# نأنأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A3%D9%86%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A3%D9%86%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نأنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A3%D9%86%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نأنأ

نأنأه إذا أحسن غذاءه، ونأنأه عن الشيء إذا كفه ونهنهه، قال الأموي: نأنأت الرجل نأنأة إذا نهيته عما يريد وكففته، في لسان العرب: كأنه يريد: إني حملته على أن ضعف عما أراد وتراخى ونأنأ في الرأي نأنأة ومنأنأة أي ضعف فيه ولم يبرمه، كذا قاله ابن سيده، وعبارة الجوهري: إذا خلط فيه تخليطا ولم يبرمه، قال عبد هند بن زيد التغلبي، جاهلي:
  فلا أسمعن منكم بـأمـر مـنـأنـإ                      ضعيف ولا تسمع به هامتي بعـدي
  فإن السنان يركـب الـمـرء حـده                      من الخزي أو يعدو على الأسد الورد
  ونأنأ عنه: قصر وعجز، وقال أبو عمرو: النأنأة: الضعف، وروى عكرمة عن أبي بكر الصديق رضي الله عنه أنه قال: طوبى لمن مات في النأنأة. مهموزة، يعني أول الإسلام قبل أن يقوى ويكثر أهله وناصره والداخلون فيه، فهو عند الناس ضعيف كتنأنأ في الكل، يقال: تنأنأ الرجل إذا ضعف واسترخى، قال أبو عبيد: ومن ذلك قول علي رضي الله عنه لسليمان بن صرد، وكان قد تخلف عنه يوم الجمل ثم أتاه بعد، فقال له: تنأنأت وتراخيت، فكيف رأيت صنع الله? يريد ضعفت واسترخيت. وفي الأساس: أي فترت وقصرت. قلت: وقرأت في كتاب الأنساب للبلاذري في خبر الجمل: حدثني أبو زكريا يحيى بن معين، حدثنا عبد الرحمن بن مهدي، حدثنا أبو عوانة، عن إبراهيم بن محمد بن المنتشر عن أبيه، عن عبيد بن نضيلة، عن سليمان بن صرد قال: أتيت عليا حين فرغ من الجمل فقال لي: تريضت ونأنأت. قلت: إن الشوط بطين يا أمير المؤمنين، وقد بقي من الأمور ما تعرف به صديقك من عدوك. هكذا هو مضبوط، كأنه من التأني. ثم ساق رواية أخرى وفيها: نأنأت وتربصت وتأخرت. والنأنأ بالقصر كفدفد: المكثر تقليب الحدقة قال في المحكم: والمعروف رأراء والعاجز الجبان الضعيف كالنأناء بالمد والنؤنوء كعصفور وفي بعض النسخ بالقصر، والمنأنإ كمعنعن على صيغة اسم المفعول، وإنما قيل للضعيف ذلك لكونه مكفوفا عما يقوم عليه القوي،قال امرؤ القيس:
  لعمرك ما سعد بـخـلة آثـم                      ولا نأنإ عند الحفاظ ولا حصر

### Türkçe

**نأنأه**: ona iyi gıdasını verdiği zaman; ve **نأنأه عن الشيء**: onu o şeyden men ettiği ve onu alıkoyup durdurduğu zaman. el-Ümevî dedi: **نأنأت الرجل نأنأة**: onu istediği şeyden men ettiğim ve onu alıkoyduğum zaman.

Lisânü’l-ʿArab’da: Sanki demek istiyor ki: “Ben onu, istediği şeyden zayıf düşmeye ve gevşemeye sevk ettim”; ve **نأنأ في الرأي نأنأة ومنأنأة**: onda zayıf oldu ve onu kesinleştirmedi. İbn Sîde böyle dedi. el-Cevherî’nin ibaresi: onda karıştırıp durduğu ve onu kesinleştirmediği zaman. ʿAbd Hind b. Zeyd et-Teğlibî dedi, câhiliye:
  Artık sizden **بـأمـر مـنـأنـإ** hakkında işitmeyeyim;                      zayıf; ve benden sonra başım onu işitmesin
  Çünkü mızrak, kişinin üzerine onun keskin ucunu bindirir;                      rezillikten; yahut kızıl aslana saldırır

Ve **نأنأ عنه**: geri kaldı ve âciz oldu. Ebû ʿAmr dedi: **النأنأة**: zayıflıktır. ʿİkrime, Ebû Bekir es-Sıddîk رضى الله عنه’dan rivayet etti: O dedi ki: “**النأنأة** içinde ölene ne mutlu.” Hemzelidir; yani İslâm’ın başı, henüz kuvvetlenmeden ve ehli, yardımcısı ve ona girenler çoğalmadan önce; o, insanların yanında zayıftır; bütünde **تنأنأ** gibi. Denir ki: **تنأنأ الرجل**: zayıfladığı ve gevşediği zaman. Ebû ʿUbeyd dedi: Bundan, ʿAlî رضى الله عنه’un Süleymân b. Ṣurad’a sözü de vardır; o, Cemel günü ondan geri kalmış, sonra ona gelmişti; ona dedi ki: **تنأنأت وتراخيت**; “Allah’ın yapışını nasıl gördün?” Yani: zayıfladın ve gevşedin. Ve el-Esâs’ta: yani gevşedin ve geri kaldın. Dedim: el-Belâzurî’nin Kitâbü’l-Ensâb’ında Cemel haberi içinde okudum: Ebû Zekeriyyâ Yaḥyâ b. Maʿîn bana haber verdi, ʿAbdü’r-Raḥmân b. Mehdî bize haber verdi, Ebû ʿAvâne bize haber verdi, İbrâhîm b. Muḥammed b. el-Münteşir’den, babasından, ʿUbeyd b. Naḍîle’den, Süleymân b. Ṣurad’dan: dedi ki: “Cemel’den boşalınca ʿAlî’ye geldim; bana dedi ki: **تريضت ونأنأت**.” Dedim: “Şüphesiz koşu yeri çamurludur ey Mü’minlerin Emîri; ve işlerden, onunla dostunu düşmanından tanıyacağın şeyler kaldı.” İşte böyle zabtedilmiştir; sanki **التأني**’dendir. Sonra başka bir rivayeti sevk etti; onda: **نأنأت وتربصت وتأخرت**.

Ve **النأنأ** (kısaltma ile), **كفدفد** gibi: göz bebeğini çokça çevirip duran. el-Muḥkem’de dedi: bilinen **رأراء**’dır. Ve âciz, korkak, zayıf: **النأناء** (uzatma ile) gibi; ve **النؤنوء**: **عصفور** gibi; bazı nüshalarda kısaltma iledir. Ve **المنأنإ**: **كمعنعن** gibi, ism-i mef‘ûl sîgası üzere; zayıfa bunun denmesi, onun, kuvvetlinin üstlenip kalktığı şeyden alıkonmuş olmasındandır. İmru’ül-Ḳays dedi:
  Ömrüne yemin olsun, Saʿd günahkâr bir huy ile mesut olmadı;                      ne de **نأنإ** koruma yanında, ne de **حصر**
