# مول — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%88%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: مول

المال: ما ملكته من كل شيء، قال الجوهري: وذكر بعضهم أن المال يؤنث، وأنشد لحسان:
  المال تزري بأقوام ذوي حسب                      وقد تسود غير السيد المـال ج: أموال، وفي الحديث: نهى عن إضاعة المال. قيل: أراد به الحيوان، أي يحسن إليه ولا يهمل، وقيل: إضاعته: إنفاقه في المعاصي والحرام وما لا يحبه الله، وقيل: أراد به التبذير والإسراف وإن كان في حلال مباح. وقال ابن الأثير: المال في الأصل: ما يملك من الذهب والفضة، ثم أطلق على كل ما يقتنى ويملك من الأعيان، وأكثر ما يطلق المال عند العرب على الإبل، لأنها كانت أكثر أموالهم. وملت، بالضم، تمول وتمال، وملت، بالكسر، تمال مولا ومؤولا: صرت ذا مال. وتمولت واستملت: كثر مالك. وموله غيره تمويلا. ورجل مال ومال: ذو مال، أو كثيره، كأنه قد جعل نفسه مالا، وحقيقته ذو مال، وأنشد أبو عمرو:
  إذا كان مالا كان مالا مرزأ                      ونال نداه كل دان وجانب قال ابن سيده: قال سيبويه: مال إما أن يكون فاعلا ذهبت عينه، وإما أن يكون فعلا. رجل ميل، كسيد، والقياس مائل، وفي حديث الطفيل: كان رجلا شريفا شاعرا ميلا، أي ذا مال، قال ابن جني: وحكى الفراء: رجل مئل، ككتف، قال: الأصل مول بالواو، ثم انقلبت الواو ألفا، لتحركها وانفتاح ما قبلها، فصارت: مال. ثم إنهم أتوا بالكسرة التي كانت في واو مول فحركوا بها الألف في مال فانقلبت همزة. وقالوا: مئل: أي كثيره، وهم مالة ومالون: كثيرو المال، وهي مالة ومالئة، ج: مالة أيضا ومالات، قاله سيبويه. وملته، بالضم: أعطيته المال، عن ابن دريد، زاد غيره: كأملته إمالة. والمولة، بالضم: العنكبوت، عن أبي عمرو، وفي الصحاح: زعم قوم أن المول العنكبوت، الواحدة مولة، وأنشد:
  حاملة دلوك لا محموله
  ملأى من الماء كعين الموله قال: ولم أسمعه عن ثقة. ومويل، كزبير: من أسماء شهر رجب، قال ابن سيده: أراها عادية. ومما يستدرك عليه: تمول فلان مالا: إذا اتخذ قينة، وفي الحديث:  ما جاءك منه وأنت غير مشرف عليه فخذه وتموله  أي اجعله لك مالا. وما أموله: أي ما أكثر ماله. وامرأة ميلة، ككيسة: ذات مال. ويصغر المال على مويل، والعامة تقول: مويل، بتشديد الياء. والمول: المال، لغة اليمن، سمعتها من بني واقد وبني الجعد. وأما الموال الذي ولعت به العامة فأصله من الياء، يأتي ذكره في و-ل-ي إن شاء الله تعالى.

### Türkçe

**المال**: her şeyden sahip olduğun şeydir. el-Cevherî dedi: Bazıları **المال**’ın müennes olduğunu zikretti; ve Hassân’dan şu beyti okudu:
  **المال** soyluluk sahibi kavimlere zillet verir                      ve efendi olmayanı da **المال** efendi yapar **المال**’ın çoğulu: **أموال**. Hadiste: **المال**’ı zayi etmekten nehyetti. Denildi ki: Bununla hayvanı kastetti; yani ona iyi davranır ve ihmal etmez. Denildi ki: Onu zayi etmek: onu masiyetlerde ve haramda ve Allah’ın sevmediği şeylerde harcamaktır. Denildi ki: Bununla, helâl mubah içinde olsa bile, saçıp savurmayı ve israfı kastetti. İbnü’l-Esîr dedi: **المال** aslında altın ve gümüşten sahip olunan şeydir; sonra aynlardan edinilen ve sahip olunan her şeye ıtlak olundu. Araplar yanında **المال**’ın en çok ıtlak olunduğu şey de develerdir; çünkü onların mallarının çoğu develerdi. **وملت** (ötre ile): **تمول** ve **تمال**; **وملت** (kesre ile): **تمال** **مولا** ve **مؤولا**: mal sahibi oldun. **وتمولت** ve **واستملت**: malın çoğaldı. **وموله** başkası: **تمويلا**. Ve **رجل مال ومال**: mal sahibi; yahut malı çok; sanki kendisini mal kılmış gibidir; bunun hakikati: mal sahibi. Ebû Amr şu beyti okudu:
  Eğer mal sahibi olursa, mal sahibi (iken) musibet görmüş olur                      ve onun cömertliği her yakına ve uzağa erişir İbn Sîde dedi: Sîbeveyh dedi: **مال** ya gözü gitmiş bir fâildir, yahut bir fiildir. **رجل ميل** (Seyyid gibi); kıyas ise **مائل**’dir. Tufeyl hadîsinde: “Şerefli, şair, **ميلا** bir adam idi”; yani mal sahibi. İbn Cinnî dedi: Ferrâ’dan nakletti: **رجل مئل** (ketif gibi). Dedi: Asıl **مول** vav iledir; sonra vav, hareketli olup öncesi fethalı olduğundan, elife döndü; böylece **مال** oldu. Sonra **مول**’ün vavında olan kesreyi getirdiler; onunla **مال**’daki elifi harekelediler; böylece hemzeye döndü. Ve dediler: **مئل**: yani onun çoğu. Ve onlar **مالة** ve **مالون**: malı çok olanlar. Ve o (kadın) **مالة** ve **مالئة**; çoğulu: **مالة** da ve **مالات**; bunu Sîbeveyh söyledi. **وملته** (ötre ile): ona **المال** verdim; İbn Düreyd’den. Başkası artırdı: **كأملته إمالة** gibi. **والمولة** (ötre ile): örümcek; Ebû Amr’dan. **الصحاح**’ta: Bir kavim, **المول**’ün örümcek olduğunu; bir tanesinin **مولة** olduğunu iddia etti; ve şu beyti okudu:
  Kovayı taşıyan; taşınanı yok
  Su ile dolu; **عين الموله** gibi Dedi: Onu güvenilir birinden işitmedim. **ومويل** (Zübeyr gibi): Receb ayının adlarındandır. İbn Sîde dedi: Onu yabancı görüyorum. Üzerine istidrâk olunanlardandır: **تمول فلان مالا**: bir şarkıcı cariye edindiği zaman. Hadiste: “Ondan sana gelen ve sen ona göz dikmiyor iken, onu al ve **تموله**”; yani onu kendine **مالا** kıl. **وما أموله**: yani onun malı ne çok. **وامرأة ميلة** (kîse gibi): mal sahibi. **المال** küçültme olarak **مويل** üzerine küçültülür; avam ise **مويل** der, **الياء**’yı şeddeli yaparak. **والمول**: **المال**; Yemen lügatidir; onu Benî Vâkıd ve Benî’l-Ca‘d’dan işittim. Avamın düşkün olduğu **الموال** ise aslı **الياء**’dandır; onun zikri, Allah Teâlâ dilerse, **و-ل-ي**’de gelecektir.
