# ميس (م-ي-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: م - ي - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والميم و و ا ي ء معهما
س م و، س و م، و س م، و م س، م س و، م و س، م س ي، م ي س، س أ م، م أ س، أ س م، أ م س مستعملات
سمو:
سما الشيء يَسْمُو سُمُوّاً، أي ارتفع، وسما إليه بَصَرُي، أي ارتفع بَصَرُك إليه، وإذا رُفعَ لك شيءٌ من بعيدٍ فاستبنتَهُ قلت: سما لي شيءٌ، قال:
سمالي فرسانٌ كأنّ وجوهَهم
وإذا خرج القومُ للصَّيْد في قِفار الأَرْض وصَحاريها قلتَ: سَمَوْا، وهم السُّماةُ، أي الصّيّادون. وسما الفَحْلُ إذا تطاول على شَوْله سُمُوّاً.
والاسم: أصلُ تأسيسِهِ؛: السُمُوّ، وألفُ الاسمِ زائدةٌ ونقصانُه الواوُ، فإذا صَغَّرتَ قُلْتَ: سُمَيّ. وسمّيت، وأَسْميت، وتَسَمَّيْت بكذا، قال:
باسم الذّي في كلّ سورة سِمُهْ
وسَماوةُ الهِلال: شَخصُهُ إذا ارتفع عن الأُفُق شيئاً، قال:
سماوةَ الهلالِ حتّى أحقوقفا
يصف النّاقة واعوجاجها تشبيهاً بالهلال.
والسَّماوة: ماءٌ بالبادية، وسُمِّيَتْ أمّ النّعمان بذلك، وكان اسمها ماء السّماوة، فسمّتها الشّعراء: ماء السّماء، وتتّصل هذه البادية بالشّام والحَزْن حَزْن بني جَعدة، وأمّ النُّعمان من بني ذُهْل بن شيبان.
والسّماء: سقف كلِّ شيء، وكلّ بيت والسّماء: المطر الجائد، يقال: أصباتهم سماءٌ، وثلاث أسمية، والجميعُ: سُمِيٌّ.
والسّماواتُ السَّبْعُ: أطباق الأَرَضينَ. والجميعُ: السّماء والسّماوات.
والسّماويّ: نسبة إلى السّماوة.
سوم:
السَّوْمُ: سّوْمُكَ في البِياعة، ومنه المساوَمةُ والاستِيام. ساومته قاستام علي.
والسَّوْم: من سير الإبل وهبوب الرّيح غذا كانت مستمرّةً في سكون. سامتْ تسوم سَوْماً، قال لبيد:
ورَمَى دوابرَها السَّفا وتهيّجـت		ريح المصايف سَوْمُها وسِهامُها
وقال:
يستوعبُ البُوعَيْن من جريرِه
مالد لَحيَيْه إلى مَنْـحـورِه
سوماً إذا ابتل ندَى غـرورِه
أي: استمراراً في عَنَقه ونَجائِهِ.
والسَّوْمُ: أنْ تجشِّمَ إنساناً مَشَقَّةً وخُطَّةً من الشّرّ تسومه سَوماً كسَوم العالّة، والعالّة النّاهلة، فتحمل على شُرب الماء ثانية بعَدْ النَّهَل فيكره ويداوم عليه لكي يشرب.
والسَّوام: النَّعَم السّائمة، وأكثر ما يقال للإبل خاصّة. والسّائمة تسومُ الكَلأَ، إذا داوَمَتْ رَعيَهُ. والرّعاة يسمونها أي: يَرْعَوْنها، والمُسيمُ الرّاعي. وسوّم فلانٌ فرسه تسويما: أَعْلَمَ عليه بحريرة، أو شيء يُعْرَفُ بها.
والسَّامُ: الهَرَمُ، ويُقال: الموت، والسّامة إذا جمعت قلت: سِيَم، وبعض يقول في تصغيرها: سُيَيْمة، وبعض يجعل ألفها واواً على قياس القامة والقِيَم والسّام: عِرْق في جبل كأنّه خطٌّ ممدودٌ، يَفْصِلُ بين الحِجارة وجَبْلَة الجبل. فإذا كانت السّامة ممدّها من تلقاء المشرق إلى المغرب لم تخلف أبداً أن يكون فيها معدن فضّة قلَّتْ أو كَثُرَتْ.
والسِّيما: ياؤها في الأصل واوٌ، وهي العلامة التي يعرف بها الخير والشّرّ، في الإنسان قال الله جلّ وعزّ: "يَعْرِفُونهم بسيماهم" يعني الخُشوع.
وسم:
الوَسْمُ، والوَسمَةُ الواحدة: شجرةٌ وَرَقُها خِضابٌ.
والوسم: أَثَر كيٍّ. وبعيرٌ موسومٌ: وُسِمَ بسمةٍ يُعْرَف بها، من قَطعِ أُذُنٍ أو كيّ.
والمِيسَمُ: المِكواةُ، أو الشّيء الذّي يُوسَمُ به سمات الدّوابّ، والجميع: المواسم، قال الفرزدق:
لقد قلّدتُ جِلفَ بني كلـيبٍ		قلائدَ في السَّوالفِ ثابتات
قلائدَ ليس من ذَهَبٍ ولكنْ		مواسمَ من جهنَّمَ مُنْضِجات
وفلانٌ مَوْسومٌ بالخير والشّرّ، أي: عليه علامته.
وتوسمتُ فيه الخَيْرَ والشَّرّ، أي: رأيت فيه أَثَراً. قال
توسّمتـه لـمّـا رايت مَـهـابةً		عليه، وقلت: المَرْءُ من آلِ هاشمِ
وفَلانة ذات مِيسَم وجمال، ومِيسمها أثر الجمال فيها، وهي وسميةٌ قسيمةٌ، وقد وَسُمَت وَسامةً، بيّنة الوَسام والقَسام، قال:
ظعائنُ من بني جُشَمَ بنِ بَكْرٍ		خَلَطْنَ بمِيسَمٍ حَسَباً ودينـا
والوَسميُّ: أوّل مطر السّنة، يَسِمُ الرض بالنَّبات، فيصيرّ فيها أثراً من المطر في أوّل السّنة.
وأرض موسومة: أصابها الوَسْميُّ وهو مَطَرٌ يكونُ يعدَ الخَرْفيّ في البَرْد، ثم يتبعُهُ الوَلْيُ في آخر صميم الشّتاء، ثمّ يتبعُهُ الرِّبعيّ.
ومَوْسِم الحجّ مَوْسما، لأنّه مَعلَمٌ يُجْتَمَعُ فيه، وكذلك مَواسمُ أَسْواقِ العَرَبِ في الجاهليّة.
ومس:
المُومِساتُ: الفواجرُ مُجاهَرةً.
مسو:
المَسْوُ، لغة في المَسْي، وهو إدخال النّاتج يده في رَحِمِ النّاقة أو الرَّمَكة فيَمسُط ماء الفحل من رَحِمِها استِلآْماً للفحل كراهية أن تحمل له.
موس:
المَوْسُ: تأسيسُ اسم المُوسَى، وبعضهم ينوّن موسىً لما يُحْلَق به.
ومُوسَى عليه السّلام، يقال: اشتقاقُ اسمه من الماء والشّجر، فالمُو: ماء والسّا: شجر لحال التّابوت في الماء.
مسي:
المُسيُ: من المساء، كالصُّبْح من الصّباح. والمُمسَى كالمُصْبَح والمساء: بعد الظُّهْر إلى صلاةِ المَغْرِب. وقال بعضٌ: إلى نِصْفِ اللَّيل. وقول النّاس: كيف أمستي? أي: كيف كنت في وقتِ المَساء، وكَيْف أصبحت? أي: كَيْفَ صرتَ في وقتِ الصُّبح? ومسّيت فلانا: قلت له: كيف أمسيت وأمسينا نحن: صِرْنا في وقت المساء.
ميس:
المَيْسُ: شَجَرٌ من أجود الشّجر خَشَباً، وأصلبه، وأصلحه لصَنعة الرَحال، ومنه تُتَّخَذُ رِحال الشّام، فلما كَثرُ قالت العرب: المَيس: الرَّحْل.
والمَيسُ: ضربٌ من المَيَسان، أي: ضَرْبٌ من المَشي في تَبَخْتُرٍ وتَهادٍ، كما تَمِيسُ الجاريةُ العَرُوس.
والجَمَلُ ربّما ماس بهَوْدَحه في مَشْيه فهو يَميس مَيَساناً، قال:
لا: بل تَميسُ إنّها عروسُ
ومَيْسان: اسم كورة من كُوَر دجلة، والنِّسبة إليها: مَيسانّي ومَيْسَنانّي، قال العجّاج:
ومَيْسنانياً لها مُمَيَسا
يصف الثّوب، وقوله مُمَيّسا، أي: مذيّلا مُطَوَّلاً.
سأم:
سَئِمت الشّيء سآمةً: مَلِلْته.
مأس:
ماسْتُ بينهم إذا أَرَّشْتُ. ورجل مأسٌ: لا يَلتقت إلى مَوْعظة.
والمأس: الحدّ قال:
أما ترى رأسي أَزْرَى بـه		مأس زمانٍ انتكاثٍ مَؤُوسْ
والماس: الجَوْهر يُقْطَعُ به الصّخرة.
أسم:
أُسامةُ: من أسماء الأَسَد يقال: أَشجَعُ من أُسامة.
أمس:
أَمْسِ: ظرف مبنيّ على الكَسْر، وينسب إليه: إِمسِيٌّ.

##### Türkçe

باب **السين** و**الميم** و **و** **ا** **ي** **ء** معهما
**س م و**، **س و م**، **و س م**، **و م س**، **م س و**، **م و س**، **م س ي**، **م ي س**، **س أ م**، **م أ س**، **أ س م**، **أ م س** مستعملات

**سمو**:
**سما** الشيء **يَسْمُو** **سُمُوّاً**، yani yükseldi; ve **سما** إليه **بَصَرُي**، yani bakışın ona yükseldi; ve eğer sana uzaktan bir şey yükseltilirse de onu seçersen, dersin ki: **سما** لي شيءٌ. Dedi ki:
سمالي فرسانٌ كأنّ وجوهَهم
Ve kavim yeryüzünün kıraçlarında ve çöllerinde av için çıktığında, sen: **سَمَوْا** dersin; ve onlar **السُّماةُ**’dir, yani avcılar. Ve **سما** الفَحْلُ, **شَوْله** üzerine uzayıp yükseldiğinde, **سُمُوّاً** (yükselme ile).
Ve **الاسم**: kuruluşunun aslı; **السُمُوّ**’dur; ve **الاسم**’in elifi زائدedir, ve onun eksilmesi **الواو**’dur; küçülttüğünde dersin ki: **سُمَيّ**. Ve **سمّيت** ve **أَسْميت** ve **تَسَمَّيْت** bununla, dedi ki:
باسم الذّي في كلّ سورة سِمُهْ
Ve **سَماوةُ** **الهِلال**: ufuktan biraz yükseldiğinde onun şahsıdır, dedi ki:
سماوةَ الهلالِ حتّى أحقوقفا
Deveyi ve onun eğriliğini, hilale benzetme olarak vasfeder.
Ve **السَّماوة**: bedevîde bir sudur; ve **أمّ النّعمان** buna böyle adlandırıldı; onun adı **ماء السّماوة** idi; şairler onu **ماء السّماء** diye adlandırdılar. Ve bu bedevî, Şam’a ve **الحَزْن**’a (Benî Câ‘de’nin **حَزْن**’ına) bitişir; ve **أمّ النُّعمان** Benî Zühl b. Şeybân’dandır.
Ve **السّماء**: her şeyin tavanıdır; ve her ev; ve **السّماء**: bol yağmur; denir ki: **أصباتهم سماءٌ**; ve üç **أسمية**; ve hepsi: **سُمِيٌّ**.
Ve **السّماواتُ السَّبْعُ**: yerlerin tabakalarıdır. Ve hepsi: **السّماء** ve **السّماوات**.
Ve **السّماويّ**: **السّماوة**’ye nispet.

**سوم**:
**السَّوْمُ**: alışverişte senin fiyat istemendir; ondan **المساوَمة** ve **الاستِيام** gelir. **ساومته**: **قاستام** علي.
Ve **السَّوْم**: develerin yürüyüşünden ve rüzgârın esmesinden; eğer sükûnda sürekli olursa. **سامَتْ** **تسوم** **سَوْماً**. Lebîd dedi ki:
ورَمَى دوابرَها السَّفا وتهيّجـت		ريح المصايف سَوْمُها وسِهامُها
Ve dedi ki:
يستوعبُ البُوعَيْن من جريرِه
مالد لَحيَيْه إلى مَنْـحـورِه
سوماً إذا ابتل ندَى غـرورِه
Yani: boynunda ve süratinde süreklilik olarak.
Ve **السَّوْمُ**: bir insana bir meşakkat ve şerden bir plan yüklenmendir; onu **تسومه** **سَوماً**; **كسَوم العالّة**; ve **العالّة** **النّاهلة**’dir; böylece onu, kanmadan sonra ikinci defa su içmeye zorlarsın; o hoşlanmaz ve ona devam ettirilir ki içsin.
Ve **السَّوام**: otlayan **النَّعَم**; çoğunlukla özellikle develer için söylenir. Ve **السّائمة** **تسومُ** **الكَلأَ**: onun otlamasına devam ettiğinde. Ve çobanlar onu **يسومونها** diye adlandırılır; yani onu otlatırlar; ve **المُسيمُ** çobandır. Ve falan kimse atını **تسويما** ile işaretledi: üzerine bir **بحريرة** ile yahut onunla bilinen bir şeyle alamet koydu.
Ve **السَّامُ**: ihtiyarlıktır; ve ölüm denir. Ve **السّامة**’yi topladığında dersin ki: **سِيَم**. Bazısı onun küçültmesinde: **سُيَيْمة** der; bazısı da onun elifini, **القامة** ve **القِيَم** kıyasınca vav yapar. Ve **السّام**: dağda bir damardır; sanki uzatılmış bir çizgi; taşlar ile dağın hamuru arasını ayırır. Eğer **السّامة**’nin uzanışı doğudan batıya doğru olursa, onda mutlaka bir gümüş madeni bulunur; az da olsa çok da olsa.
Ve **السِّيما**: onun yâ’sı aslında vavdır; o, insanın içinde hayır ve şerrin onunla bilindiği alamettir. Allah جلّ وعزّ dedi ki: "**يَعْرِفُونهم بسيماهم**" yani huşû.

**وسم**:
**الوَسْمُ** ve **الوَسمَةُ** (bir tanesi): yaprağı boya olan bir ağaçtır.
Ve **الوسم**: dağlama izi. Ve **بعيرٌ موسومٌ**: onunla bilindiği bir işaretle **وُسِمَ**; kulak kesmekten yahut dağlamadan.
Ve **المِيسَمُ**: dağlama demiri; yahut binek hayvanlarının işaretleriyle onların **يُوسَمُ** edildiği şey; hepsi: **المواسم**. Ferazdak dedi ki:
لقد قلّدتُ جِلفَ بني كلـيبٍ		قلائدَ في السَّوالفِ ثابتات
قلائدَ ليس من ذَهَبٍ ولكنْ		مواسمَ من جهنَّمَ مُنْضِجات
Ve falan kimse hayır ve şer ile **مَوْسومٌ**dur; yani onun alameti üzerindedir.
Ve onda hayrı ve şerri **توسمتُ**; yani onda bir iz gördüm. Dedi ki:
توسّمتـه لـمّـا رايت مَـهـابةً		عليه، وقلت: المَرْءُ من آلِ هاشمِ
Ve falanca kadın **ذات مِيسَم** ve güzellik sahibidir; onun **مِيسم**’i, onda güzelliğin izidir. Ve o **وسميةٌ** **قسيمةٌ**’dir; ve **وَسُمَت** **وَسامةً** ile; **بيّنة الوَسام والقَسام**. Dedi ki:
ظعائنُ من بني جُشَمَ بنِ بَكْرٍ		خَلَطْنَ بمِيسَمٍ حَسَباً ودينـا
Ve **الوَسميُّ**: senenin ilk yağmurudur; yeri bitki ile **يَسِمُ** eder; böylece onda, senenin başında yağmurdan bir iz olur.
Ve **أرض موسومة**: ona **الوَسْميُّ** isabet etti; o, soğukta **الخَرْفيّ**den sonra olan bir yağmurdur; sonra kışın en şiddetlisinin sonunda **الوَلْيُ** onu takip eder; sonra **الرِّبعيّ** onu takip eder.
Ve **مَوْسِم** hac: **مَوْسما**dır; çünkü o, içinde toplanılan bir alamettir; cahiliyede Arap pazarlarının **مَواسم**’i de böyledir.

**ومس**:
**المُومِساتُ**: açıkça fuhuş yapan kadınlardır.

**مسو**:
**المَسْوُ**: **المَسْي** hakkında bir lehçedir; o, yavrunun elini devenin yahut kısrağın rahmine sokmasıdır; böylece onun rahminden erkeğin suyunu sıvazlayıp çıkarır; erkeğe karşı isteksizlikten, ona gebe kalmasın diye.

**موس**:
**المَوْسُ**: **المُوسَى** isminin kuruluşudur. Bazıları, onunla tıraş olunan için **موسىً**’yı tenvinler.
Ve **مُوسَى** عليه السّلام: denir ki, isminin اشتقاقı sudan ve ağaçtandır; **المُو**: su, ve **السّا**: ağaçtır; tabutun suda oluşu sebebiyle.

**مسي**:
**المُسيُ**: akşamdan; sabahın sabah vaktinden olması gibi. Ve **المُمسَى** **المُصْبَح** gibidir. Ve **المساء**: öğleden **صلاةِ المَغْرِب**’e kadardır. Bazısı dedi ki: gecenin yarısına kadar. İnsanların sözü: **كيف أمستي?** yani akşam vaktinde nasıldın? ve **كَيْف أصبحت?** yani sabah vaktinde nasıl oldun? Ve falanı **مسّيت**: ona “nasıl akşamladın?” dedin; ve biz **أمسينا**: akşam vaktine girdik.

**ميس**:
**المَيْسُ**: odun bakımından ağaçların en iyilerinden bir ağaçtır; en sertidir ve semer yapımına en elverişlisidir; ondan Şam semerleri yapılır; çoğalınca Araplar dedi ki: **المَيس**: semerdir.
Ve **المَيسُ**: **المَيَسان**dan bir türdür; yani salınarak ve nazla yürüyüşten bir tür; tıpkı gelin kızın **تَمِيسُ** etmesi gibi.
Ve deve, yürüyüşünde mahfesiyle bazen sallanır; böylece o **يَميس** **مَيَساناً**. Dedi ki:
لا: بل تَميسُ إنّها عروسُ
Ve **مَيْسان**: Dicle’nin yörelerinden bir yörenin adıdır; ona nispet: **مَيسانّي** ve **مَيْسَنانّي**. A‘câc dedi ki:
ومَيْسنانياً لها مُمَيَسا
Elbiseyi vasfeder; ve onun **مُمَيّسا** sözü: yani etekleri sarkıtılmış, uzatılmış.

**سأم**:
**سَئِمت** الشيء **سآمةً**: ondan usandım.

**مأس**:
**ماسْتُ** بينهم: aralarını bozduğumda. Ve **رجل مأسٌ**: öğüde dönüp bakmayan.
Ve **المأس**: keskinliktir. Dedi ki:
أما ترى رأسي أَزْرَى بـه		مأس زمانٍ انتكاثٍ مَؤُوسْ
Ve **الماس**: kaya kesilen cevherdir.

**أسم**:
**أُسامةُ**: aslanın adlarındandır; denir ki: **أَشجَعُ من أُسامة**.

**أمس**:
**أَمْسِ**: kesre üzere mebnî bir zarftır; ona nispet edilir: **إِمسِيٌّ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

المَيْسُ: التبخترُ. وقد ماسَ يَميسُ مَيْساً ومَيَساناً، فهو مَيَّاسٌ. وتَمَيَّسَ مثله. قال الشاعر:
وإنِّي لمن قُنْعانِها حين أَعْتَري		وأَمْشي به نحو الوَغى أَتَمَيَّسُ
والمَيْسُ: شجرٌ يُتَّخَذُ منه الرِحالُ.

##### Türkçe

**المَيْسُ**: salınarak yürüme. Ve **ماسَ يَميسُ** **مَيْساً** ve **مَيَساناً**; o hâlde o **مَيَّاسٌ**’tır. Ve **تَمَيَّسَ** onun gibidir. Şair dedi ki:
وإنِّي لمن قُنْعانِها حين أَعْتَري		وأَمْشي به نحو الوَغى أَتَمَيَّسُ
Ve **المَيْسُ**: kendisinden eyerlerin yapıldığı bir ağaçtır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب المبم والياء ومايثلثهما)
 (ميد)  الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء.
فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي يَميدُني: نَعَشَنِي. قالوا: وسمِّيت المائدة منه، وكذا المائد([2]) من هذا القياس: قال:
* وكُنت للمنتجِعينَ مائدا([3]) *
قال أبو بكر([4]): وأصابه مَيْد، أي دُوَارٌ عن ركوب البَحر. ومِدْتُه:  أعطيتُه وأمَدْتُه بخيرٍ. وامْتَدْتُهُ([5]): طلبت خَيره. وذهب بعضُ المحقِّقين [أنّ] أصل مَيْد الحركة. والمائدة: الخِوان لأنها تميد بما عليها، أي تحرِّكه وتُزحِله عن نَضَدِه([6]). ومادَهم: أطعَمهُم على المائدة. وأمّا قوله صلى الله عليه وآله وسلم: "مَيْدَ أَنَّا أُوتِينا الكتابَ مِن بعدهم([7])"، أي غير أنّا، أو على أنّا، فهو لغة في بَيْد أنَّا.
(مير)  الميم والياء والراء أصلٌ صحيح، هو المَيْر، ومِرْت مَيْراً. والمِيَرة: الطعام له إلى بلده([8]). وقالوا: ما عنده خَيْرٌ ولا مَيْر.
(ميز)  الميم والياء والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تزيُّلِ شيءٍ من شيء وتَزيِيله. وميَّزته تمييزاً ومِزْتُه مَيْزاً. وامتازُوا: تميَّزَ بعضهم من بعض. ويكاد يَتمَيَّز غيظاً، أي يتقَطَّع. وانمازَ الشَّيء: انفصَلَ عن الشيء. قال يصف حيّة:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمازَ فروةُ رأسِهِ *** عن العَظْمِ صِلٌّ فاتِكُ اللَّسْعِ مارِدُ
(ميس)  الميم والياء والسين كلمةٌ تدلُّ على مَيَلان. ومَاسَ مَيَسانَا([9]): تبختر. وماس الغصن أيضاً. والمَيْس: شجرٌ يقال إنّه أجودُ خَشَب.
(ميش)  الميم والياء والشين أصلٌ يدلُّ على خلطِ شيءٍ بشيءٍ ونَفْشه. وماشَتِ المرأةُ القُطنَ بيدِها بعد الحلج. ومنه قولهم للرّجُل إذا أخبر ببعض الحديث وكَتَمَ بعضاً: قد ماش يَميش. وهو مأخوذٌ من مَيْش النّاقة، أن يَحلُِب بعضَ ما في الضرع ويَدَعَ بعضاً؛ فإذا جاوزَ الحَلب النِّصف فليس بمَيش.
(ميط)  الميم والياء والطاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على دفع ومدافَعَة. وماطه عنه: دفعَه. ومِطتُ الأذَى عن الطريق. يقال أَمَاطَه إماطَةً. ولذلك يقال: "هم في هِياطٍ ومِياط". الهِياط: الصِّياح: والمِياط: الدَّفْع. وقال الفرّاء: تمايَطُوا: تباعدوا وفَسَدَ ما بينهم، تَمَايُطاً.
 (ميع)  الميم والياء والعين كلمةٌ صحيحة تدلُّ على جريانِ شيءٍ واضطرابِ شيءٍ وحركتِه. وماعَ الشّيء يَمِيع: جَرَى على وجه الأرض، والمائع كلُّ شيءٍ ذائب([10]). ومنه المَيْعة والنشاط، وذلك للحركة. والمَيْعة: أوّل الشَّباب، وذلك إذا ترعرعَ وتحرَّك.
(ميل)  الميم والياء واللام كلمةٌ صحيحة تدلُّ على انحراف في الشيء إلى جانب منه. مال يَميل مَيْلاً. فإنْ كان خِلقةً في الشَّيءٍ فَمَيَلٌ. يقال مال يميل مَيَلاً. والمَيْلاء من الرَّمل: عقدة ضخمة تعتزل وتميل ناحيةً. والمَيْلاء: الشَّجرة الكثيرة الفروع، وهي من قياس الباب. والأمْيَل من الرِّجال، يقال إنَّهُ الذي لا يثبت على الفرس. وإن كان كذا فلأنّه يميل عَن سَرْجِهِ. ويقال الذي لا رُمْح معه. وإن كان كذا فشاذٌّ عن الباب. وجمع الأَمْيَلِ مِيل*. قال:
غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ *** ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ([11])(مين)  الميم والياء والنون كلمةٌ واحدة، هي المَيْن: الكَذِب. ومانَ يَمِين. قال:
وزعمتَ أنَّكَ قد قَتَلْـ ***	ـتَ سَراتَنا كذِباً ومَيْنا([12])
--------------ـــ
([1]) وكذا ورد الاستشهاد بهذه القطعة في المجمل واللسان (ميد).
([2]) في الأصل: "وكذا المائدة".
([3]) ضبط في المجمل بضم التاء من "كنت".
([4]) الجمهرة (2: 303).
([5]) في الأصل: "أمددته".
([6]) في الأصل: "أي يحركه ويزمله عن نصده".
([7]) أوله كما في اللسان: "نحن الآخرون السابقون" وحديث آخر مشهور: "أنا أفصح العرب ميد أني من قريش، ونشأت في بني سعد بن بكر."
([8]) كذا. ولعله:"تنقله إلى بلده" أو "تجلبه".
([9]) يقال ماس ميساً، وميسانا.
([10]) في الأصل: "ذائب منه".
([11]) للأعشى في ديوانه 11. وقد سبق في (كفل) مع تخريجه.
([12]) لعبيد بن الأبرص في ديوانه 27 ومختارات ابن الشجري 90 برواية "أزعمت" فيهما.

ـ

##### Türkçe

(باب **الميم** و**الياء** ومايثلثهما)
 (**ميد**)  **الميم** ve**الياء** ve**الدال** iki sahih asıldır: ikisinden biri bir şeyde harekete delâlet eder, diğeri ise fayda ve bağışa.
İlki **المَيْد**: hareket etmektir. Ve **مادَ يَميدُ**. Ve dallar **مادت** **تَمِيد**: salındı. Ve **المَيْدان** vezni üzere **فَعْلان**: yumuşak, suya kanmış (taze) nimetli yaşayıştır. İbn Ahmer dedi:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
Diğer asıl ise **المَيْد**’dir. Ve **مادَ يَمِيدُ**: yedirdi [ve] fayda verdi. Ve **مادَنِي يَميدُني**: beni diriltti (canlandırdı). Dediler: sofra (**المائدة**) ona nispetle adlandırıldı; yine **المائد** de bu kıyastandır: dedi ki:
* وكُنت للمنتجِعينَ مائدا([3]) *
Ebû Bekir([4]) dedi: Ona **مَيْد** isabet etti; yani denize binmekten dolayı baş dönmesi. Ve **مِدْتُه**: ona verdim ve ona hayırla **أمَدْتُه**. Ve **امْتَدْتُهُ**([5]): onun hayrını istedim. Ve muhakkiklerden bazısı [şu görüşe gitti ki] **مَيْد**’in aslı harekettir. Ve **المائدة**: sofra (yemek tablası)dır; çünkü üzerindekiler sebebiyle **تميد** eder; yani onu hareket ettirir ve onu dizilişinden kaydırır([6]). Ve **مادَهم**: onları sofrada yedirdi. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم’in şu sözüne gelince: "مَيْدَ أَنَّا أُوتِينا الكتابَ مِن بعدهم([7])"، yani “ancak biz değil” yahut “şu hâlde biz”; bu, **بَيْدَ أنَّا**’da bir lugattır.
(**مير**)  **الميم** ve**الياء** ve**الراء** sahih bir asıldır; o **المَيْر**’dir; ve **مِرْت** **مَيْراً**. Ve **المِيَرة**: kişinin beldesine götürdüğü yiyecektir([8]). Ve dediler: Onun yanında ne hayır vardır ne de **مَيْر**.
(**ميز**)  **الميم** ve**الياء** ve**الزاء** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeyden ayrılıp ayrıştırılmasına ve onu ayırmasına delâlet eder. Ve onu **ميَّزته** **تمييزاً** ve onu **مِزْتُه** **مَيْزاً**. Ve **امتازُوا**: bazısı bazısından ayrıldı. Ve “öfkeden neredeyse **يَتمَيَّز** eder”; yani parçalanır. Ve **انمازَ** şey: şeyden ayrıldı. Bir yılanı vasfederek dedi:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمازَ فروةُ رأسِهِ *** عن العَظْمِ صِلٌّ فاتِكُ اللَّسْعِ مارِدُ
(**ميس**)  **الميم** ve**الياء** ve**السين** meyletmeye delâlet eden bir kelimedir. Ve **مَاسَ** **مَيَسانَا**([9]): salınarak yürüdü. Dal da **ماس** eder. Ve **المَيْس**: bir ağaçtır; denilir ki odunu en iyi olandır.
(**ميش**)  **الميم** ve**الياء** ve**الشين** bir şeyin bir şeyle karıştırılmasına ve kabartılmasına delâlet eden bir asıldır. Ve kadın, çırçırlamadan sonra pamuğu eliyle **ماشَتِ**. Ondandır ki, bir adama, hadisin bir kısmını haber verip bir kısmını gizlediğinde derler: **قد ماش يَميش**. Bu, devenin **مَيْش**’inden alınmıştır: memedekinin bir kısmını sağmak ve bir kısmını bırakmak; sağma yarıyı geçerse artık **بميش** değildir.
(**ميط**)  **الميم** ve**الياء** ve**الطاء** itme ve itişmeye delâlet eden sahih bir kelimedir. Ve ondan **ماطه**: onu itti. Ve yoldan eziyeti **مِطتُ**. **أَمَاطَه** **إماطَةً** denir. Bunun için “هم في هِياطٍ ومِياط” denir. **الهِياط**: bağırıştır; ve **المِياط**: itmedir. Ferrâ dedi: **تمايَطُوا**: uzaklaştılar ve araları bozuldu; **تَمَايُطاً**.
(**ميع**)  **الميم** ve**الياء** ve**العين** bir şeyin akmasına, bir şeyin çalkalanmasına ve hareketine delâlet eden sahih bir kelimedir. Ve şey **ماعَ** **يَمِيع**: yer yüzünde aktı; ve **المائع** erimiş olan her şeydir([10]). Ondandır **المَيْعة** ve canlılık; bu, hareket sebebiyledir. Ve **المَيْعة**: gençliğin başlangıcıdır; bu da büyüyüp geliştiği ve hareketlendiği zamandır.
(**ميل**)  **الميم** ve**الياء** ve**اللام** bir şeyde onun bir tarafına doğru sapmaya delâlet eden sahih bir kelimedir. **مال** **يَميل** **مَيْلاً**. Eğer şeyde yaratılıştan ise, o **مَيَلٌ**’dir. **مال** **يميل** **مَيَلاً** denir. Ve kumdan **المَيْلاء**: ayrılıp bir yana meyleden iri bir düğümdür. Ve **المَيْلاء**: çok dallı ağaçtır; o, babın kıyasındandır. Ve erkeklerden **الأمْيَل**: denilir ki o, at üzerinde durup sabit kalmayan kimsedir. Eğer böyle ise, bunun sebebi eyerinden meyletmesidir. Ve mızrağı olmayan kimseye de denir. Eğer böyle ise, babdan şâzdır. **الأَمْيَل**’in çoğulu **مِيل**’dir*. Dedi ki:
غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ *** ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ([11])
(**مين**)  **الميم** ve**الياء** ve**النون** tek bir kelimedir; o **المَيْن**’dir: yalandır. Ve **مانَ** **يَمِين**. Dedi ki:
وزعمتَ أنَّكَ قد قَتَلْـ ***	ـتَ سَراتَنا كذِباً ومَيْنا([12])
--------------ـــ
([1]) Bu parça ile istişhâd, **المجمل** ve **اللسان**’da (**ميد**) böyle de vârid olmuştur.
([2]) Asılda: "وكذا المائدة".
([3]) **المجمل**’de "كنت"ten **التاء**’nın zammesiyle ضبط edilmiştir.
([4]) **الجمهرة** (2: 303).
([5]) Asılda: "أمددته".
([6]) Asılda: "أي يحركه ويزمله عن نصده".
([7]) Baş tarafı **اللسان**’da olduğu üzere: "نحن الآخرون السابقون" ve meşhur başka bir hadis: "أنا أفصح العرب ميد أني من قريش، ونشأت في بني سعد بن بكر."
([8]) Böyle. Belki: "تنقله إلى بلده" yahut "تجلبه".
([9]) **ماس** **ميساً** ve **ميسانا** denir.
([10]) Asılda: "ذائب منه".
([11]) A‘şâ’nındır; divanında 11. Daha önce (**كفل**)’de tahriciyle geçti.
([12]) Ubeyd b. el-Ebras’ındır; divanında 27 ve İbn eş-Şecerî’nin seçmelerinde 90; ikisinde de "أزعمت" rivayetiyle.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

م ي س
ماست تميس ميساً‏.‏
ورجل مياس وميسان وامرأة ميّاسة وميسانة وميسى‏.‏
وثوبٌ ميسانيّ‏:‏ نسب إلى كورة ميسان وتقول‏:‏ رأيته ميسان في حلة ميسان‏.‏
وقال يصف نعجة درداء‏:‏ لا يخرج البسباسة انتهاسها يعجز عن عورتها مياسها أي ذنبها يصف نعجة هرمة لا تؤثر في هذه البقلة لدردها ولا يستر عورتها ذنبها‏.‏

##### Türkçe

م ي س
**ماست**: **تميس** **ميساً**.
Ve erkek: **مياس** ve **ميسان**; ve kadın: **ميّاسة** ve **ميسانة** ve **ميسى**.
Ve elbise **ميسانيّ**: **ميسان** kûrasına nispet edilmiştir; ve dersin ki: Onu, **ميسان** olarak, **ميسان** hüllesi içinde gördüm.
Ve (şair) dişi koyun **درداء**’yı vasfederek dedi ki:
“**لا يخرج البسباسة انتهاسها يعجز عن عورتها مياسها**”
Yani: kuyruğu; yaşlı bir dişi koyunu vasfeder; onun **درد**’undan dolayı bu baklada tesir etmez ve kuyruğu onun avretini örtmez.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المَيْس: التَبَخْتُر، ماسَ يَمِيسُ ميساً ومَيَساناً: تَبَخْتَر واخْتالَ. وغصن ميَّاسٌ: مائِلٌ. وقال الليث: المَيْسُ ضَرْب من المَيَسانِ في تَبَخْتُرٍ وتَهادٍ كما تَمِيس العَروس والجمَل، وربما ماس بهَوْدَجِه في مَشْيِه، فهو يمِيس مَيَساناً، وتَمَيَّس مثله؛ قال الشاعر:وإِني لَمِن قُنْعانِها حِينَ أَعْتَزِي،
وأَمْشي بها نحْوَ الوَغَى أَتَمَيَّس
ورجلٌ ميَّاسٌ وجارِية ميَّاسة إِذا كانا يَتَبختران في مِشْيَتِهِما. وفي حديث أَبي الدرداء: تَدْخل قَيْساً وتَخْرج ميْساً؛ ماسَ يَمِيسُ ميْساً إِذا تبختر في مَشْيِه وتَثَنَّى.
وامرأَة مُومِس ومُومِسَة: فاجِرَةٌ جِهاراً؛ قال ابن سيده: وإِنما اخترت وضعه في ميس بالياء، وخالفت ترتيب اللغويين في ذلك لأَنها صيغة فاعِل، قال: ولم أَجد لها فعلاً البَتَّة يجوز أَن يكون هذا الاسم عليه إِلا أَن يكون هذا الاسم عليه إلا أَن يكون من قولهم أَمَاسَتْ جِلْدها، كما قالوا: فيها خَريعٌ، من التَخرُّع، وهو التَّثَنِّي، قال: فكان يجب على هذا مُمِيسٌ ومُمِيسَة لكنهم قلبوا موضع العين إِلى الفاء فكأَنه أَيْمَسَتْ، ثم صِيغ اسم الفاعل على هذا، وقد يكون مُفْعِلاً من قولهم أَوْمَسَ العنبُ إِذا لانَ، قال: وهو مذكور في الواو؛ قال ابن جني: وربما سمَّوا الإِمَاءَ اللَّواتي للخدمة مومِسات. والمَيْسُونُ: الميَّاسة من النساء، وهي المُخْتالة، قال: وهذا البناء على هذا الاشتقاق غير معلوم، وهو من المثل الذي لم يحكه سيبويه كزيتون، وحان كراع في باب فَيْعُول واشتقه من المَيْس، قال: ولا أَدري كيف ذلك لأَنه لا ينبغي كونه فَيْعُولاً وكونه مشتقّاً من المَيْسِ. ومَيْسُونُ: اسم امرأَة، منه؛ قال الحرث بن حِلِّزَة: إِذْ أَحَلَّ العَلاةَ قُبَّةَ مَيْسُو
نَ، فأَدْنى دِيارِها العَوصاءُ
وقد تقدم في ترجمة مَسَنَ، فهو على هذا فَيْعُولٌ صحيح، قال: وباب مَيَسَ أَولى به لما جاء من قولهم مَيْسُونُ تَمِيسُ في مِشيتها. ابن الأَعرابي: مَيسانُ كوكب يكون بين المَعَرَّةِ والمَجَرَّةِ. أَبو عمرو: المَياسِينُ النجوم الزاهرة. قال: والمَيْسُونُ من الغلمان الحسَنُ الوجْهِ والحسن القدِّ. قال أَبو منصور: أَما مَيْسانُ اسم الكوكب، فهو فَعْلانُ، من ماسَ يَمِيسُ إِذا تبختر.
والمَيْس: شجر تُعمل منه الرحال؛ قال الراجز:
وشُعْبَتَا مَيسٍ بَراها إِسْكاف
قال أَبو حنيفة: المَيْسُ شجر عظام شبيه في نباته وورقه بالغَرَبِ، وإِذا كان شابّاً فهو أَبيض الجَوْف، فإِذا تقادم اسْوَدَّ فصار كالآبِنُوس ويَغْلُظُ حتى تُتَّخذ منه الموائد الواسعة وتتخذ منه الرحال؛ قال العجاج ووصف المَطايا:
يَنْتُقْنَ بالقَوْمِ، مِنَ التَّزَعُّلِ،
مَيْسَ عُمانَ ورِحالَ الإِسْحِلِ
قال ابن سيده: وأَخبرني أَعرابي أَنه رآه بالطائف، قال: وإِليه ينسب الزبيب الذي يسمى المَيْسَ. والمَيْسُ أَيضا: ضَرْبٌ من الكَرْمِ يَنْهَضُ على ساق بعض النهوض لم يَتَفَرَّع كلُّه؛ عن أَبي حنيفة. وفي حديث طَهْفَةَ: بأَكْوارِ المَيْسِ، هو شجر صُلْب تعمل منه أَكوار الإِبل ورحالها. والمَيْسُ أَيضاً: الخشبة الطويلة التي بين الثورين؛ قال: هذه عن أَبي حنيفة.
ومَيَّاسٌ: فرس شَقِيقِ بنِ جَزْءٍ. ومَيْسانُ: ليلة أَرْبَعَ عَشرَةَ. ومَيْسانُ: بلد من كُوَرِ دَجْلَةَ أَو كُورَةٌ بسَواد العراق، النسب إِليه مَيْسانيٌّ، ومَيْسَنانيٌّ، الأَخيرة نادرة؛ وقال العجاج: خَوْدٌ تخالُ رَيْطَها المُدَقْمَسا،
ومَيْسَنانيّاً لها مُمَيَّسَا
يعني ثياباً تُنسج بِمَيْسانَ. مُمَيَّسٌ: مُذَيَّل له ذَيْل؛ وقول العبد:
ومَا قَرْيَةٌ، مِنْ قُرَى مَيْسَنا
نَ، مُعْجِبَةٌ نَظَراً واتِّصافَا
إِنما أَراد مَيْسانَ فاضطر فزاد النون. النضر: يسمى الوشب المَيْسُ، شجرة مدورة تكون عندنا ببلخ فيها البعوض، وقيل: المَيْسُ شجرة وهو من أَجود الشجر وأَصْلبِه وأَصْلحِه لصنعة الرّحال ومنها تتخذ رحال الشأْم، فلما كثر ذلك قالت العرب: المَيْسُ الرَّحْلُ.
وفي النوادر: ماسَ اللَّه فيهم المرض يَمِيسُه وأَمَاسَه، فهو يُمِيسُه، وبَسَّه وثَنَّه أَي كثَّره فيهما.

##### Türkçe

**المَيْس**: salınarak yürüme, kurumlanma; **ماسَ يَمِيسُ** **ميساً** ve **مَيَساناً**: kurumlandı
ve böbürlendi. Ve **غصن ميَّاسٌ**: eğik. Lîs dedi: **المَيْسُ**,
gelin ve deve nasıl salınırsa, kurumlanma ve salınmada **المَيَسانِ**’dan bir türdür;
ve bazen hevdecinde yürüyüşünde salınır; o hâlde o **يمِيسُ** **مَيَساناً**,
ve **تَمَيَّس** onun benzeri; şair dedi:
وإِني لَمِن قُنْعانِها حِينَ أَعْتَزِي،
وأَمْشي بها نحْوَ الوَغَى أَتَمَيَّس
Ve **رجلٌ ميَّاسٌ** ve **جارِية ميَّاسة**: ikisi yürüyüşlerinde kurumlanıyor oldukları zaman.
Ve Ebû’d-Derdâ hadîsinde: “**تَدْخل قَيْساً وتَخْرج ميْساً**”; **ماسَ يَمِيسُ**
**ميْساً**: yürüyüşünde kurumlandı ve salındı (büküldü)ği zaman.

Ve **امرأَة مُومِس** ve **مُومِسَة**: açıkça fâcire; İbn Sîde dedi: Ben onu
**ميس**’te **الياء** ile koymayı seçtim ve bunda lugavîlerin tertibine muhalefet ettim;
çünkü o, fâil sigasıdır; dedi: Bu ismin üzerine olabileceği bir fiil
hiç bulmadım; ancak bu isim, onların “**أَمَاسَتْ جِلْدها**” sözünden olursa;
nitekim “onda **خَريعٌ** vardır” dediler; **التَخرُّع**’dan, o da **التَّثَنِّي**’dir;
dedi: Buna göre **مُمِيسٌ** ve **مُمِيسَة** gerekirdi; fakat onlar gözün yerini
fâ’ya çevirdiler; sanki “**أَيْمَسَتْ**” gibi; sonra fâil ismi bunun üzerine
türetildi. Ve “**أَوْمَسَ العنبُ**” sözünden de **مُفْعِلاً** olabilir; üzüm yumuşadığı zaman;
dedi: O, **الواو**’da zikredilmiştir. İbn Cinnî dedi: Bazen hizmet için olan
câriyeleri **مومِسات** diye adlandırdılar. Ve **المَيْسُونُ**: kadınlardan **الميَّاسة**,
o da **المُخْتالة**’dir; dedi: Bu bina, bu اشتقاق üzerine bilinmiş değildir;
ve o, Sîbeveyh’in **زيتون** gibi hikâye etmediği meseldendir; ve **حان كراع**
**فَيْعُول** bâbında; ve onu **المَيْس**’ten iştikak etti; dedi: Bunun nasıl olduğunu bilmiyorum;
çünkü onun **فَيْعُولاً** olması ve **المَيْسِ**’ten مشتق olması uygun değildir. Ve **مَيْسُونُ**:
bir kadının adıdır, ondan; Hâris b. Hillize dedi:
إِذْ أَحَلَّ العَلاةَ قُبَّةَ مَيْسُو
نَ، فأَدْنى دِيارِها العَوصاءُ
**مَسَنَ** tercümesinde geçmişti; o hâlde buna göre o, sahih bir **فَيْعُولٌ**’dür; dedi:
**مَيَسَ** bâbı ona daha lâyıktır; onların “**مَيْسُونُ تَمِيسُ** في **مِشيتها**” sözünden gelen sebep dolayısıyla.
İbnü’l-A‘râbî: **مَيسانُ** bir yıldızdır; **المَعَرَّةِ** ile **المَجَرَّةِ** arasında olur. Ebû Amr:
**المَياسِينُ** parlak yıldızlardır. Dedi: Ve **المَيْسُونُ** oğlanlardan yüzü güzel
ve boyu-posu güzel olandır. Ebû Mansûr dedi: Yıldızın adı olan **مَيْسانُ** ise,
o **فَعْلانُ**’dır; **ماسَ يَمِيسُ**’ten; yürüyüşünde kurumlandığı zaman.

Ve **المَيْس**: eyerlerin yapıldığı bir ağaç; râciz dedi:
وشُعْبَتَا مَيسٍ بَراها إِسْكاف
Ebû Hanîfe dedi: **المَيْسُ** büyük ağaçtır; bitkisi ve yaprağı bakımından **الغَرَبِ**’e benzer;
genç olduğu zaman içi beyazdır; eskidiği zaman kararır; **الآبِنُوس** gibi olur;
ve kalınlaşır; ondan geniş sofralar yapılıncaya kadar; ve ondan eyerler yapılır;
A‘câc dedi ve binekleri vasfetti:
يَنْتُقْنَ بالقَوْمِ، مِنَ التَّزَعُّلِ،
مَيْسَ عُمانَ ورِحالَ الإِسْحِلِ
İbn Sîde dedi: Bana bir a‘râbî haber verdi: Onu Tâif’te gördü; dedi: Ve ona nisbet edilir,
**المَيْسَ** diye adlandırılan kuru üzüm. Ve **المَيْسُ** ayrıca: bir tür asmadır; bir miktar yükselir;
tamamı dallanıp budaklanmaz; Ebû Hanîfe’den. Ve **طَهْفَةَ** hadîsinde:
“**بأَكْوارِ المَيْسِ**”; o, sert bir ağaçtır; ondan develerin **أَكْوار**’ı ve eyerleri yapılır.
Ve **المَيْسُ** ayrıca: iki öküz arasındaki uzun tahta; dedi: Bu, Ebû Hanîfe’dendir.

Ve **مَيَّاسٌ**: Şakîk b. Cez’ün atı. Ve **مَيْسانُ**: on dördüncü gece.
Ve **مَيْسانُ**: Dicle’nin **كُوَر**’undan bir belde; yahut Irak sevâdında bir **كُورَة**;
ona nisbet: **مَيْسانيٌّ** ve **مَيْسَنانيٌّ**; sonuncusu nâdirdir; A‘câc dedi:
خَوْدٌ تخالُ رَيْطَها المُدَقْمَسا،
ومَيْسَنانيّاً لها مُمَيَّسَا
Yani **مَيْسانَ**’da dokunan elbiseler. **مُمَيَّسٌ**: eteği olan, etekli (zeylli).
Ve ‘Abd’in sözü:
ومَا قَرْيَةٌ، مِنْ قُرَى مَيْسَنا
نَ، مُعْجِبَةٌ نَظَراً واتِّصافَا
Ancak **مَيْسانَ**’ı kastetti; zaruret sebebiyle **النون**’u artırdı. Nadr: **الوشب**’a **المَيْسُ** denir;
Belh’te bizim yanımızda bulunan yuvarlak bir ağaçtır; onda sivrisinek vardır. Ve denildi:
**المَيْسُ** bir ağaçtır; ağaçların en iyilerinden, en sertlerinden ve eyer yapımına en elverişlilerindendir;
ondan Şam eyerleri yapılır; bu çoğalınca Araplar dedi ki: **المَيْسُ الرَّحْلُ**.

Ve **النوادر**’de: Allah onlarda hastalığı **ماسَ**; onu **يَمِيسُه** ve **أَمَاسَه**; o hâlde onu **يُمِيسُه**;
ve onu yaydı ve onu ikiye katladı; yani ikisinde onu çoğalttı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* م ي س * * مَاسَ * بتختر وبابه باع و * مَيَسَاناً * أيضا بفتح الياء فهو * مَيَّاسٌ * و * تَمَيَّسَ * مثله و * المَيْسُ * شجر تُتخذ منه الرِّحَال

##### Türkçe

* م ي س * * **مَاسَ** * salınarak yürüdü; babı **باع**’dır; ve * **مَيَسَاناً** * da (vardır); ayrıca **الياء**’ın fethiyle; o hâlde o **مَيَّاسٌ**’tır; ve **تَمَيَّسَ** onun benzeri (mânâdadır); ve **المَيْسُ** eyerlerin yapıldığı bir ağaçtır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الميس، بالفتح، والميسان، محركة، والتميس: التبختر، يقال: ماس يميس ميسا وميسانا: تبختر وإختال، فهو مائس وميوس، كصبور، ومياس، كشداد، قال الليث: الميس: ضرب من الميسان، في تبختر وتهاد، كما تميس العروس، والجمل، وربما ماس بهودجه في مشيه. ورجل مياس، وجارية مياسة، إذا كانا يتبختران في مشيتهما. وفي حديث أبي الدرداء رضي الله تعالى عنه: تدخل قيسا وتخرج ميسا، أي تتبختر في مشيتها وتتثنى. وماس أيضا يميس ميسا، إذا مجن، عن ابن الأعرابي. قلت: وكأنه مقلوب مسأ مسأ، إذا مجن، كما نقله ابن القطاع. وماس الله المرض فيه يميسه: كثرة. نقله الصاغاني. قلت: وهو من النوادر، وكذل بسه وبثه. والمياس: الأسد، وعلى هذا إقتصر الصاغاني، وزاد المصنف: المتبختر، وهو المختال لقلة إكتراثه بمن يلقاه، وهو نعت له. وقيل: المياس الذئب، عن ابن دريد، لأنه يميس في مشيته. ومياس: فرس شقيق بن جزء القتبي، أحد بني قتيبة. كذا في التكملة ابن جزء وفي اللسان: ابن جزي، وفيه يقول عمرو ابن أحمر الباهلي:
  منى لك أن تلقى ابن هند منية                      وفارس مياس إذا ما تلبـبـا والميسون، بالفتح: الغلام الحسن القد والوجه، فعلون من ماس يميس، وقيل: فيعول، من مسن، فمحل ذكره النون. وميسون: اسم الزباء الملكة، هكذا نقله الصاغاني، وقد تقدم ذكرها في ز ب ب. قال الحارث ابن حلزة:
  إذ أحل العلاة قبة ميسـو                      ن فأدنى ديارها العوصاء والميسون، في اللغة: المياسة من النساء، وهي المختالة، وهو في المثل الذي لم يحكه سيبويه، كزيتون، قال الأزهري: وهذا البناء على هذا الإشتقاق غير معلوم، وحكاه كراع في باب فيعول، واشتقه من الميسن، قال: ولا أدري كيف ذلك. وميسون بنت بحدل بن أنيف، من بني حارثة بن جناب بن هبل، من بني كلب: أم يزيد ابن معاوية بن أبي سفيان، رضي الله عن أبيه، وعليه من الله تعالى ما يستحق، قال الصاغاني: وهي من التابعيات. قلت: وابن أخيها حسان بن مالك بن بحدل، هو الذي شد الخلافة لمروان. وبنته ميسون لها ذكر. والميسان: المتبختر في مشيته، عن ابن عباد، رجل مياس وميسان، وامرأة مياسة وميسانة. وقال ابن دريد: الميسان: نجم من الجوزاء وقال ابن الأعرابي: هو كوكب بين المعرة والمجرة. وقال الأزهري: أما الميسان، اسم الكوكب، فهو فعلان من ماس يميس، إذا تبختر. أو الميسان: كل نجم زاهر، ج، مياسين، وهذا قول أبي عمرو. وميسان: كورة، م، معروفة من كور دجلة بسواد العراق، بين البصرة وواسط، وقول العبد.

  وما قرية من قرى ميسنا                      ن معجبة نظرا وإتصافا وإنما أراد ميسان، فإضطر فزاد النون. والنسبة إليها: ميساني، على القياس، وميسناني بزيادة النون نادرة، قال العجاج:
  خود تخال ريطها المدقمسا                      وميسنانيا لها مـمـيسـا

  وميسان: اسم ليلة البدر، عن ابن عباد، وهي ليلة أربع عشرة. وميسان: أحد كوكبي الهقعة، بين المعرة والمجرة وهو الذي تقدم ذكره، وهو أحد نجوم الجوزاء، فذكره ثانيا تكرار وقال أبو حنيفة رحمه الله: الميس: شجر عظام، يشبه في نباته وورقه بالغرب، وإذا كان شابا فهو أبيض الجوف، فإذا تقادم إسود فصار كالآبنوس، ويغلظ حتى تتخذ منه الموائد الواسعة وتتخذ منه الرحال، قال العجاج، ووصف المطايا:
  ينتقن بالقوم من التزعل
  ميس عمان ورحال الإسحل والميس: نوع من الزبيب. والميس أيضا: ضرب من الكروم ينهض على ساق بعض النهوض، لم يتفرع كله، عن أبي حنيفة، قال: ومعدنه أرض سروج من أرض الجزيرة، نقل عن بعض أهل المعرفة أنه قد رآه بالطائف، وإليه ينسب الزبيب الذي يسمى الميس. والتمييس: التذييل، ومنه قول العجاج السابق:
  وميساني لها مميسا أي مذيلا، له ذيل، يعني ثيابا تنسج بميسان. ومما يستدرك عليه: غصن مياس: مائل. وميسون: موضع، وقال ياقوت: بلد. والميس: الخشبة الطويلة التي بين الثورين. عن أبي حنيفة. والميس: الرحل، وأصله في الشجر، فلما كثر إتخاذ الرحل منه، قالت العرب: الميس: الرحل. وأماس الله المرض فيهم: كثره، مثل ماسه، كذا في النوادر. وأبو طاهر محمد بن حسن بن محمد بن ميس الخزاز، عن القاضي الخلعي. والميسون: فرس ظهير بن رافع، شهد عليه يوم السرح. والميسناني: ضرب من البرود، قاله ابن سيده.

##### Türkçe

**الميس** (fetha ile), ve **الميسان** (harekeli), ve **التميس**: salına salına yürüme; denir ki: **ماس يميس ميسا وميسانا**: salına salına yürüdü ve kurumlandı; o hâlde o **مائس** ve **ميوس**tur, **صبور** gibi; ve **مياس**tır, **شداد** gibi. Leys dedi: **الميس**: **الميسان**dan bir türdür; salına salına yürüme ve ağır ağır salınma hususunda; gelinin ve devenin **تميس** etmesi gibi; bazen de yürüyüşünde hevdacıyla birlikte salınır. Ve **رجل مياس** ve **جارية مياسة**: ikisi de yürüyüşlerinde salına salına yürüyorlarsa. Ebû’d-Derdâ (Allah Teâlâ ondan razı olsun) hadîsinde: “**تدخل قيسا وتخرج ميسا**”; yani yürüyüşünde salına salına yürür ve kıvrıla kıvrıla gider. Ve **ماس** da **يميس ميسا**: eğer şakalaştıysa; İbnü’l-A‘râbî’den. Dedim: Sanki o, **مسأ مسأ**’nın kalb edilmişidir; eğer şakalaştıysa; İbnü’l-Kattâ‘ın naklettiği gibi. Ve “Allah hastalığı onda çoğalttı”: **ماس الله المرض فيه يميسه**: çoğalttı. Bunu Sâgânî nakletti. Dedim: O, nadirlerdendir; ve bunun gibi **بسه** ve **بثه**. Ve **المياس**: aslandır; Sâgânî bununla yetindi; musannif de ekledi: salına salına yürüyen; o, karşılaştığı kimseye az aldırışından dolayı kurumlanan kimsedir; ve bu, onun sıfatıdır. Ve denildi: **المياس** kurttur; İbn Düreyd’den; çünkü yürüyüşünde salına salına yürür. Ve **مياس**: Şakîk b. Cüz’ el-Kutebî’nin atıdır; Kuteybe oğullarından birisidir. Böylece Tekmile’de “İbn Cüz’”; Lisân’da: “İbn Cüzey”; ve onda Amr b. Ahmer el-Bâhilî şöyle der:

  منى لك أن تلقى ابن هند منية                      وفارس مياس إذا ما تلبـبـا

Ve **الميسون** (fetha ile): boyu ve yüzü güzel delikanlı; **ماس يميس**’ten **فعلون**dur. Ve denildi: **فيعول**dur; **مسن**’den; o hâlde zikredileceği yer **النون**dur. Ve **ميسون**: Zebba’ kraliçenin adıdır; Sâgânî bunu böyle nakletti; ve onun zikri daha önce **ز ب ب**’de geçti. Hâris b. Hilize dedi:

  إذ أحل العلاة قبة ميسـو                      ن فأدنى ديارها العوصاء

Ve **الميسون**, dilde: kadınlardan **المياسة**dır; o da kurumlanandır. Ve o, Sîbeveyh’in rivayet etmediği meselde, **زيتون** gibi (gelmiştir). Ezherî dedi: Bu bina, bu iştikak üzere, bilinmiş değildir; Kırâ‘ onu **فيعول** bâbında rivayet etti ve onu **الميسن**’den iştikak etti; dedi ki: Bunun nasıl olduğunu bilmiyorum. Ve **ميسون بنت بحدل بن أنيف**; **بني حارثة بن جناب بن هبل**’dendir; **بني كلب**’dendir: Ebû Süfyân’ın oğlu Muâviye’nin oğlu Yezîd’in annesidir; (Allah) babasından razı olsun; ve Allah Teâlâ’dan ona hak ettiği vardır. Sâgânî dedi: O, tâbiîlerdendir. Dedim: Ve onun erkek kardeşinin oğlu Hassân b. Mâlik b. Bahdel, Mervân’a hilâfeti bağlayan kimsedir. Ve onun kızı **ميسون**un da zikri vardır. Ve **الميسان**: yürüyüşünde salına salına yürüyen; İbn Abbâd’dan; **رجل مياس وميسان**; ve **امرأة مياسة وميسانة**. İbn Düreyd dedi: **الميسان**: **الجوزاء**dan bir yıldızdır. İbnü’l-A‘râbî dedi: O, **المعرة** ile **المجرة** arasında bir yıldızdır. Ezherî dedi: Yıldızın adı olan **الميسان** ise, salına salına yürüdü manasında **ماس يميس**’ten **فعلان**dır. Veya **الميسان**: her parlak yıldız; çoğulu **مياسين**; bu, Ebû Amr’un sözüdür. Ve **ميسان**: bir kûradır; Dicle kûralarından, Irak’ın Sevâd’ında, Basra ile Vâsıt arasında, bilinen (bir yer). Ve Abdu’nun sözü:

  وما قرية من قرى ميسنا                      ن معجبة نظرا وإتصافا

O ancak **ميسان**ı kastetti; zaruret sebebiyle **النون**u artırdı. Ona nisbet: القياس üzere **ميساني**; ve **ميسناني** (nûn artırmakla) nadirdir. A‘câc dedi:

  خود تخال ريطها المدقمسا                      وميسنانيا لها مـمـيسـا

Ve **ميسان**: dolunay gecesinin adıdır; İbn Abbâd’dan; o, on dördüncü gecedir. Ve **ميسان**: **الهقعة**’nın iki yıldızından biridir; **المعرة** ile **المجرة** arasındadır; o, zikri geçmiş olandır; ve o, **الجوزاء** yıldızlarından biridir; onu ikinci defa zikretmesi tekrardır. Ebû Hanîfe (Allah ona rahmet etsin) dedi: **الميس**: büyük (gövde) ağaçtır; bitişi ve yaprağı bakımından **الغرب**e benzer; genç olduğunda içi beyazdır; eskidiğinde kararır, **الآبنوس** gibi olur; ve kalınlaşır; ta ki ondan geniş sofralar yapılır ve ondan semerler yapılır. A‘câc dedi ve binekleri vasfetti:

  ينتقن بالقوم من التزعل
  ميس عمان ورحال الإسحل

Ve **الميس**: kuru üzümden bir türdür. Ve **الميس** ayrıca: asmalardan bir türdür; bir miktar yükselerek bir gövde üzerinde yükselir; tamamı dallanıp budaklanmamıştır; Ebû Hanîfe’den. Dedi ki: Onun madeni, Cezîre toprağından **سروج** toprağıdır. Ehl-i ma‘rifetten bazısından nakledildi: onu Tâif’te görmüştür; ve ona, **الميس** diye adlandırılan kuru üzüm nisbet edilir. Ve **التمييس**: eteklendirme (etek yapmak); ondan A‘câc’ın önceki sözü:

  وميساني لها مميسا

Yani etekli; onun eteği var; yani Mîsân’da dokunan elbiseler. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **غصن مياس**: eğik. Ve **ميسون**: bir mevzidir; Yâkût dedi: beldedir. Ve **الميس**: iki öküz arasındaki uzun ağaçtır; Ebû Hanîfe’den. Ve **الميس**: semerdir; aslı ağaçtadır; semer ondan çokça yapılınca Araplar: **الميس**: semer, dediler. Ve “Allah hastalığı onlarda çoğalttı”: **أماس الله المرض فيهم**: onu çoğalttı; **ماسه** gibi; böylece **النوادر**’de (geçer). Ve Ebû Tâhir Muhammed b. Hasan b. Muhammed b. **ميس** el-Hazzâz; Kâdî el-Hulâ‘î’den. Ve **الميسون**: Zuhayr b. Râfi‘in atıdır; **يوم السرح**’ta onun aleyhine şahitlik edildi. Ve **الميسناني**: **البرود**dan bir türdür; bunu İbn Sîde söyledi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

مَاسَ
1 مَاسَ ذ , aor. يَمِيسُ, inf. n. مَيْسٌ and مَيَسَانٌ, He walked with an elegant and a proud and selfconceited gait; or so walked with an affected inclining of the body from side to side; (S, M, A, K;) excepting that in the A the fem. forms of the pret. and aor. are given;) as also ↓ تميّس: (S, A, * K:) accord. to the Lth, مَيْسٌ signifies a kind of مَيَسَان, [app. a mistranscription for مَيَلَان, or inclining,] with, or in, the gait and motion above described, like that of the bride, and of the camel; for he sometimes does this in going along with his هَوْدَج [or litter which serves as a vehicle for women]. (TA.)

أَمَاسَتْ جِسْمَهَا
4 أَمَاسَتْ جِسْمَهَا ذ [She (a woman) made her body to incline from side to side in walking in the manner above described.] (M.)

5 تَمَيَّسَ see 1.

مَيْسٌ
مَيْسٌ ذ A kind of tree, (AHn, S, M, K,) of great size, (A, Hn, M, K,) resembling in its growth and its leaves the [kind of willow called] غَرَب: when young, it is white within; but when it grows old, it becomes black, like آبُنُوس [or ebony], and so thick that wide tables are made of it; (AHn, M;) and camels' saddles (رِحَال) are made of it. (AHn, S, M.) ― -b2- Hence, A camel's saddle (رَحْلٌ), as being made of the kind of tree above described. (TA.) ― -b3- Also, A species of grape-vine, that rises somewhat upon a trunk, (AHn, M, K, *) not all of it spreading out into branches: (AHn, M:) AHn adds, its native place is the district of El-Jezeereh called Sarooa (سَرُوع), and it is related, of a person of knowledge, that he saw it at Et-Tلïf: and hence the name of the raisins called ↓ مَيْسِىّ: (TA:) [but ISd says, in continuation of AHn's account of the former of the trees above mentioned, not of the latter,] an Arab of the desert informed me, that he had seen it at Et-Tلïf, and hence, he said, the raisins called مَيْس [not مَيْسِى] are thus named: (M:) [and F says,] مَيْسٌ signifies a kind of raisins; as well as a species of grapevine &c. (K.) ― -b4- Also, [The pole of a plough;] the long piece of wood that is between the two bulls. (AHn. M.)

مَيْسِىٌّ
مَيْسِىٌّ ذ : see مَيْسٌ.

مَيْسَانٌ
مَيْسَانٌ ذ : see مَيَّاسٌ.

مَيْسُونٌ
مَيْسُونٌ ذ : see مَيَّاسٌ. ― -b2- Also, A boy beautiful in stature and face. (K.)

مَيُوسٌ
مَيُوسٌ ذ : see مَيَّاسٌ.

مَيَّاسٌ
مَيَّاسٌ ذ (S, A, K) and ↓ مَيْسَانٌ (Ibn-'Abbلd, A, K) and ↓ مَيُوسٌ and ↓ مَائِسٌ (K) One who walks with an elegant and a proud and selfconceited gait; or who so walks with an affected inclining of the body from side to side: (S, A, K:) [or the first and second and third, one who does so much, or often, or habitually: and the last, being a simple act. part. n., one so walking:] fem. of the first and second, with ة: (A, TA:) and ↓ مَيْسُون signifies the same as مَيَّاسَةٌ, in the sense explained above, applied to a woman, and is of one of the measures not mentioned by Sb, like زَيْتُونٌ; or it is from مَسَنَ, and therefore of the measure فَيْعُولٌ; but more probably from المَيْسُ. (M.) ― -b2- Also, المَيَّاسُ The lion that so walks; (K, TA;) an epithet applied to him because of his little regard for him whom he meets: (TA:) or the lion: (Sgh, TA:) and, (accord. to IDrd, TA,) the wolf; (K;) because he so walks. (TA.) ― -b3- Also, غُصْنٌ مَيَّاسٌ An inclining, or a bending, branch. (M.)

مَائِسٌ
مَائِسٌ ذ : see مَيَّاسٌ.

المَيْسَانُ
المَيْسَانُ ذ One of the two stars called الهَنْعَةُ. The other [ξ] is called الزِّرُّ. (El-Kazweenee.)

##### Türkçe

مَاسَ
1 **مَاسَ** ذ , muzâri‘ **يَمِيسُ**, mastar ismi **مَيْسٌ** ve **مَيَسَانٌ**, O, zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle yürüdü; yahut bedenin bir yandan bir yana yapmacık bir meyliyle böyle yürüdü; (S, M, A, K;) ancak A’da mâzî ve muzâri‘in müennes şekilleri verilmiştir;) bunun gibi ↓ **تميّس**: (S, A, * K:) Lth’ye göre, **مَيْسٌ**, yukarıda anlatılan yürüyüş ve harekette, gelinin ve devenin yürüyüşü gibi, bir tür **مَيَسَان**’ı [görünüşe göre **مَيَلَان** yahut meyletme için bir yanlış yazım] ifade eder; çünkü o bazen bunu, **هَوْدَج**’i [yahut kadınlar için bir taşıt olan mahmil] ile birlikte giderken yapar. (TA.)

أَمَاسَتْ جِسْمَهَا
4 **أَمَاسَتْ جِسْمَهَا** ذ [O (bir kadın), yukarıda anlatılan tarzda yürürken bedenini bir yandan bir yana meylettirdi.] (M.)

5 **تَمَيَّسَ** bk. 1.

مَيْسٌ
**مَيْسٌ** ذ Büyük boyutlu bir ağaç türü, (AHn, S, M, K,) (A, Hn, M, K,) büyümesi ve yaprakları bakımından [**غَرَب** denilen söğüt türüne] benzeyen: gençken içi beyazdır; fakat yaşlanınca **آبُنُوس** [yahut abanoz] gibi siyah olur ve o kadar kalınlaşır ki ondan geniş tablalar yapılır; (AHn, M;) ve ondan develerin semerleri (**رِحَال**) yapılır. (AHn, S, M.) ― -b2- Bundan dolayı, yukarıda anlatılan ağaç türünden yapılmış olması sebebiyle, bir deve semeri (**رَحْلٌ**). (TA.) ― -b3- Ayrıca, bir gövde üzerinde biraz yükselen bir üzüm asması türü, (AHn, M, K, *) tamamı dallara yayılmayan: (AHn, M:) AHn ilâve eder: onun asıl yeri, Sarooa (**سَرُوع**) denilen El-Jezeereh bölgesidir; ve bir bilgi sahibinden rivayet edilmiştir ki onu Et-Tلïf’te görmüştür: ve buradan kuru üzümlere verilen ad ↓ **مَيْسِىّ**: (TA:) [fakat ISd der ki, AHn’nin anlatımının devamında, yukarıda zikredilen ağaçların birincisi hakkında, ikincisi hakkında değil,] çölde yaşayan bir Arap bana haber verdi ki onu Et-Tلïf’te görmüştür; ve buradan, dedi, **مَيْس** [**مَيْسِى** değil] denilen kuru üzümler böyle adlandırılmıştır: (M:) [ve F der ki,] **مَيْسٌ** bir tür kuru üzüm ifade eder; bir üzüm asması türü vb. ile birlikte. (K.) ― -b4- Ayrıca, [bir sabanın oku;] iki öküzün arasında bulunan uzun tahta parçası. (AHn. M.)

مَيْسِىٌّ
**مَيْسِىٌّ** ذ : bk. **مَيْسٌ**.

مَيْسَانٌ
**مَيْسَانٌ** ذ : bk. **مَيَّاسٌ**.

مَيْسُونٌ
**مَيْسُونٌ** ذ : bk. **مَيَّاسٌ**. ― -b2- Ayrıca, boyu ve yüzü güzel bir oğlan. (K.)

مَيُوسٌ
**مَيُوسٌ** ذ : bk. **مَيَّاسٌ**.

مَيَّاسٌ
**مَيَّاسٌ** ذ (S, A, K) ve ↓ **مَيْسَانٌ** (Ibn-'Abbلd, A, K) ve ↓ **مَيُوسٌ** ve ↓ **مَائِسٌ** (K) Zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle yürüyen; yahut bedenin bir yandan bir yana yapmacık bir meyliyle böyle yürüyen: (S, A, K:) [yahut birinci ve ikinci ve üçüncü, bunu çokça, yahut sıkça, yahut âdet edinerek yapan; ve sonuncu, basit bir ism-i fâil olarak, böyle yürüyen:] birinci ve ikincinin müennesi, ة ile: (A, TA:) ve ↓ **مَيْسُون** yukarıda açıklanan mânada, bir kadına uygulanarak, **مَيَّاسَةٌ** ile aynı mânayı ifade eder; ve Sb’nin zikretmediği ölçülerden bir ölçü üzeredir, **زَيْتُونٌ** gibi; yahut **مَسَنَ**’dendir, bu sebeple فَيْعُولٌ ölçüsündedir; fakat daha muhtemel olarak **المَيْسُ**’dendir. (M.) ― -b2- Ayrıca, **المَيَّاسُ** böyle yürüyen aslan; (K, TA;) karşılaştığı kimseye az aldırması sebebiyle ona uygulanan bir sıfattır: (TA:) yahut aslan: (Sgh, TA:) ve, (IDrd’ye göre, TA,) kurt; (K;) çünkü o böyle yürür. (TA.) ― -b3- Ayrıca, **غُصْنٌ مَيَّاسٌ** Meyleden, yahut eğilen, bir dal. (M.)

مَائِسٌ
**مَائِسٌ** ذ : bk. **مَيَّاسٌ**.

المَيْسَانُ
**المَيْسَانُ** ذ **الهَنْعَةُ** denilen iki yıldızdan biri. Diğeri [ξ] **الزِّرُّ** diye adlandırılır. (El-Kazweenee.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَاسَ
مَاسَ ( y )  I ( n. ac. مَيْس 1 ,  مَيَسَاْن 36 ),
a.  Swaggered.

b.  Was thoughtless, indifferent.

مَيَّسَ
مَيَّسَ II ,
a.  Bordered, fringed ( garment ).

تَمَيَّسَ
تَمَيَّسَ V ,
a.  see I (a) .

مَيْس
مَيْس 1 ,
a.  A tree from which saddles are made.

b.  A kind of vine.

c.  Saddles.

مَاْيِس
مَاْيِس 21 ,  مَيُوْس 26 ,
a.  Swaggerer.

مَيَّاْس
مَيَّاْس 28 ,
a.  see 21 .

b.  Wolf; lion.

مَيْسَاْنُ
مَيْسَاْنُ 33 ,
a.  see 21 .

b.  ( pl.

مَيَاسِيْن
مَيَاسِيْن ),
a.  Bright star.

c.  Moonlight-night.

مَيْسُوْن
مَيْسُوْن
a.  Handsome youth.

##### Türkçe

**مَاسَ**
**مَاسَ** ( y ) I ( mastar: **مَيْس** 1 , **مَيَسَاْن** 36 ),
a. Kasıla kasıla yürüdü.

b. Düşüncesiz oldu, kayıtsız oldu.

**مَيَّسَ**
**مَيَّسَ** II ,
a. (Giysiyi) kenarladı, saçakladı.

**تَمَيَّسَ**
**تَمَيَّسَ** V ,
a. I (a)’ya bak.

**مَيْس**
**مَيْس** 1 ,
a. Eyerlerin yapıldığı bir ağaç.

b. Bir çeşit asma.

c. Eyerler.

**مَاْيِس**
**مَاْيِس** 21 , **مَيُوْس** 26 ,
a. Kasıla kasıla yürüyen.

**مَيَّاْس**
**مَيَّاْس** 28 ,
a. 21’e bak.

b. Kurt; aslan.

**مَيْسَاْنُ**
**مَيْسَاْنُ** 33 ,
a. 21’e bak.

b. (çoğulu: **مَيَاسِيْن** **مَيَاسِيْن** ),
a. Parlak yıldız.

c. Ay ışıklı gece.

**مَيْسُوْن**
**مَيْسُوْن**
a. Yakışıklı delikanlı.
