# ميش (م-ي-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: م - ي - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والميم و و ا ي ء معهما
و ش م، ش ي م، م ش ي، م ي ش، ش أ م، م أ ش مستعملات
وشم:
الوشم: أن تَشِمَ المرأةُ يدها بنؤورٍ أو نيل.. وشمت الجارية، واستوشمت. وفي الحديث: "لعن الله الواشمة والمُستوشمة والمتشمة".
وأوشمت الأرض: ظهر شيء من نباتها، متفرق، شبِّه بالوشم، وجمعه: وُشُوم.
شيم:
شيمةُ الإنسان: خلقه.
والأشيم من كلِّ شيء: الذي به شامة. والشّامةُ: علامة مخالفة لسائر اللّون والأنثى، شيماء. والشَّيم من قولك: شمتُ السَّحاب، أي: نظرت أين يقصد، وأين يمطر، وشمتُ السَّيف أشيمهُ: غمدته. وشام فيها: دخل فيها: قال:
قال ألا أشيمه قالت: بلى
فشام فيها مثل مهزام الغضا
ويروى:مثل محراث العصا،ويروى: مثل مزمرازم العصا، والهزام الذي يهزام به الخبز، إذا أخرج من الملة ليسقط ما عليه من رماد.
مشي: المشية: ضرب من المشي.
والمشاء، ممدود:الدواء الذي يسهل وهو: المشوّ والمشي.. شربت مشوّا ومشياً وشماء، وهو استطلاق البطنهدنو، والفعلُ: استمشى إذا شرب المشَّي، والدّواء يمشيه. والمشاءُ، ممدود: فعل الماشية، تقول: إن فلاناً لذو مشاءٍ وماشية. وأمشى فلانٌ: كثرت ماشيته، قال:
وكلُّ فتىً وإن أمشى وأثرى		ستخلجُه عن الدُّنيا منـون
ميش:
الميشُ: أن تميش المرأة القطن بيدها إذا زبدته بعد الحلج، تقطِّعه، وتؤلِّفه، قال:
عاذل، قد أولعتِ بالتَّرقيشِ
إليّ سرٍّ فاطرفي وميشي
وماش بين القوم ومأش: أفسد.
والماشُ: حبٌّ من الغلات معروف.
شأم:
الشَّأم: أرض، سمِّيت به لأنها من مشأمة القبلة.. وشأمتُ القوم: يسرتهم.
والمشأمةُ من الشُّؤم، ويقال: رجل مشؤوم، وقد شئم.. وشأم فلانٌ أصحابه، إذا أصابهم شؤومٌ من قبله. ويقال: طائرٌ أشأمُ وطيرٌ أشأم. والجميع: الأشائم.. ويقال: جرت لهم طير الأشائم، أي: جرت بالشُّؤوم.
مأش:
مأش المطرُّ الأرض إذا سحاها، قال:
وقلتُ يوم المطرِ المئيشِ
أقاتلي حبُّكِ أم مُعيشـي

##### Türkçe

باب **الشين** ve **الميم** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

ve **و ش م**، **ش ي م**، **م ش ي**، **م ي ش**، **ش أ م**، **م أ ش** kullanımdadırlar
**وشم**:
**الوشم**: kadının elini **بنؤورٍ** veya **نيل** ile **تَشِمَ** etmesidir.. **وشمت** cariye, ve **استوشمت**. Hadiste: “Allah **الواشمة**’ye ve **المُستوشمة**’ye ve **المتشمة**’ye lanet etti”.

Ve **أوشمت** yer: bitkisinden bir şey göründü, dağınık; **الوشم**’a benzetildi; onun çoğulu: **وُشُوم**.

**شيم**:
İnsanın **شيمةُ**’si: huyudur.

Ve her şeyden **الأشيم**: onda **شامة** bulunan. Ve **الشّامةُ**: rengin geri kalanına aykırı bir işaret; dişisi: **شيماء**. Ve **الشَّيم** senin “**شمتُ السَّحاب**” sözündendir; yani: nereye yöneldiğine ve nerede yağmur yağdıracağına baktım. Ve “**شمتُ السَّيف أشيمهُ**”: onu kınına soktum. Ve onda **شام**: ona girdi; dedi ki:
Dedi: “Onu kınına sokayım mı?” dedi: “Evet”
Böylece onda, **مهزام الغضا** gibi kınına soktu

Ve rivayet olunur: “**مثل محراث العصا**”, ve rivayet olunur: “**مثل مزمرازم العصا**”; ve **الهزام** ekmekle **يهزام** edilendir; **الملة**’den çıkarıldığı zaman, üzerindeki külün düşmesi için.

**مشي**: **المشية**: yürüyüşten bir türdür.

Ve **المشاء** (uzatılmış): kolaylaştıran ilaçtır; o: **المشوّ** ve **المشي**’dir.. **مشوّا** ve **مشياً** ve **شماء** içtim; o, karnın gevşemesidir, yakın. Fiil: **استمشى**; **المشَّي**’yi içtiği zaman; ve ilaç onu **يمشيه**. Ve **المشاءُ** (uzatılmış): davarın fiilidir; dersin ki: “Şüphesiz falan, **مشاءٍ** ve **ماشية** sahibidir.” Ve falan **أمشى**: davarı çoğaldı; dedi ki:
Her delikanlı, ister **أمشى** olsun ister zenginleşsin,
onu dünyadan **منـون** koparıp alacaktır.

**ميش**:
**الميشُ**: kadının pamuğu, çırçırlamadan sonra kabarttığı zaman eliyle **تميش** etmesidir; onu parçalara ayırır ve onu birleştirir; dedi ki:
Kınayıcı, sen **بالتَّرقيشِ**’e tutulmuşsun
Bana bir sır; öyleyse gözünü indir ve **ميشي**

Ve kavmin arasında **ماش** ve **مأش**: bozdu.

Ve **الماشُ**: hububatlardan bilinen bir danedir.

**شأم**:
**الشَّأم**: bir yerdir; onunla adlandırıldı; çünkü o, kıblenin **مشأمة** tarafındandır.. Ve **شأمتُ** kavmi: onların sol tarafına geldim.

Ve **المشأمةُ** **الشُّؤم**’dandır. Ve denir: **رجل مشؤوم**; ve **شئم** olmuştur.. Ve falan, arkadaşlarını **شأم** etti; onlara, onun tarafından bir **شؤومٌ** isabet ettiği zaman. Ve denir: **طائرٌ أشأمُ** ve **طيرٌ أشأم**. Hepsi: **الأشائم**. Ve denir: Onlara **طير الأشائم** cereyan etti; yani: **بالشُّؤوم** ile cereyan etti.

**مأش**:
Yağmur, yeri **مأش** etti; onu süpürdüğü zaman; dedi ki:
Ve dedim, **المئيشِ** yağmur gününde:
Senin sevgin mi beni öldürüyor, yoksa **مُعيشـي** mi?

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

المَيْشُ: خلطُ الصوف بالشَعر. قال الراجز:
عاذِلَ قد أُولِعْتِ بالتَرْقيشِ
إليَّ سِرًّا فاطْرُقي وَميشي
قال أبو نصر: أي اخْلطي ما شئتِ من القول. والمَيْشُ: خلطُ لبن الضأن بلبن الماعز. ومِشت الخبر، أي خلطت. وقال الكسائي: أخبرتُ ببعض الخبرَ وكتمتُ بعضاً. والمَيْشُ: حلبُ نصف ما في الضرع. والماشُ: حَبٌّ. وهو معرَّب أو مولَّد.

##### Türkçe

**المَيْشُ**: yünün kılla karıştırılmasıdır. Râciz dedi ki:
Kınayıcı, sen **بالتَرْقيشِ**’e tutulmuşsun
Bana gizlice; öyleyse gel ve **وَميشي**
Ebû Nasr dedi ki: yani sözden dilediğini karıştır. Ve **المَيْشُ**: koyun sütünün keçi sütüyle karıştırılmasıdır. **مِشت الخبر**, yani karıştırdım. Kisâî dedi ki: haberin bir kısmıyla haber verdim ve bir kısmını gizledim. Ve **المَيْشُ**: memede olanın yarısının sağılmasıdır. Ve **الماشُ**: bir danedir. O, muarreb yahut müvelleddir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب المبم والياء ومايثلثهما)
 (ميد)  الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء.
فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي يَميدُني: نَعَشَنِي. قالوا: وسمِّيت المائدة منه، وكذا المائد([2]) من هذا القياس: قال:
* وكُنت للمنتجِعينَ مائدا([3]) *
قال أبو بكر([4]): وأصابه مَيْد، أي دُوَارٌ عن ركوب البَحر. ومِدْتُه:  أعطيتُه وأمَدْتُه بخيرٍ. وامْتَدْتُهُ([5]): طلبت خَيره. وذهب بعضُ المحقِّقين [أنّ] أصل مَيْد الحركة. والمائدة: الخِوان لأنها تميد بما عليها، أي تحرِّكه وتُزحِله عن نَضَدِه([6]). ومادَهم: أطعَمهُم على المائدة. وأمّا قوله صلى الله عليه وآله وسلم: "مَيْدَ أَنَّا أُوتِينا الكتابَ مِن بعدهم([7])"، أي غير أنّا، أو على أنّا، فهو لغة في بَيْد أنَّا.
(مير)  الميم والياء والراء أصلٌ صحيح، هو المَيْر، ومِرْت مَيْراً. والمِيَرة: الطعام له إلى بلده([8]). وقالوا: ما عنده خَيْرٌ ولا مَيْر.
(ميز)  الميم والياء والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تزيُّلِ شيءٍ من شيء وتَزيِيله. وميَّزته تمييزاً ومِزْتُه مَيْزاً. وامتازُوا: تميَّزَ بعضهم من بعض. ويكاد يَتمَيَّز غيظاً، أي يتقَطَّع. وانمازَ الشَّيء: انفصَلَ عن الشيء. قال يصف حيّة:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمازَ فروةُ رأسِهِ *** عن العَظْمِ صِلٌّ فاتِكُ اللَّسْعِ مارِدُ
(ميس)  الميم والياء والسين كلمةٌ تدلُّ على مَيَلان. ومَاسَ مَيَسانَا([9]): تبختر. وماس الغصن أيضاً. والمَيْس: شجرٌ يقال إنّه أجودُ خَشَب.
(ميش)  الميم والياء والشين أصلٌ يدلُّ على خلطِ شيءٍ بشيءٍ ونَفْشه. وماشَتِ المرأةُ القُطنَ بيدِها بعد الحلج. ومنه قولهم للرّجُل إذا أخبر ببعض الحديث وكَتَمَ بعضاً: قد ماش يَميش. وهو مأخوذٌ من مَيْش النّاقة، أن يَحلُِب بعضَ ما في الضرع ويَدَعَ بعضاً؛ فإذا جاوزَ الحَلب النِّصف فليس بمَيش.
(ميط)  الميم والياء والطاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على دفع ومدافَعَة. وماطه عنه: دفعَه. ومِطتُ الأذَى عن الطريق. يقال أَمَاطَه إماطَةً. ولذلك يقال: "هم في هِياطٍ ومِياط". الهِياط: الصِّياح: والمِياط: الدَّفْع. وقال الفرّاء: تمايَطُوا: تباعدوا وفَسَدَ ما بينهم، تَمَايُطاً.
 (ميع)  الميم والياء والعين كلمةٌ صحيحة تدلُّ على جريانِ شيءٍ واضطرابِ شيءٍ وحركتِه. وماعَ الشّيء يَمِيع: جَرَى على وجه الأرض، والمائع كلُّ شيءٍ ذائب([10]). ومنه المَيْعة والنشاط، وذلك للحركة. والمَيْعة: أوّل الشَّباب، وذلك إذا ترعرعَ وتحرَّك.
(ميل)  الميم والياء واللام كلمةٌ صحيحة تدلُّ على انحراف في الشيء إلى جانب منه. مال يَميل مَيْلاً. فإنْ كان خِلقةً في الشَّيءٍ فَمَيَلٌ. يقال مال يميل مَيَلاً. والمَيْلاء من الرَّمل: عقدة ضخمة تعتزل وتميل ناحيةً. والمَيْلاء: الشَّجرة الكثيرة الفروع، وهي من قياس الباب. والأمْيَل من الرِّجال، يقال إنَّهُ الذي لا يثبت على الفرس. وإن كان كذا فلأنّه يميل عَن سَرْجِهِ. ويقال الذي لا رُمْح معه. وإن كان كذا فشاذٌّ عن الباب. وجمع الأَمْيَلِ مِيل*. قال:
غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ *** ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ([11])(مين)  الميم والياء والنون كلمةٌ واحدة، هي المَيْن: الكَذِب. ومانَ يَمِين. قال:
وزعمتَ أنَّكَ قد قَتَلْـ ***	ـتَ سَراتَنا كذِباً ومَيْنا([12])
--------------ـــ
([1]) وكذا ورد الاستشهاد بهذه القطعة في المجمل واللسان (ميد).
([2]) في الأصل: "وكذا المائدة".
([3]) ضبط في المجمل بضم التاء من "كنت".
([4]) الجمهرة (2: 303).
([5]) في الأصل: "أمددته".
([6]) في الأصل: "أي يحركه ويزمله عن نصده".
([7]) أوله كما في اللسان: "نحن الآخرون السابقون" وحديث آخر مشهور: "أنا أفصح العرب ميد أني من قريش، ونشأت في بني سعد بن بكر."
([8]) كذا. ولعله:"تنقله إلى بلده" أو "تجلبه".
([9]) يقال ماس ميساً، وميسانا.
([10]) في الأصل: "ذائب منه".
([11]) للأعشى في ديوانه 11. وقد سبق في (كفل) مع تخريجه.
([12]) لعبيد بن الأبرص في ديوانه 27 ومختارات ابن الشجري 90 برواية "أزعمت" فيهما.

ـ

##### Türkçe

(باب **الميم** و**الياء** ومايثلثهما)
 (**ميد**)  **الميم** ve**الياء** ve**الدال** iki sahih asıldır: ikisinden biri bir şeyde bir harekete delâlet eder, diğeri ise bir faydaya ve verişe.
İlki **المَيْد**: hareket etmektir. Ve **مادَ يَميدُ**. Ve **مادت** dallar **تَمِيد**: salındılar. Ve **المَيْدان** vezni üzere **فَعْلان**: yumuşak, suya kanmış (taze) nimetli yaşayıştır. İbn Ahmer dedi:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
Diğer asıl ise **المَيْد**’dir. Ve **مَادَ يَمِيدُ**: yedirdi [ve] fayda verdi. Ve **مادَنِي يَميدُني**: beni diriltti (canlandırdı). Dediler: ondan **المائدة** isimlendirildi; yine **المائد**([2]) bu kıyastandır: dedi:
* وكُنت للمنتجِعينَ مائدا([3]) *
Ebû Bekir([4]) dedi: Ona **مَيْد** isabet etti; yani denize binmekten dolayı baş dönmesi. Ve **مِدْتُه**: ona verdim ve onu hayır ile destekledim. Ve **امْتَدْتُهُ**([5]): onun hayrını istedim. Ve muhakkiklerden bazıları [şu görüşe gitti ki] **مَيْد**’in aslı harekettir. Ve **المائدة**: sofra (yemek tablası)dır; çünkü üzerindekilerle birlikte **تميد** eder; yani onu hareket ettirir ve onu dizilişinden kaydırır([6]). Ve **مادَهم**: onları sofrada yedirdi. Ve أما onun صلى الله عليه وآله وسلم sözü: " **مَيْدَ أَنَّا أُوتِينا الكتابَ مِن بعدهم**([7])"، yani “şu var ki biz”, yahut “biz olduğumuz hâlde”; o, **بَيْد أنَّا**’da bir lugattır.

(**مير**)  **الميم** ve**الياء** ve**الراء** sahih bir asıldır; o **المَيْر**’dir; ve **مِرْت** **مَيْراً**. Ve **المِيَرة**: onun için memleketine (götürmek üzere) yiyecektir([8]). Ve dediler: onun yanında ne hayır vardır ne de **مَيْر**.

(**ميز**)  **الميم** ve**الياء** ve**الزاء** sahih bir asıldır; bir şeyin bir şeyden ayrılıp çıkmasına ve onu ayırmasına delâlet eder. Ve **ميَّزته** **تمييزاً** ve **مِزْتُه** **مَيْزاً**. Ve **امتازُوا**: bazısı bazısından ayrıldı. Ve “neredeyse öfkeden **يَتمَيَّز** eder”; yani parçalanır. Ve **انمازَ** şey: şeyden ayrıldı. Bir yılanı vasfederek dedi:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمازَ فروةُ رأسِهِ *** عن العَظْمِ صِلٌّ فاتِكُ اللَّسْعِ مارِدُ

(**ميس**)  **الميم** ve**الياء** ve**السين** bir kelimedir; bir meyletmeye delâlet eder. Ve **مَاسَ** **مَيَسانَا**([9]): salınarak yürüdü. Ve dal da **ماس** eder. Ve **المَيْس**: bir ağaçtır; denilir ki odunu en iyi olandır.

(**ميش**)  **الميم** ve**الياء** ve**الشين** bir asıldır; bir şeyi bir şeyle karıştırmaya ve onu kabartmaya delâlet eder. Ve kadın, çırçırlamadan sonra pamuğu eliyle **ماشَت**. Ve ondan, bir adama, hadisin bir kısmını haber verip bir kısmını gizlediğinde sözleri: “**قد ماش يَميش**.” Ve o, devenin **مَيْش**’inden alınmıştır: memedekinin bir kısmını sağmak ve bir kısmını bırakmak; sağma yarıyı geçerse artık **بميش** değildir.

(**ميط**)  **الميم** ve**الياء** ve**الطاء** sahih bir kelimedir; itmeye ve itişmeye delâlet eder. Ve ondan **ماطه عنه**: onu ondan itti. Ve **مِطتُ** eziyeti yoldan (giderdim). Denir: **أَمَاطَه** **إماطَةً**. Bundan dolayı denir: "هم في **هِياطٍ** و**مِياط**". **الهِياط**: bağırıştır; ve **المِياط**: itmedir. Ferrâ dedi: **تمايَطُوا**: uzaklaştılar ve araları bozuldu; **تَمَايُطاً**.

(**ميع**)  **الميم** ve**الياء** ve**العين** sahih bir kelimedir; bir şeyin akmasına ve bir şeyin çalkalanmasına ve hareketine delâlet eder. Ve **ماعَ** şey **يَمِيع**: yerin yüzünde aktı; ve **المائع** erimiş olan her şeydir([10]). Ve ondan **المَيْعة** ve canlılık; bu, hareket sebebiyledir. Ve **المَيْعة**: gençliğin başlangıcıdır; bu da büyüyüp geliştiğinde ve hareket ettiğinde olur.

(**ميل**)  **الميم** ve**الياء** ve**اللام** sahih bir kelimedir; bir şeyde onun bir tarafına doğru bir sapmaya delâlet eder. **مال يَميل مَيْلاً**. Eğer şeyde yaratılıştan ise, o zaman **فَمَيَلٌ**. Denir: **مال يميل مَيَلاً**. Ve kumdan **المَيْلاء**: ayrılıp bir yana meyleden iri bir düğümdür. Ve **المَيْلاء**: çok dallı ağaçtır; o, babın kıyasındandır. Ve erkeklerden **الأمْيَل**: denir ki o, at üzerinde sebat etmeyendir. Eğer böyle ise, çünkü eyerinden meyleder. Ve mızrağı olmayan kimseye de denir. Eğer böyle ise, o zaman babdan şâzdır. Ve **الأَمْيَل**’in çoğulu **مِيل**’dir*. Dedi:
غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ *** ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ([11])

(**مين**)  **الميم** ve**الياء** ve**النون** tek bir kelimedir; o **المَيْن**’dir: yalandır. Ve **مانَ يَمِين**. Dedi:
وزعمتَ أنَّكَ قد قَتَلْـ ***	ـتَ سَراتَنا كذِباً ومَيْنا([12])
--------------ـــ
([1]) Bu parçayla istişhâdın böyle gelişi **المجمل** ve **اللسان**’da da (ميد) böyledir.
([2]) Asılda: "وكذا المائدة".
([3]) **المجمل**’de "كنت"ten **التاء**’nın dammesiyle ضبط edilmiştir.
([4]) **الجمهرة** (2: 303).
([5]) Asılda: "أمددته".
([6]) Asılda: "أي يحركه ويزمله عن نصده".
([7]) Baş tarafı **اللسان**’da olduğu üzere: "نحن الآخرون السابقون" ve meşhur başka bir hadis: "أنا أفصح العرب **ميد أني** من قريش، ونشأت في بني سعد بن بكر."
([8]) Böyle. Belki: "تنقله إلى بلده" yahut "تجلبه".
([9]) Denir: **ماس** **ميساً** ve **ميسانا**.
([10]) Asılda: "ذائب منه".
([11]) A‘şâ’nındır; divanında 11. Daha önce (كفل)’de tahriciyle geçti.
([12]) Ubeyd b. el-Ebras’ındır; divanında 27 ve İbn eş-Şecerî’nin seçmelerinde 90; ikisinde de "أزعمت" rivayetiyle.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ماش القُطنَ يَمِيشُه مَيْشاً. زبّدَه بعد الحَلْج. والمَيْشُ: أَن تَمِيشَ المرأَةُ القطن بيدها إِذا زَبّدَته بعد الحلج. والمَيْشُ: خلْط الصوف بالشعر؛ قال الراجز:
عاذِلَ، قد أُولِعْتِ بالترْقِيشِ،
إِليّ سِرّاً فاطْرُقي ومِيشِي
قال أَبو منصور: أََي اخْلطي ما شئتِ من القول. قال: المَيْشُ خلطُ الشعر بالصوف؛ كذلك فسره الأَصمعي وابن الأَعرابي وغيرهما. ويقال: ماشَ فلانٌ إِذا خلط الكذبَ بالصدق. الكسائي: إِذا أَخبر الرجل ببعض الخبر وكَتم بعضَه قيل مَذَعَ وماشَ. وماشَ يَميشُ مَيْشاً إِذا خلَط اللبَن الحُلْوَ بالحامِض، وخلَط الصوف بالوبر، أَو خلط الجِدّ بالهزْل. وماشَ كَرْمَه يَمُوشُه مَوْشاً إِذا طلب باقيَ قُطوفِه. ومِشْتُ الناقة أَمِيشُها، وماشَ الناقة مَيْشاً: حلَب نصفَ ما في ضرعها، فإِذا جاوز النصف قليس بمَيْشٍ. والمَيْشُ: حلْبُ نصف ما في الضرع. والمَيْشُ: خلْطُ لبن الضأْن بلبن الماعز. ومِشْت الخبر أَي خلَطت، قال الكسائي: أَخبرت بعض الخبر وكتمت بعضاً. وماشَ لي من خَبَره مَيْشاً وهو مثل المَصْع. وماشَ الشيءَ مَيْشاً: خلَطه.
والماشُ: قُمَاشُ البيت، وهي الأَوْقاب والأَوْغاب والثُّوَى، قال أَبو منصور: ومن هذا قولهم المَاشُ خيرٌ من لاشَ أَي ما كان في البيت من قُماشٍ لا قيمة له خيرٌ من بيت فارغ لا شيء فيه، فخُفّف لاش لازدواج ماش. الجوهري: الماشُ حبٌّ وهو معرب أَو مولَّد وخاشَ ماشَ وخاشِ ماشِ، جميعاً: قُماشُ الناس. قال ابن سيده: وإِنما قَضَيْنا بأَنَّ أَلفَ ماش ياءٌ لا واوٌ لوجود م ي ش وعدم م و ش.

##### Türkçe

**ماش** **القُطنَ** **يَمِيشُه** **مَيْشاً**. Çırpma işleminden sonra onu köpürttü. Ve **المَيْشُ**: kadının, çırpmadan sonra onu köpürttüğü zaman pamuğu eliyle **تَمِيشَ** etmesidir. Ve **المَيْشُ**: yünü kılla karıştırmaktır; râciz dedi ki:

Ey kınayıcı, gerçekten sen **الترْقِيشِ** ile tutulmuşsun,
Bana gizlice gel; öyleyse vur ve **مِيشِي**

Ebû Mansûr dedi: yani sözden dilediğini karıştır. Dedi: **المَيْشُ** kılı yünle karıştırmaktır; bunu el-Asma‘î, İbnü’l-A‘râbî ve başkaları böyle tefsir etmiştir. Ve denir ki: falan **ماشَ** etti; yani yalanı doğruyla karıştırdı. el-Kisâî: adam haberin bir kısmını haber verip bir kısmını gizlediği zaman **مَذَعَ** ve **ماشَ** denir. Ve **ماشَ** **يَميشُ** **مَيْشاً**: tatlı sütü ekşiyle karıştırdığı zaman, ve yünü deve tüyüyle karıştırdığı zaman, yahut ciddiyeti şakayla karıştırdığı zaman. Ve **ماشَ** bağını **يَمُوشُه** **مَوْشاً**: salkımlarının geri kalanını aradığı zaman. Ve **مِشْتُ** deveyi **أَمِيشُها**; ve **ماشَ** deve **مَيْشاً**: memesindeki şeyin yarısını sağdı; yarıyı biraz aşarsa artık **بمَيْشٍ** değildir. Ve **المَيْشُ**: memedeki şeyin yarısını sağmaktır. Ve **المَيْشُ**: koyun sütünün keçi sütüyle karıştırılmasıdır. Ve **مِشْتُ** haberi; yani karıştırdım; el-Kisâî dedi: haberin bir kısmını haber verdim ve bir kısmını gizledim. Ve onun haberinden bana **ماشَ** etti **مَيْشاً**; o, **المَصْع** gibidir. Ve **ماشَ** şeyi **مَيْشاً**: onu karıştırdı.

Ve **الماشُ**: evin kumaşıdır; o da **الأَوْقاب** ve **الأَوْغاب** ve **الثُّوَى**’dır. Ebû Mansûr dedi: ve bundan onların şu sözü: **المَاشُ** **خيرٌ** **من** **لاشَ**; yani evde değeri olmayan her ne kumaş varsa, içinde hiçbir şey olmayan boş bir evden daha hayırlıdır; böylece **لاش** hafifletildi, **ماش** ile ikileme (uyum) için. el-Cevherî: **الماشُ** bir danedir; o, mu‘arreb yahut müvelleddir. Ve **خاشَ ماشَ** ve **خاشِ ماشِ**, ikisi de: insanların kumaşı (ıvır zıvırı). İbn Sîde dedi: ve ancak **ماش**’ın elifinin **ياء** olduğuna, **واو** olmadığına hükmettik; çünkü **م ي ش**’in bulunması ve **م و ش**’in bulunmaması sebebiyle.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الميش: خلط الصوف بالشعر، قال الراجز، وهو رؤبة:
  عاذل قد أولعت بالترقيش                      إلي سرا فاطرقي وميشي

  قال أبو نصر: أي اخلطي ما شئت من القول، كذا في الصحاح. قلت: وكذلك فسره الأصمعي وابن الأعرابي وغيرهما. والميش: خلط لبن الضأن بلبن الماعز، قاله الجوهري، وقيل: خلط اللبن الحلو بالحامض، ومن الغريب أن الماعز بالفارسية تسمى ميش، بكسر الميم الممال. وعن الكسائي: الميش: كتم بعض الخبر وإخبار بعضه، وقد مشت الخبر، نقله الجوهري. والميش: حلب بعض ما في الضرع وترك بعضه، وفي الصحاح: حلب نصف ما في الضرع، فإذا جاوز النصف فليس بميش، وقد ماشها ميشا. والميش: خلط كل شيء سواء القول والخبز واللبن وغيرها. وماشوا الأرض ميشة: مروا بها، عن أبي عمرو. وماشان: نهر يجري وسط مدينة مرو. وما وشان: ناحية بهمذان، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: ماش القطن يميشه ميشا: زبده بعد الحلج. والميش: خلط الكذب بالصدق، والجد بالهزل. وأبو طالب بن ميشا التمار، بالكسر: محدث روى عن يحيى بن ثابت بن بندار. وماش المطر الأرض ميشا، إذا سحاها، نقله الصاغاني عن الليث، وفي بعض نسخ كتابه مأش بالهمز، وقد ذكر في موضعه. وميشة، بالكسر: من قرى جرجان.

##### Türkçe

**الميش**: yünü kılla karıştırmak; râciz söyledi, o da Rü’be’dir:
  “Kınayıcı! Sen **الترقيش** ile tutulup kalmışsın;
  Bana doğru geceleyin gel; öyleyse geceleyin gel ve **ميشي**.”

Ebû Nasr dedi: yani sözden dilediğini karıştır; **الصحاح**’ta böyle. Dedim: Asma‘î, İbnü’l-A‘râbî ve başkaları da onu böyle tefsir etmiştir. Ve **الميش**: koyun sütünü keçi sütüyle karıştırmak; Cevherî söyledi. Ve denildi ki: tatlı sütü ekşiyle karıştırmak. Ve garip olan şudur ki keçi Farsçada **ميش** diye adlandırılır; meyilli kesreli **الميم** ile. Kisâî’den: **الميش**: haberin bir kısmını gizlemek ve bir kısmını haber vermek; “haberi **مشت** etti”; Cevherî nakletti. Ve **الميش**: memedeki sütün bir kısmını sağmak ve bir kısmını bırakmak; **الصحاح**’ta: memedekinin yarısını sağmak; yarıyı aşarsa artık **ميش** değildir; onu **ميشا** olarak **ماشها** etmiştir. Ve **الميش**: her şeyi karıştırmak; gerek söz, gerek ekmek, gerek süt ve başkaları. Ve “yeri **ميشة** olarak **ماشوا** ettiler”: oradan geçtiler; Ebû Amr’dan. Ve **ماشان**: Merv şehrinin ortasında akan bir nehir. Ve **ما وشان**: Hemedan’da bir yöre; Sâgânî nakletti. Ve ona istidrâk olunanlardandır: pamuğu **يميشه** olarak **ميشا** **ماش** etti: çırçırlamadan sonra onu kabarttı. Ve **الميش**: yalanı doğruyla, ciddiyi şakayla karıştırmak. Ve Ebû Tâlib b. **ميشا** et-Temmâr, kesre ile: Yahyâ b. Sâbit b. Bendâr’dan rivayet eden bir muhaddis. Ve yağmur yeri **ميشا** olarak **ماش** etti; onu sıyırıp süpürdüğü zaman; Sâgânî, Leys’ten nakletti; kitabının bazı nüshalarında hemze ile **مأش**’tir; onun yeri içinde zikredilmiştir. Ve **ميشة**, kesre ile: Cürcân köylerindendir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

مَاشَ
1 مَاشَ ذ He mixed hair with wool: see طَرَقَ; and see Freytag's Arab. Prov. ii. 28. ― -b2- مَاشَ الكَلاَمَ i. q. طَارَقَهَ [He practised various modes of speech]. (TA in art. طرق.)

##### Türkçe

مَاشَ
1 **مَاشَ** **ذ** Saçı yün ile karıştırdı: **طَرَقَ**’a bak; ve Freytag’ın Arab. Prov. ii. 28’ine bak. ― -b2- **مَاشَ** **الكَلاَمَ** **طَارَقَهَ** ile aynı anlamdadır [Çeşitli konuşma tarzlarını uyguladı]. (TA, **طرق** maddesinde.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

مَاشَ
مَاشَ ( y )  I ( n. ac. مَيْش 1 )
a.  [ acc. &  Bi ], Mingled with.

b.  Garbled ( story ).

c.  Milked partly.

d.  ( n. ac. مَيْشَة 1t ), Traversed ( country ).

مَيْش
مَيْش 1 ,
a.  Mixture.

##### Türkçe

مَاشَ
مَاشَ ( y ) I ( n. ac. **مَيْش** 1 )
a. [ acc. & Bi ], ile karıştı.

b. (hikâye) karıştırıldı.

c. kısmen sağıldı.

d. ( n. ac. **مَيْشَة** 1t ), (ülke) kat edildi.

مَيْش
مَيْش 1 ,
a. karışım.
