# نبز — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B2/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%B2/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B2.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نبز

نبز
نَبَزَ - يَنْبِزُ - نابَزَ - يُنابِزُ - تَنَابَزَ - يَتَنَابَزُ
نَبَزَ - يَنْبِزُ + كائن + كائناً + باسم أو لقب: يناديه ويدعوه به على سبيل السخرية والذم: يستخدم الاسم أو اللقب في دعوته ومخاطبته، ويشهره به بين الناس، وفيه هزء وسخرية وذم
نابَزَ - يُنابِزُ: على وزن " فاعـَلَ " من " نَبَزَ - يَنْبِزُ ": يبادل آخر فعل " نَبَزَ - يَنْبِزُ ": ينادي ويدعو كل منهما الآخر باستخدام اسم أو لقب فيه سخرية وذم
تَنابَز َ - يَتَنابَزُ : على وزن " تفاعـَلَ " من " نَبَزَ - يَنْبِزُ ": يتبادل كائنان أو أكثر فعل" نَبَزَ - يَنْبِزُ " بشكل ذاتي: يتبادلون بإرادة ذاتية النداء والدعاء باستعمال اسم أو لقب لكل منهم، وخاصة على سبيل السخرية والذم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التسمية والألقاب برمز للدلالة على كائن، وتمييزه عن غيره بها "، وهي:
سَمِيَ - يَسْمَى، دَعِيَ - يَدْعى، لَقَبَ - يَلْقَبُ، نَبَزَ - يَنْبِزُ، عَلَمَ - يَعْلِمُ (عَلَمَ - يَعْلُمُ)، فَلَنَ - يَفْلِنُ
تنابزوا
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا يسخر قوم من قوم عسى أن يكونوا خيرا منهم ولا نساء من نساء عسى أن يكن خيرا منهن ولا تلمزوا أنفسكم ولا تنابزوا بالألقاب بئس الاسم الفسوق بعد الإيمان ومن لم يتب فأولئك هم الظالمون(11)﴾ الحجرات
مختا رالصحاح
● [نبز] ن ب ز: النَّبَزُ بفتحتين اللَّقب والجمع الأَنْبَارُ و نَبَزَهُ أي لقبه وبابه ضرب و تَنَابَزُوا بالألقاب لقَّب بعضهم بعضا
معجم الفرائد القرآنية:
ن ب ز
" تَنَابَزُوا" في قوله تعالى :" وَلا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلا تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ " (11) الحجرات .
النَّبز : اللّمز، ونَبَزَه لقّبَه، والتنابز التعاير والتداعي بالألقاب .
الراغب
نبز
- النبز: التلقيب. قال الله تعالى: }ولا تنابزوا بالألقاب{ [الحجرات/11].
ملخص اللسان
1.     النَّبَزُ، بالتحريك: اللَّقَبُ، والجمع الأَنْبازُ. والنَّبْزُ،  بالتسكين: المصدرُ. تقول: نَبَزَهُ يَنْبِزُه نَبْزاً أَي لَقَّبَه
2.     والتَّنابُزُ: التداعي بالأَلقاب وهو يكثر فيما كان ذمّاً؛ وتَنابَزُوا بالأَلقاب أَي لَقَّبَ بعضهم بعضاً
3.     والنَّبْزُ: كاللَّمْزِ.
4.     والنِّبْزُ: قشور الجِدام وهو  السَّعَفُ
لسان العرب
● - نبز: النَّبَزُ، بالتحريك: اللَّقَبُ، والجمع الأَنْبازُ. والنَّبْزُ،  بالتسكين: المصدرُ. تقول: نَبَزَهُ يَنْبِزُه  (* قوله«« ينبزه» بابه ضرب  كما في المصباح. والنبز ككتف: اللئيم في حسبه وخلقه كما في القاموس)  نَبْزاً أَي لَقَّبَه، والاسم النَّبَزُ كالنَّزَبِ. وفلا يُنَبِّزُ  بالصِّبْيان أَي يُلَقِّبُهم، شدِّد للكثرة.  وتَنابَزُوا بالأَلقاب أَي لَقَّبَ بعضهم بعضاً. والتَّنابُزُ: التداعي  بالأَلقاب وهو يكثر فيما كان ذمّاً؛ ومنه الحديث: أَن رجلاً  كان يُنْبَزُ قُرْقُوراً أَي يلقب بقرقور. وفي التنزيل العزيز: ولا  تَنابَزُوا بالأَلْقابِ؛ قال ثعلب: كانوا يقولون لليهودي والنصراني: يا يهودي  ويا نصراني، فنهاهم الله عز وجل عن ذلك؛ قال: وليس هذا بشيء. قال الزجاج:  معناه لا يقول المسلم لمن كان نصرانيّاً أَو يَهوديّاً فأَسلم لقباً  يُعيِّرُه فيه بأَنه كان نصرانيّاً أَو يهوديّاً، ثم وكده فقال: بِئْسَ  الاسْمُ الفُسُوقُ بعد الإِيمان؛ أَي بئسَ الاسم أَن يقول له يا يهودي وقد  آمن، قال: وقد يحتمل أَن يكون في كل لقب يكرهه الإِنسان لأَنه إِنما يجب أَن  يخاطب المؤْمن أَخاه بأَحب الأَسماءِ إِليه. قال الخليل: الأَسماءُ على  وجهين، أَسماءُ نَبَزٍ مثل زيد وعمرو، وأَسماءُ عامٍّ مثل فرس ورجل  ونحوه. والنَّبْزُ: كاللَّمْزِ. والنِّبْزُ: قشور الجِدام وهو  السَّعَفُ.
مقاييس اللغة:
القاموس المحيط:
النِّبْزُ، بالكسر قِشْرُ النَّخْلَةِ الأعْلَى، وبالفتح اللَّمْزُ، ومَصْدَرُ نَبَزَهُ يَنْبِزُهُ لَقَّبَهُ، كنَبَّزَهُ، وبالتحريك اللَّقَبُ. وككتِفٍ اللئيمُ في حَسَبِهِ وخُلُقِهِ. ورجلٌ نُبَزةٌ، كهُمَزَةٍ يُلَقِّبُ الناسَ كثيراً.
والتَّنابُزُ: التَّعايُرُ، والتَّداعِي بالأَلْقابِ.
تاج العروس:
نبز
النِّبْز بالكَسْر : قِشرُ النخلةِ الأعلى نقله الصَّاغانِيّ وهو السَّعَف . النَّبْز بالفَتْح : مِثلُ اللَّمْز . النَّبْز مصدرُ نَبَزَه يَنْبِزه إذا لَقَّبَه كنبَّزَه شُدِّد للكثرة . النَّبَز بالتحريك : اللقَبُ والجَمعُ الأَنْباز . النَّبِز ككَتِف : اللئيم نقله الصَّاغانِيّ وزاد المُصَنِّف : في حَسَبِه وخُلُقِه ولم يُقَيِّدْه الصَّاغانِيّ بشيءٍ . ورجلٌ نُبَزَةٌ كهُمَزة : يُلقِّبُ الناسُ كثيراً . والتَّنابُز : التّعايُر وهو أن يُلقِّبَ بَعْضُهم بعضاً بما يُعيِّرُه به وبه فُسِّر قَوْله تَعالى : " ولا تَنابَزوا بالألقاب " أي لا تُعايِروا بها بَعْضَكم بعضاً بما تَكْرَهون بل يجب أن يُخاطب المؤمنُ بأحبِّ الأسماءِ إليه . قيل : التَّنابُز : هو التّداعي بالألقاب وهو يَكْثُرُ فيما كان ذَمَّاً . ومنه الحديث : " أنّ رجُلاً كان يُنْبَزُ قُرْقُوراً " أي يُلقَّبُ بقُرْقور . وقال الخليلُ : الأسماءُ على وَجْهَيْن : أسماءُ نَبَزٍ مثلُ زَيْدٍ وعَمْرُو وأسماءُ عامٍّ مثلُ فرَسٍ ورجُلٍ ونَحوِه

### Türkçe

نبز
**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ** - **نابَزَ** - **يُنابِزُ** - **تَنَابَزَ** - **يَتَنَابَزُ**
**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ** + bir varlık + bir varlığı + bir isim veya lakap ile: onu alay ve yerme yoluyla çağırır ve onunla seslenir: çağırmasında ve hitabında ismi veya lakabı kullanır, onu bununla insanlar arasında teşhir eder; onda alay, istihza ve yerme vardır.
**نابَزَ** - **يُنابِزُ**: “**فاعـَلَ**” vezninde, “**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**”den: “**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**” fiilini bir başkasına karşılıklı yapar: her biri diğerini, içinde alay ve yerme bulunan bir isim veya lakap kullanarak çağırır ve seslenir.
**تَنابَزَ** - **يَتَنابَزُ**: “**تفاعـَلَ**” vezninde, “**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**”den: iki varlık veya daha fazlası “**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**” fiilini öznel biçimde karşılıklı yapar: kendi iradeleriyle, her biri için bir isim veya lakap kullanarak, özellikle alay ve yerme yoluyla, çağırmayı ve seslenmeyi karşılıklı yaparlar.
Ve lafız, “bir varlığa delalet için bir remizle adlandırma ve lakaplar; onunla onu başkasından ayırt etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**سَمِيَ** - **يَسْمَى**، **دَعِيَ** - **يَدْعى**، **لَقَبَ** - **يَلْقَبُ**، **نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**، **عَلَمَ** - **يَعْلِمُ** (**عَلَمَ** - **يَعْلُمُ**)، **فَلَنَ** - **يَفْلِنُ**

**تنابزوا**
﴿Ey iman edenler! Bir topluluk bir toplulukla alay etmesin; umulur ki onlar bunlardan daha hayırlıdır. Ne de kadınlar kadınlarla; umulur ki onlar bunlardan daha hayırlıdır. Kendi nefislerinizi ayıplamayın ve lakaplarla birbirinizi **تنابزوا** etmeyin. İmandan sonra fasıklık adı ne kötüdür! Kim tevbe etmezse işte onlar zalimlerdir (11)﴾ **الحجرات**

Muhtâr es-Sıhâh
● [**نبز**] **ن ب ز**: **النَّبَزُ** iki fetha ile: lakap; çoğulu **الأَنْبَارُ**. Ve **نَبَزَهُ** yani onu lakaplandırdı; babı **ضرب**’dır. Ve **تَنَابَزُوا** lakaplarla: bazısı bazısını lakaplandırdı.

Kur’ânî Ferâid Mu‘cemi:
**ن ب ز**
“**تَنَابَزُوا**”, Yüce Allah’ın şu sözü içinde: “**وَلا تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ وَلا تَنَابَزُوا بِالأَلْقَابِ**” (11) **الحجرات**.
**النَّبز**: ayıplama; ve **نَبَزَه**: onu lakaplandırdı; ve **التنابز**: birbirini ayıplama ve lakaplarla birbirini çağırma.

er-Râgıb
**نبز**
- **النبز**: lakap takma. Yüce Allah dedi ki: ﴿**ولا تنابزوا بالألقاب**﴾ [**الحجرات**/11].

Lisân özeti
1. **النَّبَزُ**, hareke ile: lakap; çoğulu **الأَنْبازُ**. **النَّبْزُ**, sükûn ile: mastar. Dersin ki: **نَبَزَهُ يَنْبِزُه نَبْزاً** yani onu lakaplandırdı.
2. Ve **التَّنابُزُ**: lakaplarla birbirini çağırma; bu, yerme olan şeyde çok olur. Ve **تَنابَزُوا بالأَلقاب** yani bazısı bazısını lakaplandırdı.
3. Ve **النَّبْزُ**: **اللَّمْزِ** gibidir.
4. Ve **النِّبْزُ**: **الجِدام** kabuklarıdır; o da **السَّعَفُ**tur.

Lisânü’l-‘Arab
● - **نبز**: **النَّبَزُ**, hareke ile: lakap; çoğulu **الأَنْبازُ**. **النَّبْزُ**, sükûn ile: mastar. Dersin ki: **نَبَزَهُ يَنْبِزُه** (* “**ينبزه**” sözü: babı **ضرب**’dır, Miṣbâḥ’ta olduğu gibi. Ve **النبز** “**كتف**” gibi: soyunda ve ahlâkında alçak, Kāmûs’ta olduğu gibi) **نَبْزاً** yani onu lakaplandırdı; isim **النَّبَزُ**, **النَّزَبِ** gibidir. Ve **فلا يُنَبِّزُ بالصِّبْيان** yani onları lakaplandırır; çokluk için şeddelendi. Ve **تَنابَزُوا بالأَلقاب** yani bazısı bazısını lakaplandırdı. Ve **التَّنابُزُ**: lakaplarla birbirini çağırma; bu, yerme olan şeyde çok olur. Ondan hadis: bir adam vardı, **يُنْبَزُ قُرْقُوراً** yani **قُرْقُور** ile lakaplandırılırdı. Ve aziz tenzilde: **ولا تَنابَزُوا بالأَلْقابِ**; Sa‘leb dedi ki: Yahudiye ve Hristiyana “ey Yahudi” ve “ey Hristiyan” derlerdi; Allah azze ve celle onları bundan nehyetti; dedi ki: bu bir şey değildir. Zeccâc dedi ki: manası, Müslüman, Hristiyan veya Yahudi iken Müslüman olmuş olana, onunla ayıplayacağı bir lakap söylemesin; onun Hristiyan veya Yahudi olduğunu ayıplasın diye; sonra onu pekiştirdi ve dedi ki: **بِئْسَ الاسْمُ الفُسُوقُ بعد الإِيمان**; yani isim ne kötüdür: ona “ey Yahudi” demesi, hâlbuki iman etmiştir. Dedi ki: ayrıca, insanın hoşlanmadığı her lakapta olması muhtemeldir; çünkü mümine, kardeşine, kendisine en sevimli isimlerle hitap etmesi gerekir. Halîl dedi ki: isimler iki vecih üzeredir: **أَسماءُ نَبَزٍ**; Zeyd ve Amr gibi; ve **أَسماءُ عامٍّ**; at ve adam ve benzeri gibi. Ve **النَّبْزُ**: **اللَّمْزِ** gibidir. Ve **النِّبْزُ**: **الجِدام** kabuklarıdır; o da **السَّعَفُ**tur.

Mekâyîsü’l-luğa:
el-Kāmûsü’l-muḥît:
**النِّبْزُ**, kesre ile: hurma ağacının üst kabuğu; fetḥa ile: **اللَّمْزُ**; ve **نَبَزَهُ يَنْبِزُهُ**’nun mastarı: onu lakaplandırdı; **كنَبَّزَهُ** gibi; ve hareke ile: lakap. Ve “**كتِف**” gibi: soyunda ve ahlâkında alçak. Ve bir adam **نُبَزةٌ**, “**هُمَزَةٍ**” gibi: insanları çokça lakaplandırır.
Ve **التَّنابُزُ**: birbirini ayıplama; ve lakaplarla birbirini çağırma.

Tâcü’l-‘arûs:
نبز
**النِّبْز** kesre ile: hurma ağacının üst kabuğu; bunu Ṣâğânî nakletti; o da **السَّعَف**tır. **النَّبْز** fetḥa ile: **اللَّمْز** gibidir. **النَّبْز**: **نَبَزَه يَنْبِزه**’nin mastarıdır; onu lakaplandırdığı zaman; **كنبَّزَه** gibi; çokluk için şeddelendi. **النَّبَز** hareke ile: lakap; çoğulu **الأَنْباز**. **النَّبِز** “**كَتِف**” gibi: alçak; bunu Ṣâğânî nakletti; musannif şunu ekledi: soyunda ve ahlâkında; Ṣâğânî onu hiçbir şeyle kayıtlamadı. Ve bir adam **نُبَزَةٌ** “**هُمَزة**” gibi: insanları çokça lakaplandırır. Ve **التَّنابُز**: birbirini ayıplamadır; o, bazılarının bazısını, onunla ayıplayacağı şeyle lakaplandırmasıdır; bununla Yüce Allah’ın şu sözü tefsir edildi: “**ولا تَنابَزوا بالألقاب**” yani onlarla birbirinizi, hoşlanmadığınız şeylerle ayıplamayın; bilakis mümine, kendisine en sevimli isimlerle hitap edilmesi gerekir. Denildi ki: **التَّنابُز**: lakaplarla birbirini çağırmadır; bu, yerme olan şeyde çok olur. Ondan hadis: “bir adam vardı, **يُنْبَزُ قُرْقُوراً**” yani **قُرْقُور** ile lakaplandırılırdı. Halîl dedi ki: isimler iki vecih üzeredir: **أسماءُ نَبَزٍ**; Zeyd ve Amr gibi; ve **أسماءُ عامٍّ**; at ve adam ve benzeri gibi.
