# مهد — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D8%AF/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AF.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: مهد

مهد
مَهَدَ - يَمْهَدُ - مَهْد - المَهْد - مَاهِد - مَاهِدُوْن- مِهَاد - مَهَّدَ - يُمَهِّدُ- تَمْهِيْد
مَهَدَ - يَمْهَدُ + كائن + مكاناً أو أمراً + لـِ كائن:  يهيئ المكان لراحته وسكنه: يزيل العوائق والأذى من الطريق أو من المكان الذي يرغب السير أو الجلوس فيه، ويفرشه بما يريحه ويمتعه
مَهْد - المَهْد: اسم فعل " مَهَدَ - يَمْهَدُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: المكان أو الشيء الذي " مُهِّدَ " للجلوس أو النوم أو السكن
مِهاد: جمع " مَهْد "
مَاهِد: اسم فاعل صفة مشبهة من " مَهَدَ - يَمْهَدُ "
مَاهِدُوْن: جمع " مَاهِد "
مَهَّد - يُمَهِّدُ: على وزن " فَعَّلَ " من " مَهَدَ - يَمْهَدُ ": جعله "يَمْهَدُه  " على وجه التكرار والشدة: بالغ في تهيئة المكان أو الشأن ليصير في أحسن هيئة لسكن أو نوم أو عمل الكائن
تَمْهِيْد: اسم فعل " مَهَّدَ - يُمَهِّدُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفرش والتأثيث والراحة تحت كائن "، وهي:
أَرِكَ - يَأْرُكُ (أَرِكَ - يَأْرِكُ)، فَرَشَ - يَفْرِشُ (فَرَشَ - يَفْرُشُ)، مَهَدَ - يَمْهَدُ، أَثَّ - يَئِثُّ (أَثَّ - يَؤُثُّ)، أرِضَ - يَأرَضُ، نَمْرَقَ - يُنَمْرِقُ
مَهَدَ - يَمْهَدُ - يمهدون
 	﴿من كفر فعليه كفره ومن عمل صالحا فلأنفسهم يمهدون (44)﴾ الروم
ماهد - ماهدون
 ﴿والأرض فرشناها فنعم الماهدون (48)﴾ الذاريات
 	﴿ألم نجعل الأرض مهادا (6)﴾ النبأ
مهداً
﴿الذي جعل لكم الأرض مهدا وسلك لكم فيها سبلا وأنزل من السماء ماء فأخرجنا به أزواجا من نبات شتى (53)﴾ طه ﴿الذي جعل لكم الأرض مهدا وجعل لكم فيها سبلا لعلكم تهتدون (10)﴾ الزخرف
المهد
﴿إذ قالت الملائكة يا مريم إن الله يبشرك بكلمة منه اسمه المسيح عيسى ابن مريم وجيها في الدنيا والآخرة ومن المقربين (45)ويكلم الناس في المهد وكهلا ومن الصالحين (46)﴾ آل عمران ﴿إذ قال الله ياعيسى ابن مريم اذكر نعمتي عليك وعلى والدتك إذ أيدتك بروح القدستكلم الناس في المهد وكهلا وإذ علمتك الكتاب والحكمة والتوراة والإنجيل وإذ تخلق من الطين كهيئة الطير بإذني فتنفخ فيها فتكون طيرا بإذني وتبرئ الأكمه والأبرص بإذني وإذ تخرج الموتى بإذني وإذ كففت بني إسرائيل عنك إذ جئتهم بالبينات فقال الذين كفروا منهم إن هذا إلا سحر مبين(110)﴾ المائدة ﴿إليه قالوا كيف نكلم من كان في المهد صبيا(29)﴾ مريم
مهادا
 ﴿ألم نجعل الأرض مهادا (6)﴾ النبأ
 	﴿قل للذين كفروا ستغلبون وتحشرون إلى جهنم وبئس المهاد (12)﴾ آل عمران ﴿جهنم يصلونها فبئس المهاد (56)﴾ ص
 	﴿وإذا قيل له اتق الله أخذته العزة بالإثم فحسبه جهنم ولبئس المهاد (206)﴾ البقرة ﴿لهم من جهنم مهاد ومن فوقهم غواش وكذلك نجزي الظالمين(41)﴾ الأعراف
 	﴿متاع قليل ثم مأواهم جهنم وبئس المهاد (197)﴾ آل عمران ﴿للذين استجابوا لربهم الحسنى والذين لم يستجيبوا له لو أن لهم ما في الأرض جميعا ومثله معه لافتدوا به أولئك لهم سوء الحساب ومأواهم جهنم وبئس المهاد (18)﴾ الرعد
مَهَّد  - تمهيدا
 ﴿ومهدت له تمهيدا (14)﴾ المدثر
مختار الصحاح
● [مهد] م ه د: المَهْدُ مهْدُ الصبي و المِهَادُ الفِراش و مَهَدَ الفِراش بسطه ووَطَّأَه وبابه قطع و تَمْهِيدُ الأُمور تسويتها وإصلاحُها وتمهيد العُذر بسطُهُ وقُبوله
الراغب
مهد
- المهد: ما يهيىء للصبي. قال تعالى: }كيف نكلم من كان في المهد صبيا﴿[مريم/29] والمهد والمهاد: المكان الممهد الموطأ. قال تعالى:﴾الذي جعل لكم الأرض مهدا﴿[طه/53]، و﴾مهادا﴿[النبأ/6] (الآية:﴾ألم نجعل الأرض مهادا﴿) وذلك مثل قوله:﴾الأرض فراشا﴿[البقرة/22] ومهدت لك كذا: هيأته وسويته، قال تعالى:﴾ومهدت له تمهيدا{ [المدثر/14] وامتهد السنام. أي: تسوى، فصار كمهاد أو مهد.
ملخص اللسان:
1.     مَهَدَ لنفسه يَمْهَدُ مَهْداً: كسَبَ وعَمِلَ.
2.     والمِهادُ: الفِراش.
3.     وقد مَهَدْتُ الفِراشَ مَهْداً: بَسَطْتُه ووَطَّأْتُه. يقال للفِراشِ: مِهاد لِوِثارَتِه.وأَصل المَهْد  التَّوْثِيرُ؛ يقال: مَهَدْتُ لنَفْسي ومَهَّدت أَي جعلت لها مكاناً  وَطيئاً سهلاً. ومَهَدَ لنفسه خيراً وامْتَهَدَه: هَيّأَه وتَوَطَّأَه
4.     وفي التنزيل: لهم من جَهَنَّم  مِهادٌ ومِن فَوْقِهِمْ غَواشٍ؛ والجمع أَمْهِدةٌ ومُهُدٌ.
5.     المِهادُ أَجمع من المَهْد كالأَرض جعلها الله مِهاداً للعباد،
6.     والمَهْد: مَهْدُ الصبيّ. ومَهْدُ الصبي: موضعه الذي يُهَيّأُ له  ويُوَطَّأُ لينام فيه. والجمع مُهُود.
7.     وتَمْهِيدُ الأُمُورِ: تسويتها وإِصلاحها. وتَمْهِيدُ العُذْر: قَبُوله وبَسْطُه. وامْتِهاد السَّنامِ: انبساطه وارتفاعه.
8.     والتمَهُّدُ:  التَّمَكُّن
9.     والمَهِيدُ: الزُّبْدُ الخالص، وقيل: هي أَزْكاه عند الإِذابة وأَقله  لبناً.
10.                        والمُهْدُ: النَّشْزُ من الأَرض
11.                        المُهْدةُ من الأَرض ما انخفض في سُهُولةٍ واسْتِواء
لسان العرب
● - مهد: مَهَدَ لنفسه يَمْهَدُ مَهْداً: كسَبَ وعَمِلَ.  والمِهادُ: الفِراش. وقد مَهَدْتُ الفِراشَ مَهْداً: بَسَطْتُه  ووَطَّأْتُه. يقال للفِراشِ: مِهاد لِوِثارَتِه. وفي التنزيل: لهم من جَهَنَّم  مِهادٌ ومِن فَوْقِهِمْ غَواشٍ؛ والجمع أَمْهِدةٌ ومُهُدٌ. الأَزهري:  المِهادُ أَجمع من المَهْد كالأَرض جعلها الله مِهاداً للعباد، وأَصل المَهْد  التَّوْثِيرُ؛ يقال: مَهَدْتُ لنَفْسي ومَهَّدت أَي جعلت لها مكاناً  وَطيئاً سهلاً. ومَهَدَ لنفسه خيراً وامْتَهَدَه: هَيّأَه وتَوَطَّأَه؛ ومنه  قوله تعالى: فلأَنفسهم يَمْهَدُون؛ أَي يُوَطِّئُون؛ قال أَبو النجم:  وامْتَهَدَ الغارِب فِعْلُ الدُّمَّلِ  والمَهْد: مَهْدُ الصبيّ. ومَهْدُ الصبي: موضعه الذي يُهَيّأُ له  ويُوَطَّأُ لينام فيه. وفي التنزيل: من كان في المَهْد صبيّاً؛ والجمع مُهُود.  وسَهْدٌ مَهْدٌ: حسَن، إِتباع.  وتَمْهِيدُ الأُمُورِ: تسويتها وإِصلاحها. وتَمْهِيدُ العُذْر: قَبُوله  وبَسْطُه. وامْتِهاد السَّنامِ: انبساطه وارتفاعه. والتمَهُّدُ:  التَّمَكُّن.  أَبو زيد: يقال ما امْتَهَدَ فلان عندي يَداً إِذا لم يُولِكَ نِعْمة  ولا معروفاً. وروى ابن هانئ عنه: يقال ما امْتَهَدَ فلان عندي مَهْد ذاك،  بفتح الميم وسكون الهاء، يقولها يطلب إِليه المَعْروف بلا يَدٍ سَلَفَتْ  منه إِليه، ويقولها أَيضاً للمسِيءِ إِليه حين يطلب معروفه أَو يطلب له  إِليه.  والمَهِيدُ: الزُّبْدُ الخالص، وقيل: هي أَزْكاه عند الإِذابة وأَقله  لبناً.  والمُهْدُ: النَّشْزُ من الأَرض؛ عن ابن الأَعرابي، وأَنشد:  إِنَّ أَباكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ،  إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتورَ المُهْدِ  النضر: المُهْدةُ من الأَرض ما انخفض في سُهُولةٍ واسْتِواء.  ومَهْدَد: اسم امرأَة، قال ابن سيده: وإِنما قضيت على ميم مَهْدد أَنها  أَصل لأَنها لو كانت زائدة لم تكن الكلمة مفكوكة وكانت مدغمة كمَسَدٍّ  ومَرَدٍّ، وهو فَعْلَلٌ؛ قال سيبويه: الميم من نفس الكلمة ولو كانت زائدة  لأُدغم الحرف مثل مَفَرّ ومَرَدّ فثبت أَن الدال ملحقة والملحق لا يدغم.
مقاييس اللغة:
(مهد) الميم والهاء والدال كلمةٌ تدلُّ على توطئةٍ وتسهيلٍ للشّيء. ومنه المَهْد. ومهَّدْتُ الأمرَ: وطَّأته. وتمَهَّد: تَوطَّأ والمِهاد: الوِطاء من كلِّ شيء. وامْتَهَدَ سَنامُ البعير وغيرِه: ارتفع. قال أبو النَّجم:
* وامتَهَدَ الغاربُ فِعلَ الدُّمَّلِ([8]) *
أي ارتفع وتَسوَّى وصار كالمِهادِ. وجمع المهاد مُهُدٌ.
القاموس المحيط:
المَهْدُ الموضعُ يُهَيَّأُ للصبيِّ، ويُوَطَّأُ، والأرضُ، كالمِهادِ، ج مُهودٌ، وبالضم النَّشَزُ من الأرضِ، أو ما انْخَفَضَ منها في سُهُولَةٍ واسْتِواءٍ، كالمُهْدَةِ، بالضم، ج مِهَدَةٌ وأمْهادٌ. ومَهَدَهُ، كمَنَعَه بَسَطَه، كمَهَّدَهُ، وكَسَبَ وعَمِلَ، كامْتَهَدَ. والمَهِيدُ الزُّبْدُ الخالِصُ. وككِتابٍ الفِراشُ، ج أمْهِدَةٌ ومُهُدٌ. و " ألم نَجْعَلِ الأرْضَ مِهاداً " ، أي بِساطاً مُمَكَّناً لِلسُّلوكِ. " ولَبِئْسَ المِهادُ " أي بِئْسَ ما مَهَّدَ لنفْسِهِ في مَعادِهِ. ومَهْدَدُ من أسمائِهِنَّ. والأُمْهودُ، بالضم القُرْمُوصُ للصَّيْدِ وللخَبْزِ. وتَمْهيدُ الأَمْرِ تَسْويَتُه وإصْلاحُهُ، والعُذْرِ بَسْطُهُ وقَبُولُهُ. وماءٌ مُمَهَّدٌ لاَ حارٌّ ولا بارِدٌ. وتَمَهَّدَ تَمَكَّنَ. وامْتَهَدَ السَّنامُ انْبَسَطَ في ارْتِفاعٍ.
تاج العروس:
م ه د
المَهْدُ : المَوْضِعُ يُهَيَّأُ للصَّبِيِّ ويُوَطَّأُ لِينَام فيه وفي التنزيل " مَن كَانَ فِي المَهْدِ صَبِيًّا " المَهْدُ : الأَرض كالمِهَادِ بالكسر قال الأَزهريّ : المِهَاد أَجْمَعُ من المَهْدِ كالأَرْضِ جعلَهَا اللهُ تعَالَى مِهَاداً للعِبَادِ أَي جمع المَهْدِ مُهُودٌ ونقَلَ شيخُنَا عن بعضِ أَهْلِ التحقيق أَنَّ المَهْدَ المِهَادَ مَصدرَانِ بمعنًى أَو المَهْدُ الفَعْلُ والمِهَادُ الاسْمُ أَو المَهْدُ مُفْرَد والمِهَاد جَمْعٌ كفَرْخٍ وأَفْرَاخٍ . قال السَّمين أَثناءَ طه . المُهْدُ بالضَّمِّ : النَّشْزُ من الأَرْضِ عن ابنِ الأَعْرَابِيّ وأَنشد :
إِن أَبَاكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ ... إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتُورَ المُهْدِ المُهْدُ : ما انْخَفَضَ منها أَي من الأَرْض في سُهولَةٍ واسْتِوَاءٍ كالمُهْدَةِ بالضمّ أَيضاً وهذه عن ابن شُمَيْلٍ ج مِهَدَةٌ وأَمْهَاد الأَول كِعنَبِةٍ وهذه الجُموع وأَمْهَادٌ الأَول كِعنَبِةٍ وهذه الجُموع فيها مَحَلُّ تأَمُّلٍ وإِيهام وقد أَشار لذلك شيخنا . قلت : الجمع الثاني لا إِيهام فيه فإِنه جَمْعُ مَهْدٍ بالضمّ كقُفْلٍ وأَقْفَالٍ . ومَهَدَه أَي الفِرَاشَ كمَنَعَه : بَسَطَه ووَطّأَه كَمَهَّدَه تَمْهِيداً وأَصل المَهْد التَّوْثِيرُ يقال : مَهَدْتُ لِنفْسِي ومَهَّدْت أَي جعلتُ لي مكاناً وَطيئاً سَهْلاً . مَهَدَ لِنَفْسِه يَمْهَد مَهْداً : كَسَب وعَمِلَ كامْتَهَدَ يقال : مَهَدَ لِنَفْسِه خَيْراً وامْتَهَدَه : هَيَّأَه وتَوَطَّأَه ومنه قوله تعالى " فِلأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ " أَي يُوَطِّئونَ قال أَبو النّجم :
" وامْتَهَدَ الغَارِبُ فِعْلَ الدُّمَّلِ
والمَهِيدُ كأَمِيرٍ : الزُّبْدُ الخَالِصُ وقيل : هي أَزْكَاه عنْد الإِذَابَة وأَقَلُّه لَبَناً . والمِهَادُ ككِتَابٍ الفِرَاشُ وَزْناً ومَعْنًى وقد يُخَصُّ به الطِّفْلُ وقد يُطْلَق على الأَرْضِ ويقال للفِراش : مِهَادٌ لِوَثَارَتِه وقال الله تعالى " لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ " أَمْهِدَةٌ ومُهُدٌ بضمّ فسكون وبضمَّتين قوله تعالى " أَلَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ مِهَاداً " أَي بِسَاطاً مُمَكَّناً سَهْلاً للسُّلُوكِ في طُرُقها وقوله تعالى " ولَبِئْسَ المِهَادُ " قيل في معناه : أَي بِئْسَ ما مَهَّدَ لِنَفْسِه في مَعَادِه . قال شيخنا : لم يَلْتَفِت للفظ الآية ومَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ المِهَادُ " فلو قال : بِئْسَ ما مَهَدُوا لأَنْفُسهم لكان أَوْلَى قاله عبد الباسط ثم قال : قُلْت : وقد يُقال : لم يَقْصد المُصَنِّف إِلى هذه بل لعلَّه قصَد آيةَ البقرة " فَحَسْبُه جَهَنَّمٌ ولَبِئْسَ المِهَادُ " . قلت : والجواب كذلك وقد اشتَبهَ عَلى البَلْقينِيّ ويَدُلّ على ذلك أَن سائر النُّسخ الموجودة فيها لَبِئس باللام . وَمَهْدَدُ كجَعْفَرٍ من أَسمائِهِنَّ قال ابنُ سِيده : وإِنما قضيتُ على مِيم مَهْدَد أَنها أَصْلٌ لأَنها لو كانت زائدةً لم تَكن الكَلِمة مَفْكُوكَة كانت مَدْغَمَةً كمَسَدّ ومَرَدّ وهو فَعْلَلٌ قال سيبويهِ : الميم من نَفْس الكلمة ولو كانت زائدةً لأُدْغِم الحَرْفُ مِثل مَفَرّ ومَرَدّ فثبت أَن الدالَ مُلْحَقة والمُلْحَق لا يُدْغَم . والأُمْهُودُ بالضمِّ : القُرْمُوصُ للصَّيْدِ ولِلْخَبْزِ وهو الحُفْرَةُ الواسِعَةُ الجَوْفِ الضَّيِّقةُ الرأْسِ يَسْتَدْفِىءُ فيها الصُّرَدُ كما سيأْتي للمصنِّف ولكن لم يذكر القُرمُوس بالضمّ فتأَمَّل . من المَجاز : وقد مْهِدُ الأَمْرِ : تَسْوِيَتُه وإِصْلاحُه تَمْهِيدُ الأَمْرِ : وَطَّأَه وسَوَّاه قال الراغب : ويُتَجَوَّزُ به عن بَسْطَةِ المالِ والجَاهِ منه أَيضاً تَمْهِيدُ العُذْرِ : بَسْطُهُ وقَبُولُه وقد مَهَّدَ له العُذْرَ تَمْهِيداً : قَبِلَه . منه أَيضاً مَاءٌ مُمَهَّدٌ كمُعَظَّمٍ : لا حَارٌّ ولا بَارِدٌ بل فاتِرٌ كما في الأَساسِ والتكملة . وتَمَهَّد الرجلُ : تَمَكَّنَ . وامْتَهَدَ السَّنَامُ : انْبَسَطَ في ارتفاعٍ ومما يستدرك عليه : سَهْدٌ مَهْدٌ : حَسَنٌ . إِتباع . وعن أَبي زيد : يقال : ما امْتَهَدَ فُلانٌ عندي يَداً إِذا لم يُولِكَ نِعْمَةً ولا مَعروفاً وهو مَجاز وروَى ابنُ هانىء عنه : يقال : ما امْتَهَدَ فلانٌ عِنْدي مَهْدَ ذلك يقولها الرجلُ حين يُطْلَب إِليه المَعروفُ بِلاَ يَدٍ سَلَفَتْ منه إِليه ويقولها أَيضاً للمُسِيءِ إِليه حين يَطْلُب مَعْرُوفه أَو يَطْلُب له إِليه وتَمَهَّدْت فِراشاً واسْتَمْهَدْتُه . ومن المَجاز : مَهَّدَ له مَنْزِلَةً سَنِيَّةً . وتَمَهَّدَتْ له عندي حَالٌ لَطِيفَةٌ . كما في الأَساس

### Türkçe

مهد
**مَهَدَ** - **يَمْهَدُ** - **مَهْد** - **المَهْد** - **مَاهِد** - **مَاهِدُوْن**- **مِهَاد** - **مَهَّدَ** - **يُمَهِّدُ**- **تَمْهِيْد**

**مَهَدَ - يَمْهَدُ** + bir varlık + bir yeri veya bir işi + لـِ bir varlık: yeri onun rahatına ve ikametine hazırlar: yoldan veya yürümek ya da oturmak istediği yerden engelleri ve eziyeti giderir; onu kendisini rahatlatacak ve hoşlandıracak şeyle döşer.

**مَهْد - المَهْد**: “**مَهَدَ - يَمْهَدُ**” fiilinin isim-fiilidir: ve bu, mef‘ûl anlamında da böyledir: oturmak veya uyumak yahut ikamet etmek için “**مُهِّدَ**” edilmiş yer veya şey.

**مِهاد**: “**مَهْد**”in çoğulu.

**مَاهِد**: “**مَهَدَ - يَمْهَدُ**”den, müşebbehe sıfat olan ism-i fâil.

**مَاهِدُوْن**: “**مَاهِد**”in çoğulu.

**مَهَّد - يُمَهِّدُ**: “**مَهَدَ - يَمْهَدُ**”den “**فَعَّلَ**” vezninde: onu, tekrar ve şiddet üzere “**يَمْهَدُه**” kıldı: varlığın ikameti veya uykusu ya da işi için, yerin veya hâlin en iyi hâle gelmesi maksadıyla hazırlanmasında mübalağa etti.

**تَمْهِيْد**: “**مَهَّدَ - يُمَهِّدُ**” fiilinin isim-fiilidir.

Ve lafız, “varlığın altında serme, döşeme ve rahat” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**أَرِكَ - يَأْرُكُ** (**أَرِكَ - يَأْرِكُ**)، **فَرَشَ - يَفْرِشُ** (**فَرَشَ - يَفْرُشُ**)، **مَهَدَ - يَمْهَدُ**، **أَثَّ - يَئِثُّ** (**أَثَّ - يَؤُثُّ**)، **أرِضَ - يَأرَضُ**، **نَمْرَقَ - يُنَمْرِقُ**

**مَهَدَ - يَمْهَدُ - يمهدون**
﴿Kim inkâr ederse inkârı kendi aleyhinedir; kim de salih amel işlerse, kendileri için döşerler (44)﴾ الروم

**ماهد - ماهدون**
﴿Ve yeri döşedik; ne güzel döşeyenleriz (48)﴾ الذاريات

﴿Yeri bir döşek kılmadık mı (6)﴾ النبأ

**مهداً**
﴿O ki yeri sizin için bir döşek kıldı, onda sizin için yollar açtı ve gökten su indirdi; onunla türlü bitkiden çiftler çıkardık (53)﴾ طه ﴿O ki yeri sizin için bir döşek kıldı ve onda sizin için yollar yaptı; umulur ki hidayet bulursunuz (10)﴾ الزخرف

**المهد**
﴿Hani melekler demişti: Ey Meryem, Allah seni kendinden bir kelime ile müjdeliyor; adı Mesih Îsâ, Meryem oğlu; dünyada ve âhirette itibarlı ve yakın kılınanlardandır (45) ve beşikte ve yetişkin iken insanlarla konuşacaktır; ve salihlerdendir (46)﴾ آل عمران ﴿Hani Allah demişti: Ey Îsâ, Meryem oğlu, sana ve annene olan nimetimi hatırla; hani seni Ruhulkudüs ile desteklemiştim; beşikte ve yetişkin iken insanlarla konuşuyordun; hani sana kitabı, hikmeti, Tevrat’ı ve İncil’i öğretmiştim; hani benim iznimle çamurdan kuş biçimi gibi bir şey yaratıyordun; ona üflüyordun da benim iznimle kuş oluyordu; körü ve alacalıyı benim iznimle iyileştiriyordun; hani ölüleri benim iznimle çıkarıyordun; hani İsrailoğullarını senden alıkoymuştum; hani onlara apaçık delillerle gelmiştin de onlardan inkâr edenler: Bu ancak apaçık bir sihirdir, demişti (110)﴾ المائدة ﴿Ona dediler: Beşikte bir çocuk olanla nasıl konuşuruz? (29)﴾ مريم

**مهادا**
﴿Yeri bir döşek kılmadık mı (6)﴾ النبأ

﴿İnkâr edenlere de ki: Yakında yenileceksiniz ve cehenneme toplanacaksınız; ne kötü döşektir (12)﴾ آل عمران ﴿Cehenneme girerler; ne kötü döşektir (56)﴾ ص

﴿Ona: Allah’tan sakın denildiğinde, günahla izzet onu tutar; ona cehennem yeter; ne kötü döşektir (206)﴾ البقرة ﴿Onlara cehennemden bir döşek ve üstlerinden örtüler vardır; işte zalimleri böyle cezalandırırız (41)﴾ الأعراف

﴿Az bir meta; sonra barınakları cehennemdir; ne kötü döşektir (197)﴾ آل عمران ﴿Rablerine icabet edenlere en güzeli vardır; icabet etmeyenlere gelince, yeryüzünde olanların hepsi ve onunla birlikte bir misli onların olsa, onunla fidye verirlerdi; işte onlar için kötü hesap vardır; barınakları cehennemdir; ne kötü döşektir (18)﴾ الرعد

**مَهَّد  - تمهيدا**
﴿Ve onun için bir döşeyiş döşedim (14)﴾ المدثر

مختار الصحاح
● [مهد] م ه د: **المَهْدُ** çocuğun beşiğidir; **المِهَادُ** döşektir; **مَهَدَ** döşeği yaydı ve yumuşattı; babı **قطع**’dır. İşlerin **تَمْهِيدُ**’i: onları düzeltmek ve ıslah etmektir; özrün **تمهيد**’i: onu yaymak ve kabul etmektir.

الراغب
مهد
- **المهد**: çocuğa hazırlanan şey. Yüce Allah dedi: }Beşikte bir çocuk olanla nasıl konuşuruz﴿[مريم/29]. **المهد** ve **المهاد**: hazırlanmış, yumuşatılmış yer. Yüce Allah dedi:﴾O ki yeri sizin için bir döşek kıldı﴿[طه/53] ve﴾**مهادا**﴿[النبأ/6] (âyet:﴾Yeri bir döşek kılmadık mı﴿). Bu, şu söz gibidir:﴾yer bir döşektir﴿[البقرة/22]. “Sana şunu **مهدت**”: onu hazırladım ve düzelttim. Yüce Allah dedi:﴾Ve onun için bir **تمهيدا** döşedim{ [المدثر/14]. Ve **امتهد** hörgüç: yani düzleşti; böylece **كمهاد** veya **مهد** gibi oldu.

ملخص اللسان:
1. **مَهَدَ** kendisi için **يَمْهَدُ** **مَهْداً**: kazandı ve çalıştı.
2. Ve **المِهادُ**: döşek.
3. Ve ben döşeği **مَهَدْتُ** **مَهْداً**: onu yaydım ve yumuşattım. Döşeğe, yumuşaklığından dolayı **مِهاد** denir. **المَهْد**’in aslı yumuşatmadır; denir ki: kendim için **مَهَدْتُ** ve **مَهَّدتُ**; yani ona yumuşak, kolay bir yer yaptım. Ve kendisi için bir hayrı **مَهَدَ** ve onu **امْتَهَدَه**: onu hazırladı ve yumuşattı.
4. Tenzilde: “Onlara cehennemden bir **مِهادٌ** ve üstlerinden örtüler vardır”; çoğulu **أَمْهِدةٌ** ve **مُهُدٌ**.
5. **المِهادُ**, **المَهْد**’den daha kapsamlıdır; Allah onu kullar için bir **مِهاداً** kıldığı yer gibi.
6. Ve **المَهْد**: çocuğun beşiği. Çocuğun **مَهْد**’i: onun için hazırlanıp yumuşatılan, içinde uyuması için olan yeridir. Çoğulu **مُهُود**.
7. İşlerin **تَمْهِيدُ**’i: onları düzeltmek ve ıslah etmektir. Özrün **تَمْهِيدُ**’i: onu kabul etmek ve yaymaktır. Ve hörgücün **امْتِهاد**’ı: yayılması ve yükselmesidir.
8. **التمَهُّدُ**: yerleşip sağlamlaşma.
9. **المَهِيدُ**: saf kaymak; ve denildi ki: eritme sırasında en temiz olanı ve sütçe en az olanıdır.
10. **المُهْدُ**: yerden bir tümsek.
11. Yerden **المُهْدةُ**: kolaylık ve düzlük içinde alçalan yerdir.

لسان العرب
● - مهد: **مَهَدَ** kendisi için **يَمْهَدُ** **مَهْداً**: kazandı ve çalıştı. Ve **المِهادُ**: döşek. Ve ben döşeği **مَهَدْتُ** **مَهْداً**: onu yaydım ve yumuşattım. Döşeğe, yumuşaklığından dolayı **مِهاد** denir. Tenzilde: “Onlara cehennemden bir **مِهادٌ** ve üstlerinden örtüler vardır”; çoğulu **أَمْهِدةٌ** ve **مُهُدٌ**. Ezherî: **المِهادُ**, **المَهْد**’den daha kapsamlıdır; Allah’ın onu kullar için bir **مِهاداً** kıldığı yer gibi. **المَهْد**’in aslı yumuşatmadır; denir ki: kendim için **مَهَدْتُ** ve **مَهَّدتُ**; yani ona yumuşak, kolay bir yer yaptım. Ve kendisi için bir hayrı **مَهَدَ** ve onu **امْتَهَدَه**: onu hazırladı ve yumuşattı; bundan Yüce Allah’ın sözü: “kendileri için **يَمْهَدُون**”; yani yumuşatırlar; Ebû’n-Necm dedi:
“**وامْتَهَدَ الغارِب فِعْلُ الدُّمَّلِ**”
Ve **المَهْد**: çocuğun beşiği. Çocuğun **مَهْد**’i: onun için hazırlanıp yumuşatılan, içinde uyuması için olan yeridir. Tenzilde: “beşikte bir çocuk olan”; çoğulu **مُهُود**. Ve **سَهْدٌ مَهْدٌ**: güzel; tâbi‘ (peşinden getirme). İşlerin **تَمْهِيدُ**’i: onları düzeltmek ve ıslah etmektir. Özrün **تَمْهِيدُ**’i: onu kabul etmek ve yaymaktır. Ve hörgücün **امْتِهاد**’ı: yayılması ve yükselmesidir. Ve **التمَهُّدُ**: yerleşip sağlamlaşma. Ebû Zeyd: denir ki: falan kimse bende bir el **ما امْتَهَدَ**; yani sana bir nimet veya bir iyilik vermediyse. İbn Hânî ondan rivayet etti: denir ki: falan kimse bende bunun **مَهْد**’ini **ما امْتَهَدَ**; mîm fethalı, hâ sâkin; bunu, kendisinden ona geçmiş bir el olmaksızın kendisinden iyilik istendiğinde söyler; bunu ayrıca, kendisine kötülük eden kimse iyiliğini istediğinde veya onun için kendisinden istediğinde de söyler. Ve **المَهِيدُ**: saf kaymak; ve denildi ki: eritme sırasında en temiz olanı ve sütçe en az olanıdır. Ve **المُهْدُ**: yerden bir tümsek; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu beyti okudu:
“إِنَّ أَباكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ،
إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتورَ المُهْدِ”
Nadr: yerden **المُهْدةُ**: kolaylık ve düzlük içinde alçalan yerdir. Ve **مَهْدَد**: bir kadının adıdır. İbn Sîde dedi: **مَهْدد**’in mîminin aslî olduğuna hükmettim; çünkü eğer زائد olsaydı kelime “مفكوك” olmazdı; “مَسَدّ” ve “مَرَدّ” gibi idğamlı olurdu; o ise **فَعْلَلٌ**’dir. Sîbeveyh dedi: mîm kelimenin kendisindendir; eğer زائد olsaydı harf “مَفَرّ” ve “مَرَدّ” gibi idğam edilirdi; böylece **الدال**’ın ilhak olduğu sabit oldu; ilhak edilen idğam edilmez.

مقاييس اللغة:
(**مهد**) **الميم** ve **الهاء** ve **الدال**; bir kelime ki bir şeyi yumuşatmaya ve kolaylaştırmaya delalet eder. Ondan **المَهْد**. Ve işi **مهَّدْتُ**: onu yumuşattım. Ve **تمَهَّد**: yumuşadı. Ve **المِهاد**: her şeyden yataklık/altlık. Ve devenin ve başkasının hörgücü **امْتَهَدَ**: yükseldi. Ebû’n-Necm dedi:
* **وامتَهَدَ الغاربُ فِعلَ الدُّمَّلِ**([8]) *
Yani yükseldi, düzleşti ve **كالمِهادِ** oldu. Ve **المهاد**’ın çoğulu **مُهُدٌ**’dur.

القاموس المحيط:
**المَهْدُ**: çocuğa hazırlanan ve yumuşatılan yer; ve yer; **كالمِهادِ**; çoğulu **مُهودٌ**. Ve damme ile: yerden tümsek; yahut ondan, kolaylık ve düzlük içinde alçalan şey; **كالمُهْدَةِ** (damme ile); çoğulu **مِهَدَةٌ** ve **أمْهادٌ**. Ve onu **مَهَدَهُ** ( **كمَنَعَه** ): onu yaydı; **كمَهَّدَهُ**; ve kazandı ve çalıştı; **كامْتَهَدَ**. Ve **المَهِيدُ**: saf kaymak. Ve **ككِتابٍ**: döşek; çoğulu **أمْهِدَةٌ** ve **مُهُدٌ**. Ve “**ألم نَجْعَلِ الأرْضَ مِهاداً**”: yani yürümek için sağlamlaştırılmış bir yaygı. “**ولَبِئْسَ المِهادُ**”: yani dönüşünde kendisi için döşediği şey ne kötüdür. Ve **مَهْدَدُ** onların adlarındandır. Ve **الأُمْهودُ** (damme ile): av için ve ekmek için **القُرْمُوصُ**; ve **تَمْهيدُ الأَمْرِ**: onu düzeltmek ve ıslah etmek; ve özrün: onu yaymak ve kabul etmek. Ve **ماءٌ مُمَهَّدٌ**: ne sıcak ne soğuk. Ve **تَمَهَّدَ**: yerleşip sağlamlaştı. Ve hörgüç **امْتَهَدَ**: bir yükseliş içinde yayıldı.

تاج العروس:
م ه د
**المَهْدُ**: çocuğa hazırlanan ve içinde uyuması için yumuşatılan yer; tenzilde: “**مَن كَانَ فِي المَهْدِ صَبِيًّا**”. **المَهْدُ**: yer; kesre ile **المِهَادِ** gibi. Ezherî dedi: **المِهَاد** **المَهْد**’den daha kapsamlıdır; Allah Teâlâ’nın onu kullar için bir **مِهَاداً** kıldığı yer gibi. Yani **المَهْد**’in çoğulu **مُهُودٌ**’dur. Şeyhimiz, tahkik ehlinin bazısından nakletti: **المَهْد** ve **المِهَاد** aynı anlamda iki masdardır; yahut **المَهْد** fiildir, **المِهَاد** isimdir; yahut **المَهْد** müfreddir, **المِهَاد** çoğuldur; **فَرْخٍ** ve **أَفْرَاخٍ** gibi. Semîn, Tâhâ sırasında dedi: **المُهْدُ** (damme ile): yerden tümsek; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu beyti okudu:
إِن أَبَاكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ ... إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتُورَ المُهْدِ
**المُهْدُ**: ondan, yani yerden, kolaylık ve düzlük içinde alçalan şey; **كالمُهْدَةِ** (damme ile) yine; bu da İbn Şümeyl’dendir; çoğulu **مِهَدَةٌ** ve **أَمْهَاد**; birincisi **كِعنَبِةٍ** gibidir. Bu çoğullarda düşünme ve vehim yeri vardır; şeyhimiz buna işaret etti. Dedim: ikinci çoğulda vehim yoktur; çünkü o, damme ile **مَهْدٍ**’in çoğuludur; **قُفْلٍ** ve **أَقْفَالٍ** gibi. Ve onu, yani döşeği, **مَهَدَه** ( **كمَنَعَه** ): onu yaydı ve yumuşattı; **كَمَهَّدَه تَمْهِيداً**. **المَهْد**’in aslı yumuşatmadır; denir ki: kendim için **مَهَدْتُ** ve **مَهَّدْت**; yani kendime yumuşak, kolay bir yer yaptım. **مَهَدَ** kendisi için **يَمْهَد** **مَهْداً**: kazandı ve çalıştı; **كامْتَهَدَ**. Denir ki: kendisi için bir hayrı **مَهَدَ** ve onu **امْتَهَدَه**: onu hazırladı ve yumuşattı; bundan Yüce Allah’ın sözü: “**فِلأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ**”; yani yumuşatırlar. Ebû’n-Necm dedi:
" **وامْتَهَدَ الغَارِبُ فِعْلَ الدُّمَّلِ**
Ve **المَهِيدُ** ( **كأَمِيرٍ** ): saf kaymak; ve denildi ki: eritme sırasında en temiz olanı ve sütçe en az olanıdır. Ve **المِهَادُ** ( **ككِتَابٍ** ): döşek; vezin ve anlamca; bazen çocukla tahsis edilir, bazen yere de ıtlak olunur. Döşeğe, yumuşaklığından dolayı **مِهَادٌ** denir. Allah Teâlâ dedi: “Onlara cehennemden bir **مِهَادٌ** ve üstlerinden örtüler vardır”; **أَمْهِدَةٌ** ve **مُهُدٌ** (damme sonra sükûn ile ve iki damme ile). Yüce Allah’ın sözü: “**أَلَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ مِهَاداً**”: yani yollarında yürümek için sağlamlaştırılmış, kolay bir yaygı. Yüce Allah’ın sözü: “**ولَبِئْسَ المِهَادُ**”: onun anlamında denildi ki: yani dönüşünde kendisi için döşediği şey ne kötüdür. Şeyhimiz dedi: musannif, âyetin lafzına iltifat etmedi: “**وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ المِهَادُ**”; eğer “kendileri için döşedikleri şey ne kötüdür” deseydi daha evlâ olurdu; bunu Abdülbâsıt söyledi. Sonra dedi: Dedim: ve denilebilir ki: musannif bunu kastetmedi; belki Bakara âyetini kastetti: “**فَحَسْبُه جَهَنَّمٌ ولَبِئْسَ المِهَادُ**”. Dedim: cevap da böyledir; bu, Belkînî’ye karışmış; buna delil, mevcut nüshaların geri kalanında **لَبِئس**’in lâm ile olmasıdır. Ve **مَهْدَدُ** ( **كجَعْفَرٍ** ): onların adlarındandır. İbn Sîde dedi: **مَهْدَد**’in mîminin aslî olduğuna hükmettim; çünkü eğer زائد olsaydı kelime “مفكوك” olmazdı; “مَسَدّ” ve “مَرَدّ” gibi idğamlı olurdu; o ise **فَعْلَلٌ**’dir. Sîbeveyh dedi: mîm kelimenin kendisindendir; eğer زائد olsaydı harf “مَفَرّ” ve “مَرَدّ” gibi idğam edilirdi; böylece **الدال**’ın ilhak olduğu sabit oldu; ilhak edilen idğam edilmez. Ve **الأُمْهُودُ** (damme ile): av için ve ekmek için **القُرْمُوصُ**; o, içi geniş, başı dar, geniş oyuklu çukurdur; **الصُّرَدُ** onun içinde ısınır; musannif için ileride gelecektir; fakat o, **القُرمُوس**’u damme ile zikretmedi; düşün. Mecazdan: ve işin **مْهِدُ**’i: onu düzeltmek ve ıslah etmektir. İşin **تَمْهِيدُ**’i: onu yumuşattı ve düzeltti. Râgıb dedi: bununla, mal ve makamın yaygınlığı hakkında da mecaz yapılır. Bundan da: özrün **تَمْهِيدُ**’i: onu yaymak ve kabul etmektir. Ve onun için özrü **مَهَّدَ** **تَمْهِيداً**: onu kabul etti. Bundan da: **مَاءٌ مُمَهَّدٌ** ( **كمُعَظَّمٍ** ): ne sıcak ne soğuk; bilakis ılık; **الأَساس** ve **التكملة**’de olduğu gibi. Ve adam **تَمَهَّدَ**: yerleşip sağlamlaştı. Ve hörgüç **امْتَهَدَ**: bir yükseliş içinde yayıldı. Ve buna eklenenlerden: **سَهْدٌ مَهْدٌ**: güzel; tâbi‘. Ebû Zeyd’den: denir ki: falan kimse bende bir el **ما امْتَهَدَ**; yani sana bir nimet veya bir iyilik vermediyse; bu mecazdır. İbn Hânî ondan rivayet etti: denir ki: falan kimse bende bunun **مَهْدَ**’ini **ما امْتَهَدَ**; bunu adam, kendisinden ona geçmiş bir el olmaksızın kendisinden iyilik istendiğinde söyler; bunu ayrıca, kendisine kötülük eden kimse iyiliğini istediğinde veya onun için kendisinden istediğinde de söyler. Ve bir döşeği **تَمَهَّدْت** ve onu **اسْتَمْهَدْتُ**. Mecazdan: onun için yüce bir menzileyi **مَهَّدَ**. Ve bende onun için latif bir hâl **تَمَهَّدَتْ**. **كما في الأَساس**.
