# ميث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ميث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ميث

ماثَ الشيءَ مَيْثاً: مَرَسَه. وماثَ المِلحَ في الماء: أَذابه؛ وكذلك الطين، وقد انماثَ. الليث: ماث يُمِيثُ مَيْثاً: أَذابَ الملح في الماء حتى امَّاثَ امِّياثاً. وكلُّ شيءٍ مَرَسته في الماء فذاب فيه، من زعفرانٍ وتمرٍ وزبيبٍ وأَقِط، فقد مِثْتَه ومَيَّثْتَه. وأَماث الرجلُ (*
قوله «وأَماث الرجل إلخ» صوابه وامتاث. كذا بهامش الأَصل بخط السيد مرتضى، والعهدة عليه في ذلك. وقوله إِذا مرسته إلخ لعل صوابه مرسه في الماء وشربه كما هو ظاهر.) لنفسه أَقِطاً إِذا مَرَسْتَه في الماء وشرِبْتَه؛ وقال رؤبة:
فَقُلْتُ، إِذا أَعْيا امْتِياثاً مائِثُ،
وطاحتِ الأَلْبانُ والْعَبائِثُ
يقول: لو أَعياه
(* قوله «لو أَعياه إلخ» المشاهد في البيت اذ أعيا،
فلعله سبق القلم.) المَريسُ من التمر والأَقِط فلم يجد شيئاً يمتاثُه ويشرب ماءه، فيتبلغ به لقلة الشيء وعَوَزِ المأْكول.
ابن السكيت: ماث الشيءَ يموثُه ويَمِيثُه، لغة، إِذا دافَه. الجوهري: مِثْتُ الشيءَ في الماء أَمِيثه لغة في مُثْتُه إِذا دُفْتَه فيه. وفي حديث أَبي أُسَيد: فلما فرغ من الطعام أَماثَتْه فسقته إِياه؛ قال ابن الأَثير: هكذا روى أَماثَتْه، والمعروف ماثَتْه. وفي حديث عليّ: اللهمَّ مِثْ قلوبَهم، كما يُماثُ الملح في الماء. والمَيْثاءُ: الأَرضُ اللينةُ من غير رمل وكذلك الدَّمِثَة؛ وفي الصحاح: المَيْثاء الأَرض السَّهلة، والجمع مِيثٌ، مثل هَيْفاءَ وهِيفٍ.
وتَمَيَّثَت الأَرضُ إِذا مُطِرَت فلانت وبرَدَت.
والمَيْثاءُ: الرملة السَّهلة والرابية الطَّيِّبة. والمَيْثاء: التَّلْعة التي تَعْظُم حتى تكون مثلَ نصف الوادي أَو ثُلُثيه. ومَيَّثَ الرجلَ: ذلله. ومَيَّثَهُ: لَيَّنَهُ؛ وأَنشد لمتمم: وذو الهَمِّ تُعْديه صَرِيمَةُ أَمْرِهِ،
إِذا لم تُمَيِّثْه الرُّقَى وتُعادِل
ومَيَّثَه الدهرُ: حَنَّكَهُ وذَلَّلَهُ.
والامْتِياثُ: الرَّفاهِيَةُ وطِيبُ العَيش.
أَبو عمرو: يقال لِغِرْقِئِ البَيضِ: المُسْتَميثُ. ومَيْثاءُ: اسم امرأَة؛ قال الأَعشى:
لِمَيْثاءَ دارٌ قد تَعَفَّتْ طُلولُها،
عَفَتْها نَضِيضاتُ الصَّبا، فمَسِيلُها

### Türkçe

**ماثَ** şeyi **مَيْثاً**: onu yoğurdu. Ve **ماثَ** tuzu suda: onu eritti;
ve aynı şekilde çamur; ve o **انماثَ** olmuştur. **الليث**: **ماثَ يُمِيثُ مَيْثاً**: tuzu
suda eritti, ta ki **امَّاثَ امِّياثاً** oluncaya kadar. Ve her şey ki onu suda yoğurdun da onda eridi;
safran, hurma, kuru üzüm ve **أَقِط**’tan, artık onu **مِثْتَه** ve **مَيَّثْتَه** etmişsindir. Ve **أَماث** adam
(*
Sözü “Ve **أَماث** adam ilh.” doğrusu **وامتاث**’tır. Aslında kenarda seyyid Murtazâ’nın hattıyla böyledir; bunda sorumluluk ona aittir. Ve sözü “onu yoğurursan ilh.” belki doğrusu “onu suda yoğurması ve onu içmesi”dir; göründüğü üzere.) kendisi için **أَقِطاً**; onu suda yoğurup onu içtiğin zaman; ve Ru’be dedi:
فَقُلْتُ، إِذا أَعْيا امْتِياثاً مائِثُ،
وطاحتِ الأَلْبانُ والْعَبائِثُ
der ki: eğer onu aciz bıraksaydı
(* Sözü “eğer onu aciz bıraksaydı ilh.” beyitte görülen “إِذا أَعْيا”dır; belki kalem sürçmüştür.) hurma ve **أَقِط**’tan **المَريسُ**; artık onu **يمتاثُه** edip suyunu içeceği bir şey bulamazdı; böylece onunla, şeyin azlığı ve yenilenin yokluğu sebebiyle, geçinirdi.

İbnü’s-Sikkît: **ماثَ** şeyi **يموثُه** ve **يَمِيثُه**; bir lugat olarak; onu ittiğin zaman. el-Cevherî: **مِثْتُ** şeyi suda **أَمِيثه**; **مُثْتُه**’da bir lugattır; onu onda ittiğin zaman. Ebû Useyd hadîsinde: “Yemekten boşalınca onu **أَماثَتْه** etti de onu ona içirdi”; İbnü’l-Esîr dedi: böylece **أَماثَتْه** rivayet etti; bilinen **ماثَتْه**’dir. Ali hadîsinde: “Allah’ım, onların kalplerini **مِثْ** et; tuzun suda **يُماثُ** edildiği gibi.” Ve **المَيْثاءُ**: kum olmaksızın yumuşak yer; ve aynı şekilde **الدَّمِثَة**; ve **الصحاح**’ta: **المَيْثاء** kolay yer; çoğulu **مِيثٌ**; **هَيْفاءَ** ve **هِيفٍ** gibi.

Ve yer **تَمَيَّثَت**; yağmurlandığı zaman, yumuşadı ve serinledi.

Ve **المَيْثاءُ**: kolay kumluk ve iyi tepe. Ve **المَيْثاء**: büyüyen, ta ki vadinin yarısı yahut üçte ikisi gibi olan **التَّلْعة**.

Ve **مَيَّثَ** adamı: onu zelil kıldı. Ve **مَيَّثَهُ**: onu yumuşattı; ve Mütemmim’den inşad etti:
وذو الهَمِّ تُعْديه صَرِيمَةُ أَمْرِهِ،
إِذا لم تُمَيِّثْه الرُّقَى وتُعادِل
Ve zaman onu **مَيَّثَه**: onu tecrübelendirdi ve zelil kıldı.

Ve **الامْتِياثُ**: refah ve yaşayışın hoşluğu.

Ebû Amr: yumurtanın sarısına **المُسْتَميثُ** denir. Ve **مَيْثاءُ**: bir kadının adıdır; el-A‘şâ dedi:
لِمَيْثاءَ دارٌ قد تَعَفَّتْ طُلولُها،
عَفَتْها نَضِيضاتُ الصَّبا، فمَسِيلُها
