# نبذ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B0/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%B0/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B0.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نبذ

باب الذّال والنّون والباء معهما
ذ ن ب، ن ب ذ يستعملان فقط
ذنب:
الأذناب جمع الذَّنَب.
والذَّنْب: الإِثْمُ والمَعصِية، والجمع الذُّنُوب.
والمِذْنَبُ: مَسيل الماء بحضيض الأرض وليس بجِدِّ واسعٍ، وإنْ كان في سَفْح أو سَنَدٍ فهو التَّلْعةُ.
ويقال لمِسيل ما بين التَّلْعَتَيْنِ ذَنَبُ التَّلْعة.
والذّانِبُ: التابِع للشيء على أَثَره.
والمُستَذنِبُ الذي يتلو الذَّنَب لا يُفارق أَثَرَه، قال:
مثل الأَجير استَذْنَبَ الرَّواحِلا
والذَّنوبُ: الفَرَسُ الواسعُ هُلْبِ الذَّنَب.
والذَّنوبُ: مِلءُ دَلْوٍ من ماءٍ، ويكون النَّصيبُ من كلِّ شيءٍ كذلك، قال:
لنا ذَنوبٌ ولكُمْ ذَنوبُ.
والذِّنابُ آخِر كلِّ شيءٍ، قال:
ونأخُذُ بعدَه بذِنابِ عـيشٍ		أجَبّ الظَّهْر ليس له سَنامُ
الذِّنَابُ أيضاً من مَذانِب المَسايل، وهو شبيه أن يكون جِماعَ الذَّنَب، وقد يجمَعُون على الذَّنائب.
والذُّنابَى: موضع مَنْبِت الذَّنَب.
والتَّذنوبُ، الواحدة تَذْنوبةٌ هي البُسْرَة المُذَنَّبةُ التي قد أرطَبَ طَرَفُها من قِبَل ذَنَبها.
وذَنَّبَ الجرادُ: سَمِنَ وسِمَنُه في أذنابه.
والتَّذنيب: التَّعاظُل للضِّبابِ والفَراش والجَراد ونحوها، والتَّذنيب: إخراجُها أذنابَها من جِحَرتِها وضَربها على أفواه جِحَرتِها.
نبذ:
النَّبْذُ: طّرْحُكَ الشيء من يدكَ أمامَك أو خلفك.
والمُنابَذَةُ: انتِباذ الفَريقَيْنِ للحَرْب، ونَبَذنا عليهم على سَواءٍ أي نابذناهم الحربَ إذا أنْذَرَهم وأنْذرُوه.
والمنبُوذُ: وَلَد الزِّنا المطروح.
والنِّبائِذُ: واحدُها نَبيذة، وهم المْبُوذون، منه المَنابِذةُ والمنبُوذة: المهزولةُ التي لا تُؤكَل.

### Türkçe

باب **الذّال** و**النّون** و**الباء** معهما
**ذ ن ب**، **ن ب ذ** yalnızca kullanılırlar.

**ذنب**:
**الأذناب** **الذَّنَب**’in çoğuludur.
Ve **الذَّنْب**: günah ve mâsiyet; çoğulu **الذُّنُوب**.
Ve **المِذْنَبُ**: yerin alçağında suyun akıntı yatağıdır; geniş bir vadi değildir; eğer bir yamaçta yahut bir yükseltide ise o **التَّلْعةُ**’dır.
Ve **التَّلْعَتَيْنِ** arasındaki akıntı yatağına **ذَنَبُ التَّلْعة** denir.
Ve **الذّانِبُ**: bir şeyin izinin üzerinde ona tâbi olan.
Ve **المُستَذنِبُ**: **الذَّنَب**’i izleyen, izinden ayrılmayan; dedi ki:
مثل الأَجير استَذْنَبَ الرَّواحِلا
Ve **الذَّنوبُ**: kuyruğu gür ve geniş olan at.
Ve **الذَّنوبُ**: bir kova su dolusu; her şeyden pay da böyledir; dedi ki:
لنا ذَنوبٌ ولكُمْ ذَنوبُ.
Ve **الذِّنابُ**: her şeyin sonu; dedi ki:
ونأخُذُ بعدَه بذِنابِ عـيشٍ		أجَبّ الظَّهْر ليس له سَنامُ
**الذِّنَابُ** ayrıca akıntı yataklarının **مَذانِب**’indendir; **الذَّنَب**’in cem‘i olması benzer; ve **الذَّنائب** üzerine de çoğul yaparlar.
Ve **الذُّنابَى**: kuyruğun bittiği yerin mevkii.
Ve **التَّذنوبُ**; teki **تَذْنوبةٌ**’dur: kuyruğu olan **البُسْرَة** (hurma çağlası)dır; kuyruğu tarafından ucu yaşarmış olandır.
Ve **ذَنَّبَ الجرادُ**: semirdi; semizliği kuyruklarındadır.
Ve **التَّذنيب**: kertenkeleler, kelebekler, çekirgeler ve benzerleri için birbirine düğümlenme; ve **التَّذنيب**: onların kuyruklarını deliklerinden çıkarmaları ve deliklerinin ağızlarına vurmalarıdır.

**نبذ**:
**النَّبْذُ**: bir şeyi elinden önüne yahut arkana atmandır.
Ve **المُنابَذَةُ**: iki tarafın savaş için birbirinden ayrılıp çekilmesi; ve “**نَبَذنا عليهم على سَواءٍ**” yani onları savaşa karşı **نابذناهم**: onlara haber verip onlar da ona haber verdiklerinde.
Ve **المنبُوذُ**: atılmış zina çocuğu.
Ve **النِّبائِذُ**: teki **نَبيذة**’dir; onlar **المْبُوذون**’dur; ondan **المَنابِذةُ** ve **المنبُوذة**: yenmeyen zayıf (hayvan).
