# مهو — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D9%88/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%87%D9%88/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%87%D9%88.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: مهو

باب الهاء والميم ووايء معهما
ه و م، م ه و، م ه ي، و ه م، م و ه، ه م ي، ه ي م، ي ه م مستعملات هوم: هَوَّمَ القومُ وتَهَوَّموا، إذا هزّوا رَؤُوسَهم من النُّعاس، قال: عاري الأشاجعِ مَسْعَورٌ أخو قَنَصٍ
ما تَطْعَمُ العَيْنُ نَوْماً غيرَ تَهْوِيمِ
والهامَة: رأسُ كلّ شيءٍ من الرُّوحانيين، والجميعُ: الهامُ.
والهامَةُ من طَيْر اللّيل، ويُقالُ للفَرَس: هامَة.
مهو: مهي: المَهْوُ: السَّيْفُ الرَّقيق. وشرابٌ مَهْوٌ: كَثُر فيه المَاء. والمها، مقصور، إناث بَقَر الوَحْش. الواحدة: مهاةٌ. والمَها: البِلَّوْر، والقطعة منه: مَهاةٌ.
والمَهاءُ، ممدود، عَيْبٌ وأَوَدٌ في القِدْح، قال:
يُقيم مَهاءَهُنَّ بإِصْبَعَيْهِ
والمَهْوُ: شدَّةُ الجَرْي. وأَمْهَيْتُ الفرس إمهاءً: أجريته.
والمَهْيُ: إرخاء الحبل ونحوه. ويُروي:
لَكالطِّولِ المَمْهي وثِنْياهُ باليَدِ
وأَمْهَيْتُ له في هذا الأمرِ حَبْلاً طويلاً أي: أرخيت . وأَمْهَيْتُ السّكّين: سقيتها الماء.
وهم: الوَهْمُ: الجَمَُ الضَّخْم. قال ذو الرّمّة:
كأنها جَمَلٌ وَهْمٌ وما بَـقِـيَتْ		إلاّ النَّحيرة والألواحُ والعَصَبُ
والوَهْمُ: الطّريقُ الواضح الذي يَرِد المَوارِد، ويَصدر المصادر، قال لبيد:
ثُمَّ أصدرناهما فـي واردٍ		صادرٍ وَهْمٍ صُواهُ قد مَثَلْ
والوَهْمُ من الإِبل: الذّلولُ المنقادُ لصاحبه مع قوّة.
والوَهْمُ: وهم القَلْب، والجميعُ: أوهامٌ..
وتوهّمتُ في كذا، وأَوْهَمْتَه، أي: أغفلته.
والتُّهمةُ اشتُقَّتْ من الوهم، وأصلُها: وُهْمة ، اتَّهَمْتُه: افتعلته، وأَتْهَمْتُهُ، على بناء أَفْعَلْتُ، أي: أدخلت عليه التُّهْمة: ويقال: وَهِمْتُ في كذا، أي: غَلِطْتُ . ووَهَمَ إلى الشَّيء يَهِيمُ، أي: ذَهَبَ وَهْمُه إليه.
وأَوْهَمْتُ في كتابي وكلامي إيهاماً، أي: أسقطتُ منه شَيْئاً.
ووَهِمَ يَوْهَمُ وَهَماً، أي: غَلِطَ.
موه: المُوهَةُ: لونُ الماءِ يقال: ما أَحْسَنَ مُوهَةَ وَجْهه.
وتصغير الماء: مُوَيْه. والجميعُ: المياه، والنِّسْبَةُ إلى الماء: ما هِيٌّ. وماهتِ السَّفينةُ تَمُوهُ وتَماهُ، إذا دَخَلَ فيها الماءُ. وأَماهتِ الأرضُ، أي: ظَهَر فيها النَّزُّ.
وأماهت السفينة بمعنى: ماهتْ.
همي: هَمَتِ النّاقةُ تَهْمِي إذا نَدَّتْ للرّعي وغيره. وفي الحديث: "إنّا نُصيب هَوامي الإِبِل" وهي المهملة التي لا حافظ لها. يقال: ناقةٌ هاميةٌ، وبعيرٌ هامٍ، وقد هَمَي يَهْمي هَمْياً. والخَيْلُ تهمي أفواهها دماً، أي: تسيل دماؤها.
هيم: الهَيْمانُ: العَطْشانُ. والهائم: المُتَحَيِّر؛ هامَ يَهِيمُ.
والهَيامُ من الرّمل: ما كان دُقاقاً يابساً. والهُيامُ: كالجُنونِ من العِشْق، وهو مَهْيُومٌ. قال:
ظلّ كأنّ الهُيامَ خالَطَهُ
والهَيْماء: مفازةٌ لا ماءَ فيها.
يهم: الأَيْهَمُ من الرِّجالِ: الأَصَمُّ. والأَيْهَمُ: الشُّجاعُ الّذي لا يَنْحاش لشيء.
واليَهْماء: مفازة لا ماء فيها ولا يُسْمَعُ فيها صوت.
والأَيْهَمانِ: السَّيْلُ والحريق، لأنه لا يُهْتَدَي فيهما كَيْفَ العمل، كما لا يُهْتَدَي في اليَهْماء.

### Türkçe

باب **الهاء** ve **الميم** ve **وايء** onlarla birlikte

**ه و م**، **م ه و**، **م ه ي**، **و ه م**، **م و ه**، **ه م ي**، **ه ي م**، **ي ه م** kullanımdadır. **هوم**: **هَوَّمَ** kavim ve **تَهَوَّموا**; başlarını uyuklamadan salladıkları zaman. Dedi ki:
açık omuzlu, kızgın, av sahibi bir kardeş;
göz, **تَهْوِيم** dışında uyku tatmaz.

Ve **الهامَة**: ruhânîlerden her şeyin başı; hepsi: **الهام**.
Ve **الهامَة** gece kuşlarındandır; ve ata denilir: **هامَة**.

**مهو**: **مهي**: **المَهْوُ**: ince kılıç. Ve **شرابٌ مَهْوٌ**: içinde su çoğaldı. Ve **المها** (kısaltılmış): yaban sığırlarının dişileri. Bir tanesi: **مهاةٌ**. Ve **المَها**: billûr; ondan bir parça: **مَهاةٌ**.
Ve **المَهاءُ** (uzatılmış): okta bir ayıp ve eğrilik. Dedi ki:
iki parmağıyla onların **مَهاء**ını doğrultur.

Ve **المَهْوُ**: koşmanın şiddeti. Ve **أَمْهَيْتُ** atı **إمهاءً**: onu koşturdum.
Ve **المَهْيُ**: ipi ve benzerini salıvermek. Ve rivayet olunur:
el ile, salıverilmiş uzunluk gibi ve onun iki katı.

Ve bu işte ona uzun bir ip **أَمْهَيْتُ**, yani: salıverdim. Ve **أَمْهَيْتُ** bıçağı: ona su içirdim.

**وهم**: **الوَهْمُ**: iri, büyük deve. Zü’r-Rumme dedi ki:
sanki o iri bir deve **وَهْم**dur; ve kalmadı
ancak boğazlanan ve tahtalar ve sinir.

Ve **الوَهْمُ**: su başlarına varan, kaynaklardan dönen açık yol. Lebîd dedi ki:
sonra ikisini, bir varışta çıkardık;
dönüşte, **وَهْم**; onun taş yığınları artık belirginleşmişti.

Ve develerden **الوَهْمُ**: sahibine güçle birlikte boyun eğen, uysal olan.
Ve **الوَهْمُ**: kalbin vehmi; hepsi: **أوهامٌ**..
Ve falanca şeyde **توهّمتُ**, ve onu **أَوْهَمْتَه**, yani: onu gaflete düşürdün.

Ve **التُّهمةُ** vehimden türetilmiştir; aslı: **وُهْمة**. **اتَّهَمْتُه**: onu ifti‘âl yaptım; ve **أَتْهَمْتُهُ**, **أَفْعَلْتُ** yapısı üzere, yani: ona **التُّهْمة**yi soktum. Ve denilir: falanca şeyde **وَهِمْتُ**, yani: yanıldım. Ve **وَهَمَ** şeye, **يَهِيمُ**, yani: onun vehmi ona gitti.
Ve kitabımda ve sözümde **إيهاماً** olarak **أَوْهَمْتُ**, yani: ondan bir şeyi düşürdüm.
Ve **وَهِمَ** **يَوْهَمُ** **وَهَماً**, yani: yanıldı.

**موه**: **المُوهَةُ**: suyun rengi; denilir: yüzünün **مُوهَة**si ne güzeldir.
Ve suyun küçültmesi: **مُوَيْه**. Ve hepsi: **المياه**. Ve suya nisbet: **ما هِيٌّ**. Ve gemi **ماهت** **تَمُوهُ** ve **تَماهُ**: içine su girdiği zaman. Ve yer **أَماهتِ**: yani, onda sızıntı ortaya çıktı.
Ve gemi **أماهت**; **ماهت** mânâsındadır.

**همي**: dişi deve **هَمَتِ** **تَهْمِي**: otlamaya ve başkasına kaçıp gittiği zaman. Hadiste: “Biz, develerin **هَوامي**sine rastlarız”; o, kendisini koruyanı olmayan, başıboş bırakılmış olanlardır. Denilir: **ناقةٌ هاميةٌ**, ve **بعيرٌ هامٍ**; ve gerçekten **هَمَي** **يَهْمي** **هَمْياً**. Ve atlar ağızlarını kan olarak **تهمي**, yani: kanları akar.

**هيم**: **الهَيْمانُ**: susamış olan. Ve **الهائم**: şaşkın; **هامَ** **يَهِيمُ**.
Ve kumdan **الهَيامُ**: ince taneli, kuru olan. Ve **الهُيامُ**: aşktan bir delilik gibi; o da **مَهْيُومٌ**dur. Dedi ki:
gölgeledi; sanki **الهُيام** ona karışmıştı.

Ve **الهَيْماء**: içinde su olmayan çöl.

**يهم**: erkeklerden **الأَيْهَمُ**: sağır. Ve **الأَيْهَمُ**: hiçbir şeyden ürkmeyen yiğit.
Ve **اليَهْماء**: içinde su olmayan ve içinde ses işitilmeyen çöl.
Ve **الأَيْهَمانِ**: sel ve yangın; çünkü onlarda işin nasıl yapılacağına yol bulunmaz; tıpkı **اليَهْماء**da yol bulunmadığı gibi.
