# نبب (ن-ب-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ب - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب النون والباء
ن ب، ب ن مستعملان
نب:
نَبَّ التَّيْسُ يَنِبُّ نبيباً.. وقال عمر لوَفْدِ أهلِ الكوفة حين شَكَوْا سَعداً: ليُكَلِّمْني بعضكم، ولا تَنِبّوا عندي نبيب التُّيُوس.
بن:
البَنَّةُ: رِيحُ مرابض الغَنَم والبَقَرِ والظِّباء.. وتقول: أجدُ لهذا الثَّوْب بَنَّةً طيِّبةً من عَرْف تُفّاحٍ أو سَفَرْجل.
والإبنانُ: اللّزوم، تقول: أَبَنَّتِ السَّحابةُ، إذا لَزِمَتْ ودامت. وأَبَنَّ القوم بمحلة، أي: أقاموا بها، قال:
يا أيُّها الرّكْبُ المبنون....
أي: المُقِيمونَ.
والبَنانُ: أطراف الأصابع من اليدين والرّجلين.
والبَنانُ في كتاب الله: الشَّوَى، وهي الأَيدي والأَرْجُل.
ويجيء في الشِّعر: البنانة للإصبع الواحدة، قال:
لاهُمَّ كَرَّمْتَ بني كِنانَهْ
ليس لحيٍّ فَوْقَهم بَنانَهْ
أي: ليس لأَحَدٍ عليهم فضلٌ قِيسَ إِصْبَع.
وبُنانة: حيّ من اليَمَن.
وثابت البنانيّ: من قريش.

##### Türkçe

**باب النون والباء**
**ن ب**, **ب ن** kullanılanlardır.

**نب**:
**نَبَّ التَّيْسُ يَنِبُّ نبيباً**.. Ve Ömer, Kûfe halkının heyetine, Sa‘d’ı şikâyet ettikleri vakit dedi: “Sizden bazınız benimle konuşsun; ve benim yanımda teke(ler)in **نبيب**’i gibi **تَنِبّوا** etmeyin.”

**بن**:
**البَنَّةُ**: koyun, sığır ve ceylanların yataklarının kokusu/rüzgârı.. Ve dersin ki: “Bu elbisede elma yahut ayva kokusundan güzel bir **بَنَّةً** buluyorum.”

**والإبنانُ**: yapışma/ayrılmama (lüzum), dersin ki: **أَبَنَّتِ السَّحابةُ**, yapışıp kaldığı ve devam ettiği zaman. Ve **أَبَنَّ القوم بمحلة**; yani: orada ikamet ettiler, dedi ki:
يا أيُّها الرّكْبُ المبنون....
yani: ikamet edenler.

**والبَنانُ**: ellerin ve ayakların parmak uçlarıdır.

Ve **البَنانُ** Allah’ın kitabında: **الشَّوَى**’dır; o da eller ve ayaklardır.

Ve şiirde gelir: tek parmak için **البنانة**; dedi ki:
لاهُمَّ كَرَّمْتَ بني كِنانَهْ
ليس لحيٍّ فَوْقَهم بَنانَهْ
yani: onlara karşı, bir parmakla ölçülen bir üstünlük hiç kimse için yoktur.

Ve **بُنانة**: Yemen’den bir kabiledir.

Ve Sâbit el-Benânî: Kureyş’tendir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نبَّ التَيس يَنبُّ نبيبا، إذا صاح وهاج. والأنبوبة: ما بين كلِّ عُقدتين من القَصَب. والجمع أنبوبٌ وأنابيب.

##### Türkçe

**نبَّ** erkek keçi **يَنبُّ** **نبيبا**: bağırdığı ve kızıştığı zaman. Ve **الأنبوبة**: kamıştan her iki boğum arasındaki şey. Çoğulu **أنبوبٌ** ve **أنابيب**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ب ب
رمح مُطّرد الأنابيب‏.‏
وكعب الشجر ونبّب‏.‏
ونبّ التيس نبيباً وقال عمر رضي الله عنه لوفد أهل الكوفة حين شكوا سعداً‏:‏ يكلّمني بعضكم ولا تنبّوا عندي نبيب التيوس‏.‏
ومن المجاز‏:‏ شرب من أنبوب الكوز‏.‏
وله أنبوب من نخل وغيره‏:‏ سطرٌ‏.‏
قال‏:‏ أو من مشعشعة ورهاء نشوتها أو من أنابيب رمّان وتفاح وقال مالك بن خالد الخناعيّ‏:‏ في رأس شاهقة أنبوبها خصر دون السماء له في الجو قرناس طرف نادر أ طريقها بارد‏.‏
وذهب في كل أنبوب‏:‏ في كل طريقة وتقول‏:‏ إني أرى الشر قصب وشعّب ونبّب وكعّب‏.‏
وقال الشماخ‏:‏ يردّ أنابيب البغام جرانها كما ارتدّ في قوس السّراء زفيرها جعل بغامها مزماراً حتى جعل له أنابيب وهو من لطيف المجاز‏.‏
نبّ فلان نبيباً‏:‏ طلب النّكاح وقد أنبّه طول العزبة ونبّب الرجل‏:‏ حمحم عند الجماع‏.‏

##### Türkçe

ن ب ب
**رمح مُطّرد الأنابيب**: boruları düzgün (muntazam) olan mızrak.
Ve ağacın topuğu; ve **نبّب**.
Ve **نبّ التيس نبيباً**: teke meledi. Ömer (Allah ondan razı olsun), Sa‘d’ı şikâyet ettiklerinde Kûfe halkının heyetine dedi ki: “Bazınız benimle konuşuyor; yanımda tekelerin melemesi gibi **تنبّوا** etmeyin.”
Mecazdan: **شرب من أنبوب الكوز**: testinin borusundan içti.
Ve onun hurmadan ve başkasından bir **أنبوب**u vardır: bir satırdır.
Dedi ki: “Yahut **مشعشعة** ve onun sarhoşluğu gevşek olan (içkiden); yahut nar ve elmanın **أنابيب**lerinden.” Mâlik b. Hâlid el-Hunâî dedi ki:
“Yüksek bir zirvenin başında, onun **أنبوب**u (vardır): göğe varmayan bir bel; onun havada bir **قرناس**ı vardır; ucu nadir; yolu mu soğuk.”
Ve **ذهب في كل أنبوب**: her yolda (gitti). Ve dersin ki: “Ben şerri kamış (gibi) görüyorum: dallandı, şubelendi, **نبّب** etti ve **كعّب** etti.”
Ve eş-Şemmâh dedi ki:
“**البغام**ın **أنابيب**lerini onun gerdanı geri çevirir; tıpkı **السّراء** yayında onun solumasının geri dönmesi gibi.”
Onun **بغام**ını bir kaval yaptı; nihayet ona **أنابيب**ler yaptı; bu, latif mecazdandır.
**نبّ فلان نبيباً**: nikâhı talep etti; uzun bekârlık onu **أنبّه** etti. Ve **نبّب الرجل**: cima esnasında kişnedi (hımhım etti).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

نَبَّ التَّيْسُ يَنِبُّ نَبّاً ونَبِـيباً ونُباباً، ونَبْنَبَ: صاحَ عند الـهِـيَاجِ. وقال عمر لوفْدِ أَهلِ الكوفة، حين شَكَوْا سَعْداً: لِـيُكَلِّمْني بعضُكم، ولا تَنِـبُّوا عندي نَبِـيبَ التُّيوسِ أَي تَصيحوا. ونَبْنَبَ الرجلُ إِذا هَذَى عند الجماع. وفي حديث الحدود: يَعْمِدُ أَحدُهم، إِذا غَزَا الناسُ، فيَنِبُّ كَنَبِـيبِ التَّيْسِ؛ النَّبِـيبُ: صَوْتُ التيس عند السِّفادِ. وفي حديث عبداللّه بن عُمر: أَنه أَتَى الطائفَ، فإِذا هو يَرَى التُّيُوسَ تَلِبُّ أَو تَنِبُّ على الغَنم. ونَبْنَبَ إِذا طَوَّلَ عَمَلَه وحَسَّنَه.
ونَبَّ عَتُود فُلان إِذا تَكَبَّر؛ قال الفرزدق:
وكُنَّا إِذا الجَبَّارُ نَبَّ عَتُودُه، *  ضَرَبْناهُ تحت الأُنْثَيَين على الكَرْدِ الليث: الأُنْبُوبُ والأُنْبُوبة: ما بين العُقْدتين في القصب والقَناةِ، وهي أُفْعُولة، والجمع أُنْبُوبٌ وأَنابيبُ. ابن سيده: أُنْبُوبُ القَصَبة والرُّمْح: كعبُهما. ونَبَّبَتِ العِجْلَةُ، وهي بَقلَة مستطيلة مع الأَرض: صارت لها أَنابيبُ أَي كُعُوبٌ؛ وأُنْبُوبُ النبات، كذلك. وأَنابيبُ الرِّئَةِ: مخارجُ النَّفَس منها، على التشبيه بذلك؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي: أَصْهَبُ هدَّارٌ لكُلِّ أَرْكُبِ، *  بِغِـيلَةٍ تَنْسَلُّ بَيْنَ الأَنْبُبِ يجوز أَن يَعْنِـيَ بِالأَنْبُبِ أَنابيبَ الرِّئةِ، كأَنه حذف زوائد أُنبوب، فقال نَبٌّ؛ ثم كَسَّره على أَنُبٍّ، ثم أَظْهر التضعيف، وكل ذلك للضرورة. ولو قال: بين الأُنْبُبِ، فضم الهمزة، لكان جائزاً ولَوَجَّهْناه على أَنه أَراد الأُنْبُوبَ، فحذف، ولَساغ له أَن يقول: بين الأُنْبُبِ، وإِن كان بيْن يقتضي أَكثر من واحد، لأَنه أَراد الجنس، فكأَنه قال: بين الأَنابيب. وأُنْبُوبُ القَرْن: ما فوق العُقَدِ إِلى الطَّرف؛ وأَنشد: بسَلِبٍ أُنْبُوبُه مِدْرَى
والأُنْبُوبُ: السَّطر من الشجر. وأُنْبُوبُ الجَبل: طريقة فيه، هُذَلِـيَّةٌ؛ قال مالك بن خالد الخُناعيّ (1)
(1 قوله «الخناعي» بالنون كما في التكملة، ووقع في شرح القاموس الخزاعي بالزاي تقليداً لبعض نسخ محرفة. ونسخة التكملة التي بأيدينا بلغت من الصحة الغاية وعليها خط مؤلفها والمجد والشارح نفسه.) : في رأْسِ شاهِقةٍ، أُنْبُوبُها خَصِرٌ، *  دونَ السَّماءِ لها في الجَوِّ قُرناسُ الأُنْبُوبُ: طريقةٌ نادرةٌ في الجَبَل. وخَصِرٌ: باردٌ. وقُرْناسٌ: أَنْفٌ مُحَدَّدٌ من الجَبَل. ويقال لأَشْرافِ الأَرض إِذا كانتْ رَقاقاً مُرْتفعةً :أَنابيبُ؛
\<ص:748>
وقال العجاج يصف ورُودَ العَيْر الماءَ:
بكُلِّ أُنْبُوبٍ له امْتِثالُ
وقال ذو الرمة:
إِذا احْتَفَّتِ الأَعْلامُ بالآلِ، والْتَقَتْ *  أَنابيبُ تَنْبُو بالعُيونِ العَوارِفِ(1) (1 قوله «وقال ذو الرمة إذا احتفت إلخ» وبعده كما في التكملة: عسفت اللواتي تهلك الريح بينها *  كلالا وجنّان الهبلّ المسالف أي البلاد اللواتي. وجنان، بكسر أوله وتشديد ثانيه. والهبل كهجف أي الشياطين الضخام، والمسالف اسم فاعل الذي قد تقدم.) أَي تُنْكِرُهاعَينٌ كانَتْ تَعْرِفُها. الأَصمعي: يقال الْزَم الأُنْبُوبَ، وهو الطريقُ، والزَم الـمَنْحَر، وهو القَصْدُ.

##### Türkçe

**نَبَّ** teke **التَّيْسُ** **يَنِبُّ** **نَبّاً** ve **نَبِـيباً** ve **نُباباً**; ve **نَبْنَبَ**: kızgınlık/azgınlık sırasında bağırdı. Ve Ömer, Kûfe ehlinin heyetine, Sa‘d’ı şikâyet ettikleri vakit, dedi ki: “Bazınız benimle konuşsun; ve yanımda tekelerin **نَبِـيبَ التُّيوسِ**’u gibi **تَنِـبُّوا** etmeyin”, yani bağırmayın.

Ve **نَبْنَبَ** adam, cima sırasında saçmaladı/hadîs söylediği vakit. Hudûd hadîsinde: Onlardan biri, insanlar gazâ ettiği vakit, kasdeder de, **كَنَبِـيبِ التَّيْسِ** gibi **يَنِبُّ** eder; **النَّبِـيبُ**: tekelerin çiftleşme sırasında sesi. Abdullah b. Ömer hadîsinde: onun Tâif’e geldiği, bir de bakar ki tekeler koyunların üzerine **تَلِبُّ** yahut **تَنِبُّ** ediyor. Ve **نَبْنَبَ**: işini uzattığı ve onu güzelleştirdiği vakit.

Ve falanın oğlağı **عَتُود** **نَبَّ** etti, kibirlendiği vakit; Ferazdak dedi ki:
وكُنَّا إِذا الجَبَّارُ نَبَّ عَتُودُه، *  ضَرَبْناهُ تحت الأُنْثَيَين على الكَرْدِ

Leys: **الأُنْبُوبُ** ve **الأُنْبُوبة**: kamışta ve mızrakta iki boğum arasındaki şey; ve o **أُفْعُولة** veznindedir; cem‘i **أُنْبُوبٌ** ve **أَنابيبُ**. İbn Sîde: kamışın ve mızrağın **أُنْبُوبُ**’u: ikisinin de topuğu. Ve **نَبَّبَتِ** **العِجْلَةُ**—o, yerle birlikte uzunca bir ottur—: ona **أَنابيبُ** oldu, yani topuklar/boğumlar; ve bitkinin **أُنْبُوبُ**’u da böyledir.

Ve **أَنابيبُ الرِّئَةِ**: ondan nefesin çıkış yerleri; buna benzetme üzere. Ve onun sözü; İbnü’l-A‘râbî’nin inşâd ettiği:
أَصْهَبُ هدَّارٌ لكُلِّ أَرْكُبِ، *  بِغِـيلَةٍ تَنْسَلُّ بَيْنَ الأَنْبُبِ

Caizdir ki **بِالأَنْبُبِ** ile **أَنابيبَ الرِّئَةِ**’yi kastetsin; sanki **أُنبوب**’un زائدlerini hazfetti de **نَبٌّ** dedi; sonra onu **أَنُبٍّ** üzere kırdı; sonra da şeddeyi izhar etti; bütün bunlar zaruret içindir. Ve eğer “**بين الأُنْبُبِ**” deseydi, hemzeyi damme ile, caiz olurdu; ve onu, **الأُنْبُوبَ**’u murad etti, sonra hazfetti diye yönlendirirdik; ve ona “**بين الأُنْبُبِ**” demesi uygun olurdu; her ne kadar **بيْن** birden fazlasını gerektirirse de, çünkü cinsi murad etti; sanki “**بين الأَنابيب**” dedi.

Ve boynuzun **أُنْبُوبُ**’u: boğumların üstünden uca kadar olan şey; ve inşâd etti:
بسَلِبٍ أُنْبُوبُه مِدْرَى

Ve **الأُنْبُوبُ**: ağaçtan satır/sıra. Ve dağın **أُنْبُوبُ**’u: onda bir yol; Huzelîce; Mâlik b. Hâlid el-Hunâ‘î dedi:
في رأْسِ شاهِقةٍ، أُنْبُوبُها خَصِرٌ، *  دونَ السَّماءِ لها في الجَوِّ قُرناسُ

**الأُنْبُوبُ**: dağda nadir bir yol. Ve **خَصِرٌ**: soğuk. Ve **قُرْناسٌ**: dağdan sivri bir burun. Ve yerin şereflerine, ince yükseltiler oldukları vakit, **أَنابيبُ** denir.

\<ص:748>
Ve ‘Accâc, yaban eşeğinin suya varışını vasfederek dedi:
بكُلِّ أُنْبُوبٍ له امْتِثالُ

Ve Zû’r-Rumme dedi:
إِذا احْتَفَّتِ الأَعْلامُ بالآلِ، والْتَقَتْ *  أَنابيبُ تَنْبُو بالعُيونِ العَوارِفِ

Yani, onu tanımakta olan bir göz onu inkâr eder. Asma‘î: “**الْزَم الأُنْبُوبَ**” denir; o, yoldur; ve “**الزَم الـمَنْحَر**” denir; o, kast/istikamettir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نب التيس، ينب بالكسر، نبا ونبيبا، ونبابا بالضم في الأخير، ونببب: صاح عند الهياج والسفاد. قال عمر لوفد أهل الكوفة، حين شكوا سعدا: ليكلمني بعضكم، ولا تنبوا عندي نبيب التيوس  أي: لا تضجوا. يقال: نب عتوده: إذا تكبر وتعاظم ، وقال الفرزدق:
  وكنا إذا الجبار نب عتوده ضربناه تحت الأنثيين على الكرد عن ابن سيده: الأنبوب، أي بالضم، أطلقه اعتمادا على الشهرة، من القصب والرمح كعبهما، كالأنبوبة بالهاء. وقال الليث: الأنبوب، والأنبوبة: ما بين العقدتين من القصب والقناة. ومثله في الصحاح، إلا أنه قال فيه: والجمع أنبوب، وأنابيب. فظاهر عبارة المصنف أن الأنبوب واحد، وما بعده لغة فيه. والمفهوم من الصحاح أن الأنبوبة واحد وأن جمعه أنبوب، بغير هاء، وجمع الأنبوب أنابيب، فهو جمع الجمع ؛ وأنشد ابن الأعرابي:
  أصهب هدار لكل أركب                      بغيلة تنسل بين الأنبـب يجوز أن يعني بالأنبب أنابيب الرئة كأنه حذف زوائد أنبوب، فقال: نب ؛ ثم كسره على أنب، ثم أظهر التضعيف. وكل ذلك للضرورة. ولو قال: بين الأنبب، بضم الهمزة لكان جائزا. وهو مراد المصنف بقوله: ولعله مقصور منه، أي: من الأنبوب، صرح به أبو حيان، ونقله الصاغاني. ويسوغ حينئذ أن يقول: بين الأنبب، وإن كان يقتضي  بين  أكثر من واحد لأنه أراد الجنس، فكأنه قال: بين الأنابيب. من المجاز: ذهب في كل أنبوب، وهو من الجبل الطريقة النادرة فيه، هذلية، قال مالك بن خالد الخناعي:
  في رأس شاهقة أنبوبها خصـر                      دون السماء لها في الجو قرناس

  من المجاز: له أنبوب، أي السطر من الشجر وغيره. الأنبوب: الأرض المشرفة إذا كانت رقيقة مرتفعة، والجمع أنابيب. عن الأصمعي يقال: الزم الأنبوب، وهو الطريق، والزم المنحر، وهو القصد. من المجاز: أنابيب الرئة، وهي مخارج النفس منها، على التشبيه بأنابيب النبات. والنبة: الرائحة الكريهة، والبنة، بتقديم الموحدة: الرائحة الطيبة، نقله ابن دريد هكذا. وتنبب الماء من كذا: تسيل منه، وفي بعض النسخ: تسايل ، ومنه أنبوب الحوض لسيل مائه أو على التشبيه بأنبوب القصب، لكونه أجوف مستديرا. ونبنب: إذا طول عمله في تحسين، عن أبي عمرو. من المجاز نبنب الرجل إذا حمحم، وهذي عند الجماع، عنه أيضا ؛ وهو على التشبيه بنبيب التيوس. ونبب النبات تنبيبا: إذا صارت له أنابيب، أي كعوب. ونببت العجلة كذلك، وهي بقلة مستطيلة مع الأرض. وأنبابة ظاهر إطلاقه الفتح، وهكذا ضبطه الصاغاني أيضا، وقال ياقوت، بالضم: ة بالري بالقرب منها من ناحية دنباوند. انتهى. أنبابة: قرية أخرى بمصر من الجيزة على شاطئ النيل، منها المحدث الصوفي إسماعيل بن يوسف الأنصاري الخرزجي. وقد زرت مقامه بها مرارا، روى شيئا من الحديث، وغلب عليه التنسك، وقد حدث بعض ولده. ومما يستدرك عليه: أنبوب القرن: ما فوق العقد إلى الطرف. ومن المجاز: شرب من أنبوب الكوز. وتقول: إني أرى الشر قصب، وشعب، ونبب، وكعب. ونب فلان نبيبا: طلب النكاح. وأنبه طول العزبة. ونقل شيخنا عن بعض الحواشي، كالمستدرك على المصنف: وفي الحديث:  من أشكل بلوغه، فالإنباب دليله  . قال: هو مصدر أنبب إنبابا، إذا نبتت عانته. قلت: هو تصحيف منه، والصواب: الإنبات، بالفوقية. انتهى. قلت: ويمكن أن يكون المراد بالإنباب هو هيجانه وحمحمته للجماع، فيكون دليلا على بلوغه، والله أعلم.

##### Türkçe

**نب**: teke; **ينب** (kesre ile), **نبا** ve **نبيبا**; ve sonda (yani âhirde) damme ile **ونبابا**; ve **نببب**: kızışma ve çiftleşme esnasında bağırdı. Ömer, Kûfe ehlinin heyetine, Sa‘d’ı şikâyet ettikleri vakit dedi ki: “Bana bazınız konuşsun; yanımda tekelerin **نبيب**’i gibi **تنبوا** etmeyin”; yani: gürültü etmeyin. Denilir: **نب عتوده**: büyüklendi ve kibirlendiği zaman. Ferazdak dedi ki:
  “Ve biz, zorba **نب عتوده** ettiği vakit, onu iki testisin altından, **الكرد** üzerine vururduk.”

İbn Sîde’den: **الأنبوب**; yani damme ile; onu şöhrete dayanarak mutlak söyledi; kamıştan ve mızraktan ikisinin de topuklarıdır; **الأنبوبة** (ه ile) gibi. Leys dedi ki: **الأنبوب** ve **الأنبوبة**: kamış ve mızrakta iki boğum arasındaki şeydir. Sıhâh’ta da bunun benzeri vardır; ancak onda şöyle dedi: “Çoğulu **أنبوب** ve **أنابيب**’tir.” Öyleyse musannifin ibaresinin zahiri, **الأنبوب**’un bir tek olduğu; ondan sonrasının onda bir lügat olduğudur. Sıhâh’tan anlaşılan ise **الأنبوبة**’nin bir tek olduğu; onun çoğulunun, ه olmaksızın, **أنبوب** olduğu; **الأنبوب**’un çoğulunun **أنابيب** olduğu; o da çoğulun çoğuludur. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
  “Kızıl, gür sesli; her binen için;
  bir **بغيلة** (katır) ki **الأنبـب** arasında süzülür.”

**الأنبب** ile akciğerin **أنابيب**’lerini kastetmesi caizdir; sanki **أنبوب**’un zevâidini hazfetti de “**نب**” dedi; sonra onu “**أنب**” üzere kırdı; sonra da şeddeli kılmayı izhar etti. Bütün bunlar zaruret içindir. Eğer “**بين الأنبب**” deseydi, hemzenin dammesiyle, caiz olurdu. Bu, musannifin “Ve belki de ondan maksurdur” sözüyle muradıdır; yani **الأنبوب**’dan. Ebû Hayyân bunu tasrih etti; Sâğânî de onu nakletti. O vakit “**بين الأنبب**” demesi caiz olur; her ne kadar birden fazlası arasını gerektirse de; çünkü cinsi murad etti; sanki “**بين الأنابيب**” dedi.

Mecazdan: “Her **أنبوب** içinde gitti”; o, dağdan, onda nadir olan yoldur; Huzeylîdir. Mâlik b. Hâlid el-Hınâ‘î dedi ki:
  “Yüksek bir zirvenin başında; onun **أنبوب**’u ince-bel;
  gökte onun için, havada bir **قرناس** vardır.”

Mecazdan: “Onun bir **أنبوب**’u vardır”; yani ağaç ve başkasından satır (çizgi). **الأنبوب**: ince, yükselmiş olduğu vakit yüksekçe (müşrif) arazi; çoğulu **أنابيب**. Asma‘î’den: denilir: “**الزم الأنبوب**”; o yoldur. “**والزم المنحر**”; o da kast (doğru yöneliş)tir. Mecazdan: akciğerin **أنابيب**’leri; o, nefesin ondan çıktığı çıkış yerleridir; bitkinin **أنابيب**’lerine benzetme üzere. **النبة**: kötü koku. **البنة**, muvahhadenin (ب) öne alınmasıyla: güzel koku. İbn Düreyd bunu böyle nakletti. “Su, şundan **تنبب** etti”: ondan aktı. Bazı nüshalarda: “**تسايل**”. Ondan: havuzun **أنبوب**’u; suyunun akması için; yahut kamışın **أنبوب**’una benzetme üzere; çünkü o, içi boş, yuvarlak (müstedîr)dir. Ebû Amr’dan: **نبنب**: onu güzelleştirmede işini uzattığı zaman. Mecazdan: adam **نبنب** etti: kişnedi; ve cima esnasında hezeyan etti; ondan da (yani Ebû Amr’dan) ayrıca; bu, tekelerin **نبيب**’ine benzetme üzeredir. Bitki **نبب** etti, **تنبيبا**: ona **أنابيب**ler, yani topuklar olduğu zaman. **العجلة** (bir ot) da böyle **نببت**; o, yerle birlikte uzayan bir ottur. **أنبابة**: zahiri, fethayı mutlak kılmasıdır; Sâğânî de onu böyle ضبط etti. Yâkût dedi ki: damme ile; “**أنبابة**”: Rey’de, ona yakın, Dembâvend tarafında bir köydür. Bitti. **أنبابة**: Mısır’da, Cîze’den, Nil kıyısında başka bir köydür; ondan, sûfî muhaddis İsmâ‘îl b. Yûsuf el-Ensârî el-Harazcî’dir. Onun makamını orada defalarca ziyaret ettim. Hadisten bir şey rivayet etti; ona zühd galip geldi; onun bazı evladı da hadis rivayet etti.

Ve ona (yani musannife) istidrâk olunanlardandır: boynuzun **أنبوب**’u: boğumun üstünden uca kadar olan şey. Mecazdan: testinin **أنبوب**’undan içti. Ve dersin ki: “Ben şerri, kamış, dal, **نبب**, ve topuk görüyorum.” Falan **نب** etti, **نبيبا**: nikâhı talep etti. Ve **أنبه**: bekârlığın uzaması. Şeyhimiz, bazı hâşiyelerden, musannif üzerine müstedrek gibi, nakletti: Hadiste: “Buluğa erişmesi müşkil olan kimse için, **الإنباب** onun delilidir.” Dedi ki: o, **أنبب**’in masdarıdır: **إنبابا**; avreti kıllandığı zaman. Ben derim ki: bu, ondan bir tashîftir; doğrusu: **الإنبات**, fevkiyye (ت) ile. Bitti. Ben derim ki: **الإنباب** ile murad, cima için kızışması ve kişnemesi olabilir; böylece buluğuna delil olur. Allah daha iyi bilir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَبَّ
نَبَّ I ( n. ac. نَبّ 1 ,  نُبَاْب 24 ,  نَبِيْب 25 ),
a.  Cried out, rattled ( goat ).

b.  Boasted.

نَبَّبَ
نَبَّبَ II ,
a.  Had a knotted stem ( plant ).

أَنْبَبَ
أَنْبَبَ IV ,
a.  Was excited by lust.

تَنَبَّبَ
تَنَبَّبَ V ,
a.  Was made to flow ( water ).

نَبَّة
نَبَّة 1t ,
a.  Stench.

نُبِّيّ
نُبِّيّ 3yi ,
a.  Table made of palm-leaves.

أُنْبُوْب
أُنْبُوْب ( pl. أَنَاْبِيْبُ 69 ),
a.  Knot, joint; stem, stalk.

b.  Tube, pipe.

c.  Spout.

d.  Way, track.

e.  Grove; alley; avenue.

f.  Elevated tract of land.

أُنْبُوْبَة
أُنْبُوْبَة ( pl. أُنْبُوْب &  أَنَاْبِيْبُ 69 ),
a.  see supra (a) , ( b ).

c.  Sheath ( of a plant ).

أُنْبُب
أُنْبُب
a.  see أُنْبُوْب ( a ).

أَنَابِيْب الرِّئَة
أَنَابِيْب الرِّئَة
a.  The bronchial tubes.

##### Türkçe

**نَبَّ**
**نَبَّ** I (mastar: **نَبّ** 1, **نُبَاْب** 24, **نَبِيْب** 25),
a. Bağırdı; (keçi) meledi, takırdadı.

b. Övündü.

**نَبَّبَ**
**نَبَّبَ** II,
a. (Bitki) boğumlu bir gövdeye sahip oldu.

**أَنْبَبَ**
**أَنْبَبَ** IV,
a. Şehvetle heyecanlandı.

**تَنَبَّبَ**
**تَنَبَّبَ** V,
a. Akıtıldı (su).

**نَبَّة**
**نَبَّة** 1t,
a. Kokuşmuş koku.

**نُبِّيّ**
**نُبِّيّ** 3yi,
a. Hurma yapraklarından yapılmış masa.

**أُنْبُوْب**
**أُنْبُوْب** (çoğ. **أَنَاْبِيْبُ** 69),
a. Boğum, eklem; gövde, sap.

b. Boru, pipo.

c. Oluk.

d. Yol, iz.

e. Koruluk; geçit; cadde.

f. Yükseltilmiş arazi parçası.

**أُنْبُوْبَة**
**أُنْبُوْبَة** (çoğ. **أُنْبُوْب** ve **أَنَاْبِيْبُ** 69),
a. yukarıya bakınız (a), (b).

c. Kılıf (bir bitkinin).

**أُنْبُب**
**أُنْبُب**
a. **أُنْبُوْب** (a)’ya bakınız.

**أَنَابِيْب الرِّئَة**
**أَنَابِيْب الرِّئَة**
a. Bronş boruları.
