# مهد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: مهد

مَهَدَ لنفسه يَمْهَدُ مَهْداً: كسَبَ وعَمِلَ.
والمِهادُ: الفِراش. وقد مَهَدْتُ الفِراشَ مَهْداً: بَسَطْتُه ووَطَّأْتُه. يقال للفِراشِ: مِهاد لِوِثارَتِه. وفي التنزيل: لهم من جَهَنَّم مِهادٌ ومِن فَوْقِهِمْ غَواشٍ؛ والجمع أَمْهِدةٌ ومُهُدٌ. الأَزهري: المِهادُ أَجمع من المَهْد كالأَرض جعلها الله مِهاداً للعباد، وأَصل المَهْد التَّوْثِيرُ؛ يقال: مَهَدْتُ لنَفْسي ومَهَّدت أَي جعلت لها مكاناً وَطيئاً سهلاً. ومَهَدَ لنفسه خيراً وامْتَهَدَه: هَيّأَه وتَوَطَّأَه؛ ومنه قوله تعالى: فلأَنفسهم يَمْهَدُون؛ أَي يُوَطِّئُون؛ قال أَبو النجم: وامْتَهَدَ الغارِب فِعْلُ الدُّمَّلِ
والمَهْد: مَهْدُ الصبيّ. ومَهْدُ الصبي: موضعه الذي يُهَيّأُ له ويُوَطَّأُ لينام فيه. وفي التنزيل: من كان في المَهْد صبيّاً؛ والجمع مُهُود. وسَهْدٌ مَهْدٌ: حسَن، إِتباع.
وتَمْهِيدُ الأُمُورِ: تسويتها وإِصلاحها. وتَمْهِيدُ العُذْر: قَبُوله وبَسْطُه. وامْتِهاد السَّنامِ: انبساطه وارتفاعه. والتمَهُّدُ: التَّمَكُّن.
أَبو زيد: يقال ما امْتَهَدَ فلان عندي يَداً إِذا لم يُولِكَ نِعْمة ولا معروفاً. وروى ابن هانئ عنه: يقال ما امْتَهَدَ فلان عندي مَهْد ذاك، بفتح الميم وسكون الهاء، يقولها يطلب إِليه المَعْروف بلا يَدٍ سَلَفَتْ منه إِليه، ويقولها أَيضاً للمسِيءِ إِليه حين يطلب معروفه أَو يطلب له إِليه.
والمَهِيدُ: الزُّبْدُ الخالص، وقيل: هي أَزْكاه عند الإِذابة وأَقله لبناً.
والمُهْدُ: النَّشْزُ من الأَرض؛ عن ابن الأَعرابي، وأَنشد: إِنَّ أَباكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ،
إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتورَ المُهْدِ
النضر: المُهْدةُ من الأَرض ما انخفض في سُهُولةٍ واسْتِواء. ومَهْدَد: اسم امرأَة، قال ابن سيده: وإِنما قضيت على ميم مَهْدد أَنها أَصل لأَنها لو كانت زائدة لم تكن الكلمة مفكوكة وكانت مدغمة كمَسَدٍّ ومَرَدٍّ، وهو فَعْلَلٌ؛ قال سيبويه: الميم من نفس الكلمة ولو كانت زائدة لأُدغم الحرف مثل مَفَرّ ومَرَدّ فثبت أَن الدال ملحقة والملحق لا يدغم.

### Türkçe

**مَهَدَ** kendisi için **يَمْهَدُ** **مَهْداً**: kazandı ve çalıştı.

Ve **المِهادُ**: döşek. Ve ben döşeği **مَهَدْتُ** **مَهْداً**: onu yaydım
ve onu yumuşattım. Döşeğe, yumuşaklığından dolayı **مِهاد** denir. Ve tenzilde: onlar için Cehennemden
**مِهادٌ** ve üstlerinden örtüler vardır; çoğulu **أَمْهِدةٌ** ve **مُهُدٌ**. el-Ezherî:
**المِهادُ**, **المَهْد**’den daha kapsamlıdır; tıpkı Allah’ın onu kullar için **مِهاداً** kıldığı yer gibi; ve **المَهْد**’in aslı
yumuşatmadır; denir: kendim için **مَهَدْتُ** ve **مَهَّدت**; yani onun için bir yer yaptım,
yumuşak, kolay. Ve kendisi için bir hayrı **مَهَدَ** ve onu **امْتَهَدَه**: onu hazırladı ve onu yumuşattı; bundan
Yüce Allah’ın sözü: “**فلأَنفسهم يَمْهَدُون**”; yani yumuşatırlar; Ebû’n-Necm dedi:
وامْتَهَدَ الغارِب فِعْلُ الدُّمَّلِ

Ve **المَهْد**: çocuğun beşiği. Ve çocuğun **مَهْدُ**: onun için hazırlanan
ve içinde uyuması için yumuşatılan yeri. Ve tenzilde: “beşikte çocuk iken”; çoğulu **مُهُود**.
Ve **سَهْدٌ مَهْدٌ**: güzel; tâbi kılma (itbâ‘).

Ve işlerin **تَمْهِيدُ**’i: onları düzeltmek ve ıslah etmektir. Ve özrün **تَمْهِيدُ**’i: onu kabul etmek
ve onu yaymaktır. Ve hörgücün **امْتِهاد**’ı: onun yayılması ve yükselmesidir. Ve **التمَهُّدُ**:
yerleşip sağlamlaşmadır.

Ebû Zeyd: denir: falan, bende bir el **ما امْتَهَدَ**; eğer sana bir nimet
veya bir iyilikte bulunmadıysa. İbn Hânî ondan rivayet etti: denir: falan, bende bunun beşiğini **ما امْتَهَدَ**,
mîm’in fethası ve hâ’nın sükûnu ile; onu, kendisinden ona geçmiş bir el olmaksızın
ondan iyilik isterken söyler; ve onu, kendisine kötülük edene de söyler; o, onun iyiliğini isterken yahut onun için
ondan isterken.

Ve **المَهِيدُ**: saf kaymak; ve denildi: eritme sırasında o, onun en arısı ve sütçe en az olanıdır.

Ve **المُهْدُ**: yerden yüksekçe çıkıntı; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşâd etti:
إِنَّ أَباكَ مُطْلَقٌ مِنْ جَهْدِ،
إِنْ أَنْتَ كَثَّرْتَ قُتورَ المُهْدِ

en-Nadr: yerden **المُهْدةُ**, alçaldığı hâlde bir düzlük ve eşitlik içinde olan yerdir.
Ve **مَهْدَد**: bir kadının adı; İbn Sîde dedi: ve ben, **مَهْدد**’in mîm’i hakkında onun
asıl olduğuna hükmettim; çünkü eğer زائد olsaydı kelime çözük olmazdı ve **مَسَدٍّ**
ve **مَرَدٍّ** gibi idğamlı olurdu; o, **فَعْلَلٌ**’dir; Sîbeveyh dedi: mîm kelimenin kendisindendir; eğer زائد olsaydı
harf, **مَفَرّ** ve **مَرَدّ** gibi idğam edilirdi; böylece dâl’ın ilhak edilmiş olduğu sabit oldu; ve ilhak edilen idğam edilmez.
