# موش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%88%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [موش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: موش

ماش أهمله الجوهري، وقال ابن الأعرابي: ماش كرمه موشا: طلب باقي قطوفه. هنا ذكره الصاغاني، وذكره الأزهري وابن سيده في م ي ش. والماش: حب، م، معروف مدور أصغر من الحمص، أسمر اللون يميل إلى الخضرة، يكون بالشام وبالهند، يزرع زرعا، معتدل، وخلطه محمود نافع للمحموم والمزكوم، ملين، وإذا طبخ بالخل نفع الجرب المتقرح، وضماده يقوي الأعضاء الواهية، وذكره الجوهري في م ي ش، وقال : هو معرب أو مولد. والماش: قماش البيت، عن ابن الأعرابي، قال: وهي الأوغاب والأوقاب والثوى، قال الأزهري: ومنه قولهم: الماش خير من لاش، أي ما كان في البيت من قماش لا قيمة له، خير من خلوه، أي من بيت فارغ لا خير فيه، فخفف لاش، لازدواج ماش. وفي المحكم: خاش ماش، بفتحهما وكسرهما: قماش الناس، وقد تقدم في خ و ش، قال ابن سيده: وإنما قضينا بأن ألف ماش ياء، لا واو، لوجود م ي ش وعدم م و ش. ومما يستدرك عليه: ذوات المواش، كسحاب: درع من دروعه صلى الله عليه وسلم، أخرجه أبو موسى في مسند ابن عباس، رضي الله تعالى عنهما، قال ابن الأثير، ولا أعرف صحة لفظه. وموش بالضم: قرية من أعمال خلاط بإرمينية، ومنها أحمد بن عمر ابن عفان، الموشي العطار، حدث عن أحمد بن عبد الدائم. وموش أيضا: جبل في بلاد طيئ في شعر أبي جبيلة:
  صبحنا طيئا في سفح سلمى                      بكأس بين موش فالـدلال هكذا يروى، قال ياقوت: هكذا وجدته بضم الميم في القرية والجبل، وليس له في العربية أصل على هذا، فإن فتح كان مصدر ماش الرجل كرمه يموشه موشا، إذا تتبع باقي قطوفه فأخذها. انتهى. وموش أيضا: لقب موسى بن عيسى البغدادي، عن أبي عاصم النبيل. وموش، بالفتح لقب: عبد الرحمن بن عمر بن الغزال، الواعظ، سمع ابن ناصر وطبقته، ومات سنة 615. وموشة، بالضم: من قرى الفيوم. وبالضم: أخرى من قرى الصعيد. والموشية، بالضم وتشديد الياء: قرية كبيرة في غربي النيل بالصعيد، وقيل: هو من الوشي، وسيأتي. وأبو القاسم الحسين بن محمد ابن إسحاق المروزي الماشي، عن أبي القاسم حماد بن أحمد بن حماد السلمي، توفي بمرو سنة 356، رحمه الله تعالى.

### Türkçe

**ماش**: Cevherî onu ihmal etti; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **ماش** hurma ağacını **موشا** (ile) kerem etti: onun salkımlarının geri kalanını talep etti. Burada Sâgânî onu zikretti; Ezherî ve İbn Sîde onu **م ي ش**’te zikrettiler.

Ve **الماش**: bir tane (hububat), m, bilinen; yuvarlak, nohuttan daha küçük; rengi esmer, yeşilliğe meyleden; Şam’da ve Hind’de olur; ekin olarak ekilir; mutedildir; ve onun karışımı övülmüş, hummalıya ve nezleliye faydalıdır; yumuşatıcıdır; sirke ile pişirilirse ülserleşmiş uyuz’a fayda verir; ve onun lapası zayıf organları kuvvetlendirir. Cevherî onu **م ي ش**’te zikretti ve dedi ki: o mu‘arreb yahut müvelleddir.

Ve **الماش**: evin eşyası/bezleri; İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi ki: o **الأوغاب** ve **الأوقاب** ve **الثوى**’dır. Ezherî dedi ki: ve ondandır onların sözü: **الماش خير من لاش**; yani evde değeri olmayan eşya/bez ne ise, onun hayırlısı, onun boşluğundan (iyidir); yani içinde hayır olmayan boş bir evden (iyidir). Böylece **لاش** hafifletildi; **ماش** ile ikileşme için.

Ve **المحكم**’de: **خاش ماش**; ikisinin fethiyle ve ikisinin kesriyle: insanların eşyası/bezleri. Ve **خ و ش**’ta geçmişti. İbn Sîde dedi ki: Biz ancak **ماش**’ın elifinin yâ olduğuna, vâv olmadığına hükmettik; **م ي ش**’in bulunması ve **م و ش**’un bulunmaması sebebiyle.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **ذوات المواش**; **سحاب** gibi: onun (sallallahu aleyhi ve sellem) zırhlarından bir zırh. Ebû Mûsâ onu **مسند ابن عباس**’ta çıkardı; Allah Teâlâ onlardan razı olsun. İbnü’l-Esîr dedi ki: onun lafzının sıhhatini bilmem.

Ve **موش** (damme ile): Ermeniye’de Hılât amellerinden bir köy; ondan Ahmed b. Ömer b. Affân, **الموشي** el-attâr; Ahmed b. Abdü’d-Dâim’den hadis rivayet etti.

Ve **موش** ayrıca: Ebû Cübeyle’nin şiirinde Tayyi’ diyarında bir dağ:
  **صبحنا طيئا في سفح سلمى                      بكأس بين موش فالـدلال**

Böyle rivayet olunur. Yâkût dedi ki: Köyde ve dağda mîm’in dammesiyle onu böyle buldum; ve bunun üzere Arapçada onun bir aslı yoktur. Şayet fetha olursa, **ماش الرجل كرمه يموشه موشا**’nın masdarı olur; onun salkımlarının geri kalanını izleyip de onu aldığı zaman. Bitti.

Ve **موش** ayrıca: Ebû Âsım en-Nebîl’den (rivayet eden) Mûsâ b. Îsâ el-Bağdâdî’nin lakabı.

Ve **موش**; fetha ile, lakap: Abdurrahman b. Ömer b. el-Gazzâl, vâiz; İbn Nâsır’ı ve onun tabakasını işitti; ve 615 senesinde öldü.

Ve **موشة**; damme ile: Feyyûm köylerinden. Ve damme ile: Sa‘îd köylerinden bir diğeri.

Ve **الموشية**; damme ile ve yâ’nın şeddelenmesiyle: Sa‘îd’de Nil’in batısında büyük bir köy. Ve denildi ki: o **الوشي**’dendir; ve gelecektir.

Ve Ebû’l-Kâsım el-Hüseyn b. Muhammed b. İshâk el-Mervezî **الماشي**; Ebû’l-Kâsım Hammâd b. Ahmed b. Hammâd es-Sülemî’den (rivayet etti). Merv’de 356 senesinde vefat etti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
