# ميع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ميع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ميع

ماع الشيء يميع ميعا: جرى على وجه الأرض جريا منبسطا في هينة، كالماء والدم والسراب ونحوه، وهو في السراب مجاز، وأنشد الليث:
  كأنه ذو لبد دلهمس
  بساعديه جسد مورس
  من الدماء مائع ويبس وماع الفرس: جرى.
 وماع السمن ميعا: ذاب ومنه الحديث: إن كان مائعا فأرقه، وإن كان جامسا فألق ما حوله أي ذائبا كانماع ومنه حديث المدينة: لا يريدها أحد بكيد إلا انماع، كما ينماع الملح في الماء أي: ذاب وجرى.
 ومن المجاز: المائعة: ناصية الفرس إذا ماعت، أي طالت، وسالت ومنه قول عدي بن زيد العبادي يصف فرسا:
  مصمم أطراف العظام محنبا                      يهزهز غصنا ذا ذوائب مائعا أراد بالغصن الناصية.
 وقال الليث: الميعة والمائعة: عطر طيب الرائحة جدا، أو صمغ يسيل من شجر بالروم، يؤخذ فيطبخ، فما صفا منه فهو الميعة السائلة، وما بقي منه شبه الثجير، فهو الميعة اليابسة، كما في الصحاح أو دسم المر الطري، يدق المر بماء يسير، ويعتصر بلولب، فتستخرج الميعة، أو هي صمغ شجرة السفرجل، أو شجرة كالتفاح، لها ثمرة بيضاء أكبر من الجوز، تؤكل، ولب نواها دسم يعصر منه الميعة السائلة، ووقع في بعض النسخ زيادة واو بين الميعة والسائلة، وهو خطأ وقشر الشجرة الميعة اليابسة، والكثير من السائلة مغشوش، وخالصها مسخن، ملين، منضج صالح للزكام والسعال، ومثقالان بثلاث أواق ماء حارا يسهل البلغم بلا أذى، ورائحته تقطع العفونة، وتمنع الوباء، كما صرح به الأطباء في كتبهم.
 وميعة الشباب، والنهار: أولهما، كما في الصحاح.
 وأمعته إماعة: أسلته إسالة.
 وتميع: تسيل وسئل ابن مسعود، رضي الله عنه عن المهل، فأذاب فضة، فجعلت تميع وتلون، فقال: هذا من أشبه ما أنتم راءثون بالمهل.
 ومما يستدرك عليه: الإماع، ككتاب: الإماعة، كإقام وإقامة.
 وامتاعه: استاله.
 وميعة الحضر: أوله ونشاطه، وكذلك ميعة السكر، وقيل: ميعة كل شيء: معظمه.
 وماع السراب يميع: جرى على الأرض مضطربا، وهو مجاز.
 والميعة: سيلان الشيء المصبوب.
 ويقال لهذه الهنة: ميعة، لسيلانه.
 والمائع: الأحمق.

### Türkçe

ماع **الشيء** يميع ميعا: yerin yüzü üzerinde, bir gevşeklik içinde, su, kan, serap ve benzeri gibi, yayvan bir akışla aktı; serapta ise bu mecazdır. **الليث**’ten şiir okundu:
  Sanki o, koyu karanlık, yeleli bir (şey)dir;
  iki koluyla, yoğrulmuş bir beden;
  kanlardan: akan ve kuruyan. Ve **ماع الفرس**: aktı.

Ve **ماع السمن** ميعا: eridi; ondan hadis: “Eğer **مائعا** ise onu dök; eğer **جامسا** ise çevresindekini at” yani: erimiş idi, **كـماع**. Ve ondan Medine hadisi: “Ona hiç kimse bir hile ile yönelmez ki ancak **انماع** eder; tuzun suda **ينماع** ettiği gibi” yani: eridi ve aktı.

Ve mecazdan: **المائعة**: atın perçemi, **ماعت** olduğu zaman; yani uzadı ve sarktı. Ve ondan, **عدي بن زيد العبادي**’nin bir atı vasfederken sözü:
  Kemiklerin uçları sıkı, eğik;
  onu, **مائعا** zülüfleri olan bir dalı sallar. Perçemi dal ile kastetti.

Ve **الليث** dedi: **الميعة** ve **المائعة**: kokusu çok güzel olan bir ıtr; yahut Rum diyarında bir ağaçtan akan bir zamk; alınır da pişirilir; ondan saflaşan şey **الميعة السائلة**’dir; ondan kalan ise **الثجير** benzeri (bir şey)dir; o da **الميعة اليابسة**’dir; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Yahut taze **المر**’in yağı; **المر** az bir su ile dövülür ve bir burgu ile sıkılır; böylece **الميعة** çıkarılır. Yahut o, ayva ağacının zamkıdır; yahut elma gibi bir ağaçtır; onun, cevizden daha büyük beyaz bir meyvesi vardır; yenir; çekirdeğinin içi yağlıdır; ondan **الميعة السائلة** sıkılır. Bazı nüshalarda **الميعة** ile **السائلة** arasına bir **واو** ziyadesi düşmüştür; bu hatadır. Ağacın kabuğu **الميعة اليابسة**’dir. **السائلة**’nin çoğu hilelidir; onun hâlisi ısıtıcıdır, yumuşatıcıdır, olgunlaştırıcıdır; nezle ve öksürüğe elverişlidir. İki miskal, üç ukiyye sıcak su ile, zarar olmaksızın balgamı ishal eder. Kokusu kokuşmayı keser ve vebayı engeller; tabipler bunu kitaplarında açıkça belirtmişlerdir.

Ve **ميعة الشباب** ve **النهار**: ikisinin evveli; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

Ve **أمعته** **إماعة**: onu akıttım, akıtma.

Ve **تميع**: akar. Ve **ابن مسعود**’a, Allah ondan razı olsun, **المهل** hakkında soruldu; bunun üzerine gümüş eritti; o da **تميع** ediyor ve renkleniyordu; dedi ki: “Bu, sizin **المهل** ile en çok benzediğini göreceğiniz şeydendir.”

Ve ondan üzerine istidrâk olunan: **الإماع**, **كتاب** gibi; **الإماعة**, **إقام** ve **إقامة** gibi.

Ve **امتاعه**: onu akıttı.

Ve **ميعة الحضر**: onun evveli ve canlılığı; aynı şekilde **ميعة السكر**. Ve denildi ki: her şeyin **ميعة**’si: onun çoğu (en büyük kısmı).

Ve **ماع السراب** يميع: yerde çalkantılı olarak aktı; bu mecazdır.

Ve **الميعة**: dökülmüş şeyin akması.

Ve bu gevşekliğe **ميعة** denir; onun akmasından dolayı.

Ve **المائع**: ahmak.
