# مهما (م-ه-م-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: م - ه - م - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D9%85%D8%A7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

) ( *!مَهْما : بَسيطَةٌ لا مُرَكَّبَةٌ مِنْ مَهْ ) ،

بمعْنَى أكْفُفْ ، ( وما ) ، صلَةٌ ، ( ولا مِنْ مَا مَا خِلافاً لزاعِمِيهِما ) .
وفي الصِّحاح : زَعَمَ الخَليلُ أنَّ مَهْما أَصْلُها ما ضُمَّت إليها ما لَغْواً وأَبْدَلُوا الألِفَ هاءً . وقالَ سيبويه يَجوزُ أن تكونَ مَهْ كإذْ ضُمّ إليها ما ، انتَهَى .
وقد أَلْغَزَ الحَرِيرِي في مَقامَاتِه عن مَهْما فقالَ : وما اسْمُ الذي لا يُفْهم إلاَّ باسْتِفاضَةِ كَلِمَتَيْن ، أَو الاقْتِصارُ منه على حَرْفَيْن وهو مَهْما وفيها قَولانِ : أَحدُهما : أنَّها مُرَكَّبَةٌ مِن مَهْ ومِن ما ، والقولُ الثاني وهو الصَّحِيحُ أنَّ الأصْلَ فيها ما فزِيدَتْ عليها ما أُخْرى كما تُزادُ ما على أن فصارَ لَفْظُها مَا مَا فثَقُلَ عليهم تَوالِي كَلِمَتَيْن بلَفْظٍ واحِدٍ فأبْدلُوا مِن الألِفِ الأُولى هاءً فصارَ تامَهُما ، قال *!ومَهْما مِن أَدَواتِ الشَّرْطِ والجَزاءُ ومَتى لُفِظَتْ بها لم يتمَّ الكَلامُ إلاَّ بإيرادِ كَلِمَتَيْن بَعْدها كقولِكَ : مَهْما تَفْعَلْ أفْعَلْ ، ويكونُ حينَئِذٍ مُلْتزماً للفِعْلِ ، وإن اقْتَصَرْتَ منها على حَرْفَين وهُما مَهْ ، التي بمعْنى اكْفُفْ ، فُهِمَ المَعْنى ، انتَهَى .
( ولها ثلاثَةُ مَعانٍ :
( الأوَّل : ما لا يَعْقِلُ غيرَ الزَّمانِ مع تَضَمُّنِ مَعْنَى الشَّرْطِ ) ، نحو قوله تعالى : ﴿مَهْما تَأْتِنا به من آيةٍ﴾ ، قال ابنُ فارِس : هي ما ضمت إلى مِثْلِها ثم جُعِلَتِ الألفُ في ما الأُوْلى هاءً كَراهَةً

لالْتِقاءِ السَّاكِنَيْن ؛ وقالَ قَوْمٌ : إنَّ مَهْ بمعْنَى اكْفُفْ وتكونُ ما الثانية للشَّرْطِ والجَزاءِ ، وتَقْديرُ ذلكَ قالوا : مَهْ أَي اكُفُفْ ثم قال ما تأْتِنا به مِن آيةٍ .
( الثَّاني : الزَّمانُ والشَّرْطُ ، فتكونُ ظَرْفاً لفِعْلِ الشَّرْطِ كقولهِ ) ، أَي الشَّاعرِ :
( وإنَّكَ مَهْما تُعْطِ بَطْنَكَ سُؤْلَهُ ( وفَرْجَكَ نالا مُنْتَهى الذَّمِّ أَجْمَعا ) وفي اللّبابِ في ذِكْرِ الأسْماءِ المُتَضمِّنَةِ مَعْنى إنْ في كَوْنِها تَجْزِم المُضارِع وهي ما ويَتَّصِلُ بها ما المَزِيدَة فتَنْقَلِبُ أَلِفُها هاءً نحو : مَهْما على الأَصحِّ مِن القَوْلَيْن ، وقد يُسْتَعْمل للظَّرْف نحو :
مهما تُصِبْ أفقاً من بارقٍ تشمِ ( الثَّالِثُ : الاسْتِفْهامُ ) ، نحو قولِ الشَّاعرِ :
( مَهْما لِيَ اللَّيْلَةَ مَهْما لِيَهْ ( أَوْدَى بنَعْلَيَّ وسِرْبالِيَه )

قال ابنُ فارِس : قالوا هي ما التي للاسْتِفْهامِ أُبْدِلَتْ أَلِفُها هاءً كما ذُكِرَ آنِفاً ، وقالوا مَعْناهُ أَي اكْفُفْ ، ثم قالَ مالِيَ اللَّيْلَةَ .

##### Türkçe

) ( **مَهْما**: **مَهْ**’den basit olup birleşik değildir ) ،

**اكْفُفْ** anlamındadır; ve (**ما**) bir sıla (ek)tir; (ve **ما ما**’dan da değildir; ikisini iddia edenlerin hilâfına).
Ve **الصِّحاح**’ta: **الخَليل**’in, **مَهْما**’nın aslının **ما** olduğunu; ona **ما**’yı lağv olarak kattıklarını ve elif’i هاء’ya بدل ettiklerini iddia ettiği nakledildi. Ve **سيبويه** dedi ki: **مَهْ**’in, **إذْ** gibi olup ona **ما**’nın katılmış olması câizdir; bitti.
Ve **الحَرِيرِي** **مَقامَات**’ında **مَهْما** hakkında lugaz yaptı da dedi ki: “İki kelimenin istifâzası olmaksızın anlaşılmayanın adı nedir; yahut ondan iki harfe iktisâr olunur; o da **مَهْما**’dır.” Ve onda iki söz vardır: birincisi: onun **مَهْ**’den ve **ما**’dan mürekkeb olmasıdır; ikinci söz ki sahih olan odur: onda aslın **ما** olmasıdır; sonra ona başka bir **ما** ziyade edildi; nitekim **أن** üzerine **ما** ziyade edilir; böylece lafzı **ما ما** oldu; sonra bir lafızla iki kelimenin peş peşe gelmesi onlara ağır geldi; bunun üzerine birinci elif’ten هاء’ya بدل ettiler; böylece **مَهْما** oldu. Dedi ki: **مَهْما** şart edatlarından ve cezadır; onunla lafzedildiği vakit, ondan sonra iki kelime getirmekle ancak kelâm tamam olur; senin “**مَهْما** تَفْعَلْ أفْعَلْ” demen gibi; o vakit fiile iltizâm edici olur. Eğer ondan iki harfe iktisâr edersen—ki onlar **مَهْ**’dir, **اكْفُفْ** anlamındadır—mânâ anlaşılır; bitti.
( Ve onun üç mânâsı vardır:
( birincisi: şart mânâsını tazammun etmekle beraber zamandan başka şeyi akletmeyen )؛ Yüce Allah’ın şu sözü gibi: ﴿**مَهْما تَأْتِنا به من آيةٍ**﴾؛ **ابنُ فارِس** dedi ki: o, misli üzerine ضمّ edilen **ما**’dır; sonra iki sâkinin buluşmasından kerâhetle birinci **ما**’daki elif هاء kılındı.
Ve bir kavim dedi ki: **مَهْ** **اكْفُفْ** anlamındadır; ikinci **ما** şart ve cezâ içindir; bunun takdiri—dediler ki—“**مَهْ** yani **اكُفُفْ**”tir; sonra “**ما تَأْتِنا به مِن آيةٍ**” dedi.
( ikincisi: zaman ve şarttır; böylece şart fiiline zarf olur; onun sözü gibi )، yani şairin:
( Ve şüphesiz sen, **مَهْما** karnına isteğini verirsen ( ve ferci(ne) de, ikisi birlikte zemmin nihâyetini elde eder ) Ve **اللّباب**’da, **إنْ** mânâsını tazammun eden isimlerin zikrinde—muzâriyi cezmetmesi bakımından—o **ما**’dır; ve ona ziyade **ما** bitişir; böylece onun elif’i هاء’ya döner; **مَهْما** gibi; iki sözün en sahihine göre. Ve zarf için de استعمال olunur; şu gibi:
مهما تُصِبْ أفقاً من بارقٍ تشمِ
( üçüncüsü: istifhâmdır )؛ şairin sözü gibi:
( **مَهْما** لِيَ اللَّيْلَةَ **مَهْما** لِيَهْ ( أَوْدَى بنَعْلَيَّ وسِرْبالِيَه )

**ابنُ فارِس** dedi ki: dediler ki o, istifhâm için olan **ما**’dır; az önce zikredildiği üzere elif’i هاء’ya بدل edilmiştir. Ve dediler ki onun mânâsı “yani **اكْفُفْ**”tür; sonra “**مالِيَ اللَّيْلَةَ**” dedi.
