# نبأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نبأ

النَّبَأُ: الخبر، والجمع أَنْبَاءٌ، وإِنَّ لفلان نَبَأً أَي خبراً. وقوله عز وجل: عَمَّ يَتساءَلُون عن النَّبَإِ العظيم. قيل عن القرآن، وقيل عن البَعْث، وقيل عن أَمْرِ النبي، صلى اللّه عليه وسلم. وقد أَنْبَأَه إِيّاه وبه، وكذلك نَبَّأَه، متعدية بحرف وغير حرف، أَي أَخبر. وحكى سيبويه: أَنا أَنْبُؤُك، على الإِتباع. وقوله: إِلى هِنْدٍ مَتَى تَسَلِي تُنْبَيْ
أَبدل همزة تُنْبَئِي إِبدالاً صحيحاً حتى صارت الهمزة حرف علة، فقوله تُنْبَيْ كقوله تُقْضَيْ. قال ابن سيده: والبيت هكذا وجد، وهو لا محالة ناقص. واسْتَنْبأَ النَّبَأَ: بحَث عنه.
ونَابَأْتُ الرجلَ ونابَأَنِي: أَنْبَأْته وأَنْبأَنِي. قال ذو الرمة يهجو قوماً: زُرْقُ العُيُونِ، إِذا جاوَرْتَهُم سَرَقُوا  * ما يَسْرِقُ العَبْدُ، أَو نَابَأْتَهُم كَذَبُوا وقيل: نَابَأْتَهم: تركْتَ جِوارَهم وتَباعَدْت عنهم.
وقوله عز وجل: فَعمِيَتْ عليهم الأَنْبَاءُ يومئذٍ فهم لا يَتَساءَلون . قال الفرَّاءُ: يقول القائل قال اللّه تعالى: وأَقْبَلَ بَعضُهم على بعض يَتَساءَلون؛ كيف قال ههنا: فهم لا يتساءَلُون؟ قال أَهل التفسير: انه يقول عَمِيَتْ عليهم الحُجَجُ يومئذٍ، فسكتوا، فذلك قوله تعالى فهم لا يَتَساءَلون. قال أَبو منصور: سمَّى الحُجَج أَنـْبَاءً، وهي جمع النَّبَإِ، لأَنَّ الحُجَجَ أَنْبَاءٌ عن اللّه، عز وجل. الجوهري: والنَبِيءُ: الـمُخْبِر عن اللّه، عز وجل، مَكِّيَّةٌ، لأَنه أَنْبَأَ عنه، وهو فَعِيلٌ بمعنى فاعِلٍ. قال ابن بري: صوابه أَن يقول فَعِيل بمعنى مُفْعِل مثل نَذِير بمعنى مُنْذِر وأَلِيمٍ بمعنى مُؤْلِمٍ. وفي النهاية: فَعِيل بمعنى فاعِل للمبالغة من النَّبَإِ الخَبَر، لأَنه أَنْبَأَ عن اللّه أَي أَخْبَرَ. قال: ويجوز فيه تحقيق الهمز وتخفيفه. يقال نَبَأَ ونَبَّأَ وأَنـْبَأَ. قال سيبويه: ليس أَحد من العرب إِلاّ ويقول تَنَبَّأَ مُسَيْلِمة،بالهمز، غير أَنهم تركوا الهمز في النبيِّ كما تركوه في الذُرِّيَّةِ والبَرِيَّةِ والخابِيةِ، إِلاّ أَهلَ مكة، فإِنهم يهمزون هذه الأَحرف ولا يهمزون غيرها، ويُخالِفون العرب في ذلك. قال: والهمز في النَّبِيءِ لغة رديئة، يعني لقلة استعمالها، لا لأَنَّ القياس يمنع من ذلك. أَلا ترى إِلى قول سيِّدِنا رسولِ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم: وقد قيل يا نَبِيءَ اللّه، فقال له: لا تَنْبِر باسْمي، فإِنما أَنا نَبِيُّ اللّه. وفي رواية: فقال لستُ بِنَبِيءِ اللّهِ ولكنِّي نبيُّ اللّه. وذلك أَنه، عليه السلام، أَنكر الهمز في اسمه فرَدَّه على قائله لأَنه لم يدر بما سماه، فأَشْفَقَ أَن يُمْسِكَ على ذلك، وفيه شيءٌ يتعلق بالشَّرْع، فيكون بالإِمْساك عنه مُبِيحَ مَحْظُورٍ أَو حاظِرَ مُباحٍ. والجمع: أَنْبِئَاءُ ونُبَآءُ. قال العَبَّاسُ بن مِرْداسٍ: يا خاتِمَ النُّبَآءِ، إِنَّكَ مُرْسَلٌ  * بالخَيْرِ، كلُّ هُدَى السَّبِيلِ هُداكا إِنَّ الإِلهَ ثَنَى عليك مَحَبَّةً *  في خَلْقِه، ومُحَمَّداً سَمَّاكا قال الجوهري: يُجْمع أَنْبِيَاء، لأَن الهمز لما أُبْدِل وأُلْزِم الإِبْدالَ جُمِعَ جَمْعَ ما أَصلُ لامه حرف العلة كَعِيد وأَعْياد، على ما نذكره في المعتل. قال الفرَّاءُ: النبيُّ: هو من أَنـْبَأَ عن اللّه، فَتُرِك هَمزه. قال: وإِن أُخِذَ من النَّبْوةِ والنَّباوةِ، وهي الارتفاع عن الأَرض، أَي إِنه أَشْرَف على سائر الخَلْق، فأَصله غير الهمز. وقال الزجاج: القِرَاءة المجمع عليها، في الـنَّبِيِّين والأَنـْبِياء، طرح الهمز، وقد همز جماعة من أَهل المدينة جميع ما في القرآن من هذا. واشتقاقه من نَبَأَ وأَنْبَأَ أَي أَخبر. قال: والأَجود ترك الهمز؛ وسيأْتي في المعتل. ومن غير المهموز: حديث البَراءِ. قلت: ورَسُولِكَ الذي أَرْسَلْتَ، فردَّ عَليَّ وقال: ونَبِيِّكَ الذي أَرْسَلْتَ. قال ابن الأَثير: انما ردَّ عليه ليَخْتَلِفَ اللَّفْظانِ، ويجمع له الثناءَ بين معنى النُّبُوَّة والرِّسالة، ويكون تعديداً للنعمة في الحالَيْن، وتعظيماً لِلمِنَّةِ على الوجهين. والرَّسولُ أَخصُّ من النبي، لأَنَّ كل رسول نَبِيٌّ وليس كلّ نبيّ رسولاً. ويقال: تَنَبَّى الكَذَّابُ إِذا ادَّعَى النُّبُوّةَ. وتَنَبَّى كما تَنَبَّى مُسَيْلِمةُ الكَذّابُ وغيرُه من الدجّالين الـمُتَنَبِّينَ. وتصغير النَّبِيءِ: نُبَيِّئٌ، مثالُ نُبَيِّعٍ. وتصغير النُّبُوءة: نُبَيِّئَةٌ، مثال نُبَيِّعةٍ. قال ابن بري: ذكر الجوهري في تصغير النَّبِيءِ نُبَيِّئٌ، بالهمز على القطع بذلك. قال: وليس الأَمر كما ذَكر، لأَن سيبويه قال: من جمع نَبِيئاً على نُبَآء قال في تصغيره نُبَيِّئ، بالهمز، ومن جمع نَبيئاً على أَنْبِياء قال في تصغيره نُبَيٌّ، بغير همز. يريد: من لزم الهمز في الجمع لزمه في التصغير، ومن ترك الهمز في الجمع تركه في التصغير. وقيل: الـنَّبيُّ مشتق من الـنَّبَاوةِ، وهي الشيءُ الـمُرْتَفِعُ. وتقول العرب في التصغير: كانت نُبَيِّئةُ مُسَيْلِمَة نُبَيِّئةَ سَوْءٍ. قال ابن بري الذي ذكره سيبوبه: كانت نُبُوّةُ مسيلمة نُبَيِّئةَ سَوْءٍ، فذكر الأَول غير مصغر ولا مهموز ليبين أَنهم قد همزوه في التصغير، وإِن لم يكن مهموزاً في التكبير. وقوله عز وجل: وإِذ أَخذنا من النَّبِيِّينَ مِيثاقَهم ومِنْكَ ومِن نُوح. فقدّمه، عليه الصلاة والسلام، على نوح، عليه الصلاة والسلام، في أَخذ المِيثاق، فانما ذلك لإِنّ الواو معناها الاجْتِماعُ، وليس فيها دليلٌ أَن المذكور أَوّلاً لا يستقيم أَن يكون معناه التأْخير، فالمعنى على مذهب أَهل اللغة: ومن نُوح وإِبراهيم ومُوسَى وعيسى بنِ مريمَ ومِنْكَ. وجاء في التفسير: إِنّي خُلِقْتُ قبل الأَنبياء وبُعِثْتُ بعدَهم. فعلى هذا لا تقديم ولا تأْخير في الكلام، وهو على نَسَقِه. وأَخْذُ المِيثاقِ حين أُخْرِجوا من صُلْب آدمَ كالذَّرّ، وهي النُّبُوءة. وتَنَبَّأَ الرَّجل: ادّعَى النُّبُوءة.
ورَمَى فأَنْبَأَ أَي لم يَشْرِمْ ولم يَخْدِشْ.
ونَبَأْتُ على القوم أَنْبَأُ نَبْأً إِذا طلعت عليهم. ويقال نَبَأْتُ من الأَرض إِلى أَرض أُخرى إِذا خرجتَ منها إليها. ونَبَأَ من بلد كذا يَنْبَأُ نَبْأً ونُبُوءاً: طَرأَ.
والنابِئُ: الثور الذي يَنْبَأُ من أَرض إِلى أَرض أَي يَخْرُج. قال عديّ بن زيد يصف فرساً:
ولَهُ النَّعْجةُ الـمَرِيُّ تُجاهَ الرَّكْـ  *  ـبِ، عِدْلاً بالنَّابِئِ المِخْراقِ أَرادَ بالنَّابِئِ: الثَّوْرَ خَرَج من بلد إِلى بلد، يقال: نَبَأَ وطَرَأَ ونَشِطَ إِذا خَرج من بلد إِلى بلد. ونَبَأْتُ من أَرض إِلى أَرض إِذا خَرَجْتَ منها إِلى أُخرى. وسَيْلٌ نابِئٌ: جاء من بلد آخَر. ورجل
نا بِئٌ. كذلك قال الأَخطل:
أَلا فاسْقِياني وانْفِيا عَنِّيَ القَذَى، *  فليسَ القَذَى بالعُودِ يَسْقُطُ في الخَمْرِ وليسَ قَذاها بالَّذِي قَدْ يَريبُها، *  ولا بِذُبابٍ، نَزْعُه أَيْسَرُ الأَمْرِ(1) (1«وليس قذاها إلخ» سيأتي هذا الشعر في ق ذ ي على غير هذا الوجه.) ولكِنْ قَذاها كُلُّ أَشْعَثَ نابِئٍ، *  أَتَتْنا بِه الأَقْدارُ مِنْ حَيْثُ لا نَدْري ويروى: قداها، بالدال المهملة. قال: وصوابه بالذال المعجمة. ومن هنا قال الأَعرابي له، صلى اللّه عليه وسلم، يا نَبِيءَ اللّه، فهَمز، أَي يا مَن خَرَج من مكةَ إِلى المدينة، فأَنكر عليه الهمز، لأَنه ليس من لغة قريش.ونَبَأَ عليهم يَنْبَأُ نَبْأً ونُبُوءاً: هَجَم وطَلَع، وكذلك نَبَهَ ونَبَع، كلاهما على البدل. ونَبَأَتْ به الأَرضُ: جاءَت به قال حنش بن مالك: فَنَفْسَكَ أَحْرِزْ، فإِنَّ الحُتُو *  فَ يَنْبَأْنَ بالـمَرْءِ في كلِّ واد ونَبَأَ نَبْأً ونُبُوءاً: ارْتَفَعَ.
والنَّبْأَةُ: النَّشْزُ، والنَبِيءُ: الطَّرِيقُ الواضِحُ. والنَّبْأَةُ: صوتُ الكِلاب، وقيل هي الجَرْسُ أَيّاً كان. وقد نَبَأَ نَبْأً. والنَّبْأَةُ: الصوتُ الخَفِيُّ. قال ذو الرمة:
وقد تَوَجَّسَ رِكْزاً مُقْفِرٌ، نَدُسٌ، *  بِنَبْأَةِ الصَّوْتِ، ما في سَمْعِه كَذِبُ الرِّكْزُ: الصوتُ. والـمُقْفِرُ: أَخُو القَفْرةِ، يريد الصائد. والنَّدُسُ: الفَطِنُ. التهذيب: النَّبْأَةُ: الصوتُ ليس بالشديد. قال الشاعر:
آنَسَتْ نَبْأَةً، وأَفْزَعَها القَنَّاصُ  *  قَصْراً، وقَدْ دَنا الإِمْساءُ أَرادَ صاحِبَ نَبْأَةٍ.

### Türkçe

**النَّبَأُ**: haber; çoğulu **أَنْبَاءٌ**’dır. “Şüphesiz falanın bir **نَبَأً**’ı vardır” yani bir haberi vardır. Ve O’nun, aziz ve yüce, sözü: “Ne hakkında birbirlerine soruyorlar? O büyük **النَّبَإِ** hakkında.” Denildi ki: Kur’an hakkındadır; denildi ki: diriliş hakkındadır; denildi ki: Peygamberin işi hakkındadır, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun. Ve ona onu ve onunla **أَنْبَأَه**; yine böyle **نَبَّأَه**; harfle ve harfsiz geçişli; yani haber verdi. Sîbeveyh nakletti: “Ben sana **أَنْبُؤُك**”, tâbi‘ üzere. Ve onun sözü:
إِلى هِنْدٍ مَتَى تَسَلِي تُنْبَيْ
**تُنْبَئِي**’nin hemzesini sahih bir ibdâl ile ibdâl etti; nihayet hemze illet harfi oldu; böylece onun sözü **تُنْبَيْ**, onun sözü **تُقْضَيْ** gibidir. İbn Sîde dedi: Beyit böyle bulunmuştur; o, kaçınılmaz olarak eksiktir.

Ve **اسْتَنْبأَ النَّبَأَ**: onu araştırdı.

Ve **نَابَأْتُ** adamı ve o bana **نابَأَنِي**: ona **أَنْبَأْته** ve o bana **أَنْبأَنِي**. Zü’r-Rumme bir kavmi hicvederek dedi:
زُرْقُ العُيُونِ، إِذا جاوَرْتَهُم سَرَقُوا  * ما يَسْرِقُ العَبْدُ، أَو نَابَأْتَهُم كَذَبُوا
Ve denildi: **نَابَأْتَهم**: onların komşuluğunu terk ettin ve onlardan uzaklaştın.

Ve O’nun, aziz ve yüce, sözü: “O gün **الأَنْبَاءُ** onlara kör oldu; artık onlar birbirlerine sormazlar.”
Ferrâ dedi: Söyleyen der ki: Allah Teâlâ dedi: “Onların bazısı bazısına yönelir, birbirlerine sorarlar”; burada nasıl dedi: “artık onlar birbirlerine sormazlar”? Tefsir ehli dedi: O gün deliller onlara kör oldu, sustular; işte bu, O’nun sözü “artık onlar birbirlerine sormazlar”dır. Ebû Mansûr dedi: Delillere **أَنـْبَاءً** adını verdi; o, **النَّبَإِ**’in çoğuludur; çünkü deliller, aziz ve yüce Allah’tan haberlerdir. Cevherî: ve **النَبِيءُ**: aziz ve yüce Allah’tan haber veren; Mekkelidir; çünkü O’ndan haber verdi; ve o, fâ‘il mânasında **فَعِيلٌ**’dir. İbn Berrî dedi: Doğrusu, “müf‘il mânasında **فَعِيل**” demesidir; **نَذِير**’in **مُنْذِر** mânasında olması ve **أَلِيمٍ**’in **مُؤْلِمٍ** mânasında olması gibi. Ve Nihâye’de: **فَعِيل** mübalağa için fâ‘il mânasındadır; **النَّبَإِ** olan haberden; çünkü Allah’tan haber verdi, yani haber verdi.

Dedi: Hemzeyi tahkik etmek ve hafifletmek caizdir. **نَبَأَ** ve **نَبَّأَ** ve **أَنـْبَأَ** denir.

Sîbeveyh dedi: Araplardan hiç kimse yoktur ki **تَنَبَّأَ مُسَيْلِمة** demesin; hemze ile; ancak onlar hemzeyi **النبيِّ**’de terk ettiler; **الذُرِّيَّةِ**’de ve **البَرِيَّةِ**’de ve **الخابِيةِ**’de terk ettikleri gibi; Mekke ehli müstesna; çünkü onlar bu harfleri hemzelerler ve başkalarını hemzelemezler; ve bu hususta Araplara muhalefet ederler. Dedi: **النَّبِيءِ**’de hemze kötü bir dildir; yani az kullanılışından dolayı; yoksa kıyasın bunu men etmesinden dolayı değil. Görmez misin efendimiz Allah’ın Resûlü’nün, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, sözüne: “Ve denildi: ey **نَبِيءَ اللّه**; ona dedi ki: Benim ismimle **تَنْبِر** etme; çünkü ben ancak Allah’ın peygamberiyim.” Bir rivayette: “Dedi: Ben Allah’ın **بِنَبِيءِ**’i değilim; fakat ben Allah’ın peygamberiyim.” Bu, onun—aleyhisselâm—isminde hemzeyi inkâr etmesindendir; onu söyleyene geri çevirdi; çünkü onu ne ile adlandırdığını bilmedi; böylece bunun üzerinde durmaktan çekindi; onda şer‘ ile ilgili bir şey vardır; böylece ondan imsak etmekle bir yasaklıyı mubah kılan yahut bir mubahı yasaklayan olur. Çoğulu: **أَنْبِئَاءُ** ve **نُبَآءُ**. Abbâs b. Mirdâs dedi:
يا خاتِمَ النُّبَآءِ، إِنَّكَ مُرْسَلٌ  * بالخَيْرِ، كلُّ هُدَى السَّبِيلِ هُداكا
إِنَّ الإِلهَ ثَنَى عليك مَحَبَّةً *  في خَلْقِه، ومُحَمَّداً سَمَّاكا
Cevherî dedi: **أَنْبِيَاء** diye cem‘ olunur; çünkü hemze ibdâl edilince ve ibdâl ona lâzım kılınınca, lâmının aslı illet harfi olanın cem‘i gibi cem‘ olundu; **عِيد** ve **أَعْياد** gibi; mu‘tellde zikredeceğimiz üzere. Ferrâ dedi: **النبيُّ**: Allah’tan **أَنـْبَأَ** edendir; böylece onun hemzesi terk edildi. Dedi: Eğer **النَّبْوةِ** ve **النَّباوةِ**’den alınırsa—ki o yerden yükselmedir—yani o, diğer yaratılmışların üzerine yükseldi; o halde aslı hemzesizdir. Zeccâc dedi: Üzerinde icmâ edilen kıraat, **الـنَّبِيِّين** ve **الأَنـْبِياء**’da hemzeyi atmadır; Medine ehlinin bir topluluğu Kur’an’daki bunun hepsini hemzeledi. Ve iştikakı **نَبَأَ** ve **أَنْبَأَ**’dandır; yani haber verdi. Dedi: En iyi olan hemzeyi terk etmektir; mu‘tellde gelecektir.

Hemzesizden: Berâ hadisi. Dedim: “Ve gönderdiğin resûlün.” O bana geri çevirdi ve dedi: “Ve gönderdiğin peygamberin.” İbnü’l-Esîr dedi: Ancak ona geri çevirdi ki iki lafız farklı olsun; ve ona, nübüvvet ve risâlet mânası arasında senayı toplasın; ve iki hâlde nimetin sayılması olsun; ve iki yönden minnetin büyütülmesi olsun. Ve resûl, nebîden daha özeldir; çünkü her resûl nebîdir; her nebî resûl değildir.

Ve denir: **تَنَبَّى الكَذَّابُ**; nübüvvet iddia ettiğinde. Ve **تَنَبَّى**; Müseylime el-kezzâbın ve ondan başkasının, nübüvvet iddia eden deccallerin **الـمُتَنَبِّينَ**’in nübüvvet iddia ettiği gibi.

**النَّبِيءِ**’in tasğîri: **نُبَيِّئٌ**; **نُبَيِّعٍ** misali. **النُّبُوءة**’nin tasğîri: **نُبَيِّئَةٌ**; **نُبَيِّعةٍ** misali. İbn Berrî dedi: Cevherî, **النَّبِيءِ**’in tasğîrinde **نُبَيِّئٌ**’ü zikretti; hemze ile; buna kesin hükmederek. Dedi: İş, onun zikrettiği gibi değildir; çünkü Sîbeveyh dedi: **نَبِيئاً**’ı **نُبَآء** üzerine cem‘ eden, onun tasğîrinde hemze ile **نُبَيِّئ** der; **نَبيئاً**’ı **أَنْبِياء** üzerine cem‘ eden, onun tasğîrinde hemzesiz **نُبَيٌّ** der. Demek istiyor: Cem‘de hemzeyi lâzım kılan, tasğîrde de onu lâzım kılar; cem‘de hemzeyi terk eden, tasğîrde de onu terk eder. Ve denildi: **الـنَّبيُّ** **الـنَّبَاوةِ**’den türemiştir; o, yüksek olan şeydir. Ve Araplar tasğîrde derler: “Müseylime’nin **نُبَيِّئةُ**’si kötü bir **نُبَيِّئةَ** idi.”

İbn Berrî dedi: Sîbeveyh’in zikrettiği: “Müseylime’nin nübüvveti kötü bir **نُبَيِّئةَ** idi.” Böylece birincisini tasğîrsiz ve hemzesiz zikretti ki, büyütmede hemzeli olmasa bile tasğîrde onu hemzelediklerini beyan etsin. Ve O’nun, aziz ve yüce, sözü: “Ve hani peygamberlerden misaklarını aldık; senden ve Nûh’tan.” Onu—salât onun üzerine olsun—misakı almada Nûh’un—salât onun üzerine olsun—önüne geçirdi; ancak bu, çünkü **الواو**’nun mânası bir araya getirmedir; onda, önce zikredilenin mânasının gecikme olamayacağına delil yoktur; böylece mânâ, dil ehlinin mezhebine göre: “Ve Nûh’tan ve İbrâhim’den ve Mûsâ’dan ve Meryem oğlu Îsâ’dan ve senden.” Ve tefsirde geldi: “Ben peygamberlerden önce yaratıldım ve onlardan sonra gönderildim.” Buna göre sözde ne takdim ne te’hîr vardır; o, kendi düzeni üzeredir. Ve misakın alınması, Âdem’in sulbünden zerreler gibi çıkarıldıkları zamandır; ve o, nübüvvettir.

Ve **تَنَبَّأَ الرَّجل**: nübüvvet iddia etti.

Ve attı da **فَأَنْبَأَ**; yani yarmadı ve çizmedi.

Ve **نَبَأْتُ** kavmin üzerine **أَنْبَأُ نَبْأً**; üzerlerine çıktığımda. Ve denir: Bir yerden başka bir yere **نَبَأْتُ**; ondan ona çıktığında. Ve “filan beldeden **نَبَأَ**; **يَنْبَأُ نَبْأً** ve **نُبُوءاً**”: ansızın ortaya çıktı.

Ve **النابِئُ**: bir yerden bir yere **يَنْبَأُ** eden, yani çıkan boğa. Adî b. Zeyd bir atı vasfederek dedi:
ولَهُ النَّعْجةُ الـمَرِيُّ تُجاهَ الرَّكْـ  *  ـبِ، عِدْلاً بالنَّابِئِ المِخْراقِ
**النَّابِئِ** ile murad etti: bir beldeden bir beldeye çıkmış boğa; denir: Bir beldeden bir beldeye çıktığında **نَبَأَ** ve **طَرَأَ** ve **نَشِطَ**.

Ve bir yerden bir yere **نَبَأْتُ**; ondan başkasına çıktığımda. Ve **سَيْلٌ نابِئٌ**: başka bir beldeden geldi. Ve bir adam **نا بِئٌ**. Ahṭal böyle dedi:
أَلا فاسْقِياني وانْفِيا عَنِّيَ القَذَى، *  فليسَ القَذَى بالعُودِ يَسْقُطُ في الخَمْرِ
وليسَ قَذاها بالَّذِي قَدْ يَريبُها، *  ولا بِذُبابٍ، نَزْعُه أَيْسَرُ الأَمْرِ(1)
(1 “Ve leyse qadhâhâ ilh” bu şiir **ق ذ ي**’de bu veçhten başka bir veçh üzere gelecektir.)
ولكِنْ قَذاها كُلُّ أَشْعَثَ نابِئٍ، *  أَتَتْنا بِه الأَقْدارُ مِنْ حَيْثُ لا نَدْري
Rivayet olunur: **قداها**; **الدال** muhmelesiyle. Dedi: Doğrusu **الذال** mu‘ceme iledir. Buradan, a‘râbî ona—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—“ey **نَبِيءَ اللّه**” dedi; böylece hemzeledi; yani “ey Mekke’den Medine’ye çıkmış olan”; o da hemzeyi inkâr etti; çünkü o, Kureyş’in dilinden değildir. Ve onların üzerine **نَبَأَ**; **يَنْبَأُ نَبْأً** ve **نُبُوءاً**: baskın yaptı ve göründü; yine böyle **نَبَهَ** ve **نَبَع**; ikisi de bedel üzere. Ve “yer onu getirdi”: **نَبَأَتْ به الأَرضُ**; onu getirdi. Haneş b. Mâlik dedi:
فَنَفْسَكَ أَحْرِزْ، فإِنَّ الحُتُو *  فَ يَنْبَأْنَ بالـمَرْءِ في كلِّ واد
Ve **نَبَأَ نَبْأً** ve **نُبُوءاً**: yükseldi.

Ve **النَّبْأَةُ**: tümsek; ve **النَبِيءُ**: açık yol.

Ve **النَّبْأَةُ**: köpeklerin sesi; ve denildi: her ne olursa olsun çan sesi, yani tınlama. Ve **نَبَأَ نَبْأً**. Ve **النَّبْأَةُ**: gizli ses. Zü’r-Rumme dedi:
وقد تَوَجَّسَ رِكْزاً مُقْفِرٌ، نَدُسٌ، *  بِنَبْأَةِ الصَّوْتِ، ما في سَمْعِه كَذِبُ
**الرِّكْزُ**: sestir. Ve **الـمُقْفِرُ**: çoraklığın sahibi; avcıyı kastediyor. Ve **النَّدُسُ**: zeki. Tehzîb: **النَّبْأَةُ**: şiddetli olmayan sestir. Şair dedi:
آنَسَتْ نَبْأَةً، وأَفْزَعَها القَنَّاصُ  *  قَصْراً، وقَدْ دَنا الإِمْساءُ
**صاحِبَ نَبْأَةٍ**’yi murad etti.
