# ميع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ميع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ميع

ماعَ والدمُ والسَّرابُ ونحوه يَمِيعُ مَيْعاً: جرى على وجه الأَرض جرْياً منبسطاً في هِينةٍ، وأَماعَه إِماعَةً وإِماعاً؛ قال الأَزهري: وأَنشد الليث:
كأَنَّه ذُو لِبَدٍ دَلَهْمَسُ،
بساعِدَيْه جَسَدٌ مُوَرَّسُ،
من الدِّماءِ، مائِعٌ ويُبَّسُ
والمَيْعُ: مصدر قولك ماعَ السمْنُ يَمِيعُ أَي ذابَ؛ ومنه حديث ابن عمر: أَنه سئل عن فأْرةٍ وقَعَت في سَمْنٍ فقال: إِن كان مائعاً فأَرِقْه، وإِن كان جامِساً فأَلْقِ ما حوْلَه؛ قوله إِن كان مائعاً أَي ذائباً، ومنه سميت المَيْعَةُ لأَنها سائلةٌ، وقال عطاء في تفسير الويل: الوَيْلُ وادٍ في جهنم لو سُيِّرَت فيه الإِبلُ لَما عَت من حَرّه فيه أَي ذابَتْ وسالَتْ، نعوذ بالله من ذلك. وفي حديث عبد الله بن مسعود حين سئل عن المُهْلِ: فأَذابَ فِضَّةً فجعلت تَمَيَّعُ وتَمَوَّنُ فقال: هذا من أَشْبهِ ما أَنتم راؤُون بالمُهْلِ. وفي حديث المدينة: لا يريدها أَحد بِكَيْدٍ إِلا انْماعَ كما يَنْماعُ المِلْحُ في الماءِ أَي يَذُوبُ ويجري. وفي حديث جرير: ماؤُنا يَمِيعُ وجَنابُنا مَرِيعٌ. وماعَ الشيءُ والصُّفْرُ والفِضَّةُ يَمِيعُ وتَمَيَّعَ: ذابَ وسالَ. ومَيْعةُ الحُضْرِ والشَّبابِ والسُّكْرِ والنهارِ وجرْي
الفَرَسِ: أَوَّلُه وأَنْشَطُه، وقيل: مَيْعةُ كلِّ شيء مُعْظَمُه. والمَيْعةُ: سَيَلانُ الشيء المَصْبُوبِ. والمَيْعةُ والمائِعةُ: ضرب من العِطْرِ. والمَيْعةُ: صَمْغٌ يسيل من شجر ببلاد الروم يؤخذ فيطبخ، فما صفا منه فهو المَيْعةُ السائلةُ، وما بَقِيَ منه شِبْهَ الثَّجِير فهو المَيْعةُ اليابسةُ؛ قال الأَزهري: ويقول بعضهم لهذه الهَنةِ مَيْعةٌ لسَيَلانِه؛ وقال رؤبة:
والقَيْظُ يُغْشِيها لُعاباً مائِعا،
فَأْتَجَّ لَفَّافٌ بها المَعامِعا
ائْتَجَّ: تَوَهَّجَ، واللَّفَّافُ: القَيْظُ يَلُفُّ الحرّ أي يجمعه، ومَعْمَعةُ الحرّ: التِهابُه. ويقال لناصِيةِ الفرَس إِذا طالَتْ وسالتْ: مائعة؛ ومنه قول عدي:
يهَزْهِزُ غُصناً ذا ذوائبَ مائعا
أَراد بالغُصن الناصيةَ

### Türkçe

**ماعَ** ve kan ve serap ve benzeri **يَمِيعُ مَيْعاً**: yeryüzünün yüzü üzerinde, kolaylık içinde yayvan bir akışla aktı; ve onu **أَماعَه إِماعَةً وإِماعاً**; Ezherî dedi ki:

Leys’i inşad etti:
كأَنَّه ذُو لِبَدٍ دَلَهْمَسُ،
بساعِدَيْه جَسَدٌ مُوَرَّسُ،
من الدِّماءِ، مائِعٌ ويُبَّسُ

Ve **المَيْعُ**: “**ماعَ** yağ **يَمِيعُ**” sözünün masdarıdır; yani eridi; bundan İbn Ömer hadisi: kendisine yağın içine düşen bir fare hakkında soruldu da dedi ki: “Eğer **مائعاً** ise onu dök; eğer **جامِساً** ise çevresindekini at”; “Eğer **مائعاً** ise” sözü, yani erimiş; bundan dolayı **المَيْعَةُ** adlandırıldı; çünkü o akıcıdır. Atâ, **الويل**’in tefsirinde dedi: **الوَيْلُ** cehennemde bir vadidir; orada develer yürütülseydi, oradaki hararetinden böğürmezlerdi; yani erirler ve akarlar; Allah’a sığınırız bundan. Ve Abdullah b. Mesud hadisi: **المُهْلِ** hakkında sorulduğu zaman; gümüşü eritti, o da **تَمَيَّعُ** ve **تَمَوَّنُ** olmaya başladı; dedi ki: “Bu, sizin **بالمُهْلِ** göreceklerinize en çok benzeyen şeydendir.” Ve Medine hadisi: “Ona hiç kimse bir hile ile kastetmez ki, tuzun suda **يَنْماعُ** ettiği gibi **انْماعَ** olmasın”; yani erir ve akar. Ve Cerîr hadisi: “Suyumuz **يَمِيعُ**, çevremiz **مَرِيعٌ**.” Ve şey ve bakır ve gümüş **يَمِيعُ** ve **تَمَيَّعَ**: eridi ve aktı. Ve **مَيْعةُ** yerleşiklik ve gençlik ve sarhoşluk ve gündüz ve atın koşuşu: onun ilki ve en canlısı; ve denildi ki: her şeyin **مَيْعةُ**’si onun en büyük kısmıdır. Ve **المَيْعةُ**: dökülmüş şeyin akmasıdır. Ve **المَيْعةُ** ve **المائِعةُ**: kokudan bir türdür. Ve **المَيْعةُ**: Rum diyarındaki bir ağaçtan akan bir zamktır; alınır da pişirilir; ondan saflaşan şey **المَيْعةُ السائلةُ**’dir; ondan kalan, **الثَّجِير** benzeri ise **المَيْعةُ اليابسةُ**’dir; Ezherî dedi ki: Bazıları bu şeye, akmasından dolayı **مَيْعةٌ** der; ve Ru’be dedi ki:
والقَيْظُ يُغْشِيها لُعاباً مائِعا،
فَأْتَجَّ لَفَّافٌ بها المَعامِعا

**ائْتَجَّ**: alevlendi; ve **اللَّفَّافُ**: kavurucu sıcak, harareti sarar; yani onu toplar; ve **مَعْمَعةُ** sıcağın: onun alevlenmesidir. Ve atın perçemine, uzadığı ve aktığı zaman: **مائعة** denir; bundan Adî’nin sözü:
يهَزْهِزُ غُصناً ذا ذوائبَ مائعا

Dal ile perçemi kastetti.
