# مَن — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8E%D9%86/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8E%D9%86/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [مَن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%8E%D9%86.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: من

- عبارة عن الناطقين، ولا يعبر به عن غير الناطقين إلا إذا جمع بينهم وبين غيرهم، كقولك: رأيت من في الدار من الناس والبهائم، أو يكون تفصيلا لجملة يدخل فيهم الناطقون، كقوله تعالى: ﴿فمنهم من يمشي﴾ الآية [النور/45]. ولا يعبر به عن غير الناطقين إذا انفرد، ولهذا قال بعض المحدثين (عجز بيت نسبه المؤلف في الذريعة ص 24 للمتنبي، ولم أجده في ديوانه، وصدره:
[حولي بكل مكان منهم خلق] ) في صفة أغنام نفى عنهم الإنسانية:
تخطئ إذا جئت في استفهامه بمن
تنبيها أنهم حيوان أو دون الحيوان. ويعبر به عن الواحد والجمع والمذكر والمؤنث. قال تعالى: ﴿ومنهم من يستمع﴾ [الأنعام/25]، وفي أخرى: ﴿من يستمعون إليك﴾ [يونس/42] وقال: ﴿ومن يقنت منكن لله ورسوله وتعمل صالحا﴾ [الأحزاب/31].
و: لابتداء الغاية، وللتبعيض، وللتبيين، وتكون لاستغراق الجنس في النفي والاستفهام. نحو: ﴿فما منكم من أحد﴾ [الحاقة/47]. وللبدل. نحو: خذ هذا من ذلك. أي: بدله، قال تعالى: ﴿ربنا إني أسكنت من ذريتي بواد﴾ [إبراهيم/37]، (فمن) اقتضى التبعيض، فإنه كان نزل فيه بعض ذريته، وقوله: ﴿من السماء من جبال فيها من برد﴾ [النور/43] قال: تقديره أنه ينزل من السماء جبالا، فمن الأولى ظرف، والثانية في موضع المفعول، والثالثة للتبيين كقولك: عنده جبال من مال. وقيل: يحتمل أن يكون قوله: (من جبال) نصبا على الظرف على أنه ينزل منه، وقوله: ﴿من برد﴾ نصب. أي: ينزل من السماء من جبال فيها بردا، وقيل: يصح أن يكون موضع من في قوله: ﴿من برد﴾ رفعا، و ﴿من جبال﴾ نصبا على أنه مفعول به، كأنه في التقدير: وينزل من السماء جبالا فيها برد، ويكون الجبال على هذا تعظيما وتكثيرا لما نزل من السماء. وقوله تعالى: ﴿فكلوا مما أمسكن عليكم﴾ [المائدة/4]، قال أبو الحسن: من زائدة (وعبارته: أدخل (من) كما أدخله في قوله: كان من حديث، وقد كان من مطر، وقوله: ﴿ويكفر عنكم من سيئاتكم﴾ و ﴿ينزل من السماء من جبال فيها من برد﴾ وهو فيما فسر: ينزل من السماء جبالا فيها برد. انظر: معاني القرآن لأبي الحسن الأخفش 1/254)، والصحيح أن تلك ليست بزائدة؛ لأن بعض ما يمسكن لا يجوز أكله كالدم والغدد وما فيها من القاذورات المنهي عن تناولها.

### Türkçe

- **من**: konuşanlar hakkında bir ibaredir; konuşmayanlar hakkında onunla ibare edilmez; ancak onları konuşanlarla ve başkalarıyla bir araya toplarsa (kullanılır); senin sözün gibi: “Evde insanlardan ve hayvanlardan kimleri gördüm.” Yahut, içinde konuşanların da dâhil olduğu bir cümlenin tafsili olursa; Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿فمنهم من يمشي﴾ âyet [النور/45]. Ve o, tek başına kaldığında konuşmayanlar hakkında ibare edilmez; bunun için bazı muhaddisler (müellifin **الذريعة** s. 24’te **المتنبي**’ye nisbet ettiği bir beytin ikinci mısraı; onu divanında bulmadım; birinci mısraı:
[حولي بكل مكان منهم خلق] ) insanlığı onlardan nefyeden koyunların vasfında (şöyle) dedi:
تخطئ إذا جئت في استفهامه بمن
Onların hayvan yahut hayvandan aşağı olduklarına tenbih olarak. Ve onunla tekil ve çoğul, müzekker ve müennes hakkında ibare edilir. Yüce Allah dedi: ﴿ومنهم من يستمع﴾ [الأنعام/25], ve bir diğerinde: ﴿من يستمعون إليك﴾ [يونس/42] ve dedi: ﴿ومن يقنت منكن لله ورسوله وتعمل صالحا﴾ [الأحزاب/31].

و: gayenin başlangıcı içindir, ve teb‘îz içindir, ve teb‘yîn içindir; ve nefy ve istifhamda cinsin istiğrâkı için olur. Şu gibi: ﴿فما منكم من أحد﴾ [الحاقة/47]. Ve bedel içindir. Şu gibi: “Şunu şundan al.” yani: onun bedeli. Yüce Allah dedi: ﴿ربنا إني أسكنت من ذريتي بواد﴾ [إبراهيم/37]; (burada) **من** teb‘îzi gerektirdi; çünkü onun içinde zürriyetinin bir kısmı inmişti. Ve O’nun sözü: ﴿من السماء من جبال فيها من برد﴾ [النور/43]; dedi: takdiri, “gökten dağlar indirir” olmasıdır; böylece birincisi zarf, ikincisi mef‘ûl mevkiindedir, üçüncüsü teb‘yîn içindir; senin sözün gibi: “Onun yanında maldan dağlar vardır.” Ve denildi ki: O’nun sözü **من جبال**’ın, ondan indirdiği üzere zarf olarak nasbı ihtimali vardır; ve O’nun sözü: ﴿من برد﴾ nasbdır; yani: gökten, içinde dolu bulunan dağlardan indirir. Ve denildi ki: O’nun sözü: ﴿من برد﴾’deki **من**’in mevkii ref‘ olması sahih olur; ve ﴿من جبال﴾ onun mef‘ûl bih olması üzere nasb olur; sanki takdirde: “Ve gökten, içinde dolu bulunan dağlar indirir” gibidir; ve bu üzere dağlar, gökten inen şeyin ta‘zîmi ve teksîri içindir. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿فكلوا مما أمسكن عليكم﴾ [المائدة/4]; Ebû’l-Hasen dedi: **من** zâiddir (ve ibaresi: “**من**’i, ‘كان من حديث’ sözünde ve ‘وقد كان من مطر’ sözünde soktuğu gibi soktu; ve O’nun sözü: ﴿ويكفر عنكم من سيئاتكم﴾ ve ﴿ينزل من السماء من جبال فيها من برد﴾—ve o, tefsir edilende: ‘gökten, içinde dolu bulunan dağlar indirir’dir. Bak: Ebû’l-Hasen el-Ahfeş’in **معاني القرآن**’ı 1/254”), ve sahih olan: onların zâid olmamasıdır; çünkü onların tuttuklarının bir kısmını yemek câiz olmaz; kan ve guddeler ve içinde, yenmesi yasaklanan pislikler bulunan şeyler gibi.
