledir. Kenar notunda bunun bir tashîf olduğunu buldum; bu hususta İbn Kuteybe ve başkalarının zikrettiği: “دفقت **مهجته**” (ف ve ق ile). Dedim: bunun benzeri **الأساس** nüshalarında da vardır ve bu mecazdır. Veya **دم القلب**; **مهجتها** döküldükten sonra nefse bekā yoktur. Ve **الروح**; denir ki: “خرجت **مهجته**”, yani onun **روحه**; bu da mecazdır. Ve denildi: **المهجة**: nefsin hâlisi. Ezherî dedi: “بذلت له **مهجتي**”, yani nefsimi ve gücümün yettiği şeyin hâlisini. Her şeyin **مهجة**’si onun hâlisidir.

**الأمهج** ve **الأمهجان** (ikisi de ötre ile): sudan hâlis süt; bundan türemiştir. Ve “لبن **أمهجان**”, köpüğü durulduğunda, hâlisleştiğinde ve pıhtılaşmadığında.

**الماهج**: sütün ince olanı; tadı değişmemiş olduğu sürece. Ve “لبن **أمهوج**”, onun gibidir. **الأمهج**: ince **الشحم**. İbn Sîde’den: “شحم **أمهج**”: çiğ; bu, Sîbeveyh’in zikretmediği örneklerdendir. İbn Cinnî dedi: sıfatta **أفعل** yasaklanmıştır; fakat **أمهوج**’dan, **أسكوب** gibi, hazfedilmiş olması mümkün olabilir. Dedi: Ebû Alî’nin hattıyla Ferrâ’dan şunu buldum: “لبن **أمهوج**”; böylece bu **أمهج** maksûr olur; bu, İbn Cinnî’nin sözüdür.

Ve **مهج** (منع gibi) “يمهج” **مهجا**: **رضع**. “**مهج** جاريته”: onu **نكحها**. Ebû Amr’dan: **مهج**: **حسن وجهه بعد علة** olduğunda; **الأساس**’taki mecazdan: “**امتهج** الرجل”: **انتزعت مهجته** olduğunda. Ve “**ممهوج البطن**”: **مسترخيه** olduğunda.
