# نأش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A3%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A3%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نأش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A3%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نأش

التناؤُشُ، بالهمز: التأَخُّرُ والتباعدُ. ابن سيده: نَأَشَ الشيءَ أَخَّرَه وانْتَأَشَ هو تأَخَّرَ وتَباعدَ.
والنَّئِيشُ: الحركةُ في إِبْطاء. وجاء نَئِيشاً أَي بَطِيئاً؛. أَنشد يعقوب لنَهْشل بن حَرِّيٍّ:
ومَوْلًى عَصانِي واستبَدَّ برَأْيِه،
كما لم يُطَعْ فيما أَشارَ قَصِيرُ
فلما رَأَى ما غَبَّ أَمْرِي وأَمْرَه،
وناءَتْ بأَعْجازِ الأُمورِ صُدورُ،
تَمَنى نَئِيشاً أَن يكونَ أَطاعني،
ويَحْدُث مِن بَعْدِ الأُمورِ أُمُورُ
قوله تمنى نئيشاً أَي تمنى في الأَخير وبعد الفَوْت أَن لو أَطاعني، وقد حدثت أُمورٌ لا يُسْتَدْرك بها ما فات، أَي أَطاعني في وقت لا تنفعه فيه الطاعة. ويقال: فَعَلَه نَئِيشاً أَي أَخيراً، واتَّبَعَه نَئِيشاً إِذا تأَخر عنه ثم اتَّبَعَه على عجَلةٍ شَفَقةَ أَن يَفُوتَه. والنَّئِيشُ أَيضاً: البعيدُ؛ عن ثعلب.
والتناؤُشُ: الأَخذُ من بُعْد، مهموز؛ عن ثعلب قال: فإِن كان عن قُرْب فهو التَّناوُشُ، بغير همز. وفي التنزيل العزيز: وأَنَّى لهم التَّناوُشُ؛ قرئ بالهمز وغير الهمز، وقال الزجاج: من هَمَز فعلى وجهين: أَحدهما أَن يكون من النِّئِيش الذي هو الحركة في إِبطاء، والآخَر أَن يكون من النَّوْش الذي هو التَّناوُلُ، فأَبدل من الواو همزة لمكان الضمة. التهذيب: ويجوز همزُ التَّناوُش وهي من نشت لانضمام الواو مثل قوله: وإِذا الرُّسلُ أُقِتَتْ؛ قال ابن بري: ومعنى الآية أَنهم تناوَلُوا الشيء من بُعْد وقد كان تناوُلُه منهم قريباً في الحياة الدنيا، فآمَنُوا حيث لا ينفعهم إِيمانُهم لأَنه لا يَنْفع نفساً إِيمانُها في الآخرة، قال: وقد يجوز أَن يكون من النَّأْشِ، وهو الطلبُ، أَي كيف يطلُبون ما بَعُد وفاتَ بعد أَن كان قريباً ممكناً؟ والأَول هو الوجه.
وقد نَأَشْتُ الأَمرَ أَنْأَشُه نَأْشاً: أَخَّرْته فانْتَأَشَ. ونَأَشَ الشيءَ يَنْأَشُه نَأْشاً: باعَدَه. ونَأَشَه يَنْأَشُه: أَخَذَه في بطْش. ونَأَشَه اللَّهُ نَأْشاً كنَعَشه أَي أَحْياه ورفعه؛ قال ابن سيده: والسابقُ إِليّ أَنه بدل. وانْتَأَشَه اللَّه أَي انْتَزعه.

### Türkçe

**التناؤُشُ**، hemze ile: gecikme ve uzaklaşma. İbn Sîde: **نَأَشَ** şeyi; onu geciktirdi; ve **انْتَأَشَ** o; gecikti ve uzaklaştı.

Ve **النَّئِيشُ**: yavaşlık içinde hareket. Ve **نَئِيشاً** geldi, yani yavaş; Ya‘kūb, Nehşel b. Harriy için inşad etti:
ومَوْلًى عَصانِي واستبَدَّ برَأْيِه،
كما لم يُطَعْ فيما أَشارَ قَصِيرُ
فلما رَأَى ما غَبَّ أَمْرِي وأَمْرَه،
وناءَتْ بأَعْجازِ الأُمورِ صُدورُ،
تَمَنى نَئِيشاً أَن يكونَ أَطاعني،
ويَحْدُث مِن بَعْدِ الأُمورِ أُمُورُ

Onun sözü: “**تمنى نئيشاً**” yani: sonunda ve kaçırmadan sonra, keşke bana itaat etmiş olmayı temenni etti; hâlbuki, kaçanı telafi ettirmeyen işler meydana gelmiştir; yani, kendisine itaatin fayda vermediği bir vakitte bana itaat etmiş olmayı (temenni etti). Ve denilir: onu **نَئِيشاً** yaptı, yani en son olarak; ve onu **نَئِيشاً** izledi: ondan geri kaldıktan sonra, onu kaçırmasından korkarak aceleyle onu izlediği zaman. Ve **النَّئِيشُ** ayrıca: uzak olan; Sa‘leb’den.

Ve **التناؤُشُ**: uzaktan alma, hemzeli; Sa‘leb’den. Dedi ki: eğer yakından ise o **التَّناوُشُ**tur, hemzesiz. Ve aziz tenzilde: “وأَنَّى لهم **التَّناوُشُ**”; hemzeyle ve hemzesiz okunmuştur. Zeccâc dedi ki: hemze yapan kimse için iki vecih üzeredir: birincisi, yavaşlık içinde hareket olan **النِّئِيش**’ten olması; diğeri, alma olan **النَّوْش**’tan olmasıdır; ötre sebebiyle vâvdan hemzeyi bedel kıldı. **التهذيب**: vâvın zamme ile birleşmesi sebebiyle **التَّناوُش**’u hemzelemek câizdir; şu sözü gibi: “وإِذا الرُّسلُ **أُقِتَتْ**”. İbn Berrî dedi ki: âyetin mânası, onların şeyi uzaktan almış olmalarıdır; hâlbuki onu almaları dünya hayatında kendilerinden yakın idi; böylece, imanlarının kendilerine fayda vermediği yerde iman ettiler; çünkü âhirette bir nefse imanı fayda vermez. Dedi ki: **النَّأْشِ**’ten olması da câizdir; o da taleptir; yani: yakın ve mümkün iken uzaklaşıp geçtikten sonra, uzak olanı ve kaçanı nasıl talep ederler? Birincisi vecihtir.

Ve ben işi **نَأَشْتُ**; onu **أَنْأَشُه** **نَأْشاً**: onu geciktirdim; böylece **انْتَأَشَ**. Ve **نَأَشَ** şeyi; onu **يَنْأَشُه** **نَأْشاً**: onu uzaklaştırdı. Ve **نَأَشَه**; onu **يَنْأَشُه**: onu bir yakalayış içinde aldı. Ve Allah onu **نَأْشاً** (tıpkı “**نَعَشه**” gibi) **نَأَشَه**: yani onu diriltti ve yükseltti; İbn Sîde dedi ki: bana önce gelen, onun bedel olduğudur. Ve Allah onu **انْتَأَشَه**: yani onu çekip çıkardı.
