# نبت — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%AA/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: نبت

- النبت والنبات: ما يخرج من الأرض من الناميات، سواء كان له ساق كالشجر، أو لم يكن له ساق كالنجم، لكن اختص في التعارف بما لا ساق له، بل قد اختص عند العامة بما يأكله الحيوان، وعلى هذا قوله تعالى: ﴿لنخرج به حبا ونباتا﴾ [النبأ/15] ومتى اعتبرت الحقائق فإنه يستعمل في كل نام؛ نباتا كان، أو حيوانا، أو إنسانا، والإنبات يستعمل في كل ذلك. قال تعالى: ﴿فأنبتنا فيها حبا * وعنبا وقضبا * وزيتونا ونخلا * وحدائق غلبا * وفاكهة وأبا﴾ [عبس/27 - 31]، ﴿فأنبتنا به حدائق ذات بهجة ما كان لكم أن تنبتوا شجرها﴾ [النمل/60]، ﴿ينبت لكم به الزرع والزيتون﴾ [النحل/11]، وقوله: ﴿والله أنبتكم من الأرض نباتا﴾ [نوح/17] فقال النحويون: قوله: (نباتا) موضوع موضع الإنبات (انظر: المدخل لعلم تفسير كتاب الله بتحقيقنا ص 290)، وهو مصدر. وقال غيرهم: قوله: (نباتا) حال لا مصدر، ونبه بذلك أن الإنسان هو من وجه نبات من حيث إن بدأه ونشأه من التراب، وإنه ينمو نموه، وإن كان له وصف زائد على النبات، وعلى هذا نبه بقوله: ﴿هو الذي خلقكم من تراب ثم من نطفة﴾ [غافر/67]، على ذلك قوله: ﴿وأنبتها نباتا حسنا﴾ [آل عمران/37]، وقوله: ﴿تنبت بالدهن﴾ [المؤمنون/20] الباء للحال لا للتعدية؛ لأن (نبت) متعد تقديره: تنبت حاملة للدهن. أي: تنبت والدهن موجود فيها بالقوة (تقدم للمؤلف الكلام على هذه الآية في مادة (الباء) )، ويقال: إن بني فلان لنابتة شر (انظر: المجمل 3/850)، ونبتت فيهم نابتة أي: نشأ فهم نشء صغار.

### Türkçe

- **النبت** ve **النبات**: yerden çıkan, büyüyen şeylerden olan; ister ağaç gibi gövdesi olsun, ister yıldız otu gibi gövdesi olmasın; fakat örfte gövdesi olmayan şeye tahsis edilmiştir; bilakis halk katında hayvanın yediği şeye tahsis edilmiştir. Buna göre Yüce Allah’ın sözü: ﴿لنخرج به حبا ونباتا﴾ [النبأ/15]. Ne zaman hakikatler dikkate alınırsa, o takdirde her büyüyende kullanılır; ister bitki olsun, ister hayvan, ister insan; **الإنبات** de bunların hepsinde kullanılır. Yüce Allah dedi ki: ﴿فأنبتنا فيها حبا * وعنبا وقضبا * وزيتونا ونخلا * وحدائق غلبا * وفاكهة وأبا﴾ [عبس/27 - 31]، ﴿فأنبتنا به حدائق ذات بهجة ما كان لكم أن تنبتوا شجرها﴾ [النمل/60]، ﴿ينبت لكم به الزرع والزيتون﴾ [النحل/11]، ve O’nun sözü: ﴿والله أنبتكم من الأرض نباتا﴾ [نوح/17]. Nahivciler dediler ki: O’nun sözü: (**نباتا**) **الإنبات**’ın yerine konulmuştur (bak: Allah’ın Kitabını tefsir ilmine giriş, tahkikimizle, s. 290); ve o bir mastardır. Başkaları dedi ki: O’nun sözü: (**نباتا**) mastar değil, hâldir. Bununla, insanın bir yönden bitki olduğuna dikkat çekti: top­raktan başlaması ve meydana gelişi bakımından; ve onun büyümesi gibi büyür; her ne kadar bitki üzerine ziyade bir vasfı olsa da. Buna, O’nun sözüyle dikkat çekti: ﴿هو الذي خلقكم من تراب ثم من نطفة﴾ [غافر/67]. Bunun üzerine O’nun sözü: ﴿وأنبتها نباتا حسنا﴾ [آل عمران/37]. Ve O’nun sözü: ﴿تنبت بالدهن﴾ [المؤمنون/20]; **الباء** hâl içindir, ta‘diye için değildir; çünkü (**نبت**) müteaddîdir; takdiri: yağı taşıyarak biter. Yani: onda kuvve hâlinde mevcut olarak yağ bulunduğu hâlde biter (müellifin bu âyet üzerine sözü **(الباء)** maddesinde geçti). Ve denilir ki: “Şüphesiz falan oğulları, şerrin bir **نابتة**’sidir” (bak: **المجمل** 3/850). Ve “onların içinde bir **نابتة** bitti” yani: yetiştiler de küçük bir nesil olarak yetiştiler.
