# نبس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نبس

نبس ينبس نبسا ونبسة، الأخير بالضم، أي تكلم وتحركت شفتاه بشيء، وهو أقل الكلام يقال: ما نبس ولا رتم. وقال أبو عمر الزاهد: السين في أول سنبس زائدة، يقال: نبس، إذا أسرع والسين من زوائد الكلام. قلت: وهذا غريب، فإن السين تزاد أولا مع التاء، كما في إستفعل، وأما بغيرها فنادر. قال: ونبس الرجل، إذا تكلم فأسرع. وقيل: نبس إذا تحرك، عن ابن عباد. وأكثر ما يستعمل في النفي، إنما قال بالأكثرية وعدل عن قول غيره ولم يستعمل إلا في النفي، إشارة إلى ما سبق في قول أبي عمر الزاهد حيث ذكره في الإثبات دون الجحد. ويقال: هو أنبس الوجه، أي عابسه كريهه، قال ابن فارس: فيه نظر. وقال ابن الأعرابي: النبس، بضمتين: الناطقون. وأيضا: المسرعون في حوائجهم. ومما يستدرك عليه: نبس الرجل تنبيسا، إذا تكلم، يقال: ما نبس بكلمة، وما نبس، بالتشديد، ذكره الجواهري، وأنشد قول الراجز:
  إن كنت غير صائدي فنبس وإنما تركه المصنف إعتمادا على ما نقله الأزهري في ب ن س قال اللحياني: بنس وبنش، إذا قعد، وأنشد:
  إن كنت غير صائدي فبنش أي اقعد، قال الأزهري: وذكر الجوهري له في النون تصحيف، وقد تقدم شيء من ذلك في ب ن س، ويأتي أيضا في ب ن ش. وأنبس الرجل: أسرع، ومنه قول القائل لأم سنبس في المنام:
  إذا ولدت سنبسا فأنبسي أي أسرعي، كما رواه ابن الأعرابي وأبو عمر. وقال ابن الأعرابي أيضا: أنبس، إذا سكت ذلا. ومنبسة، بالفتح: مدينة كبيرة بأرض الزنج، نقله الصاغاني وياقوت. والأنبسة: طائر حاد البصر حسن الصوت، يتولد من الشقراق والغراب، يشبه صوته صوت الحمل، وقرقرته كالقمري.

### Türkçe

نبس **ينبس** **نبسا** ve **نبسة**; sonuncusu zamme iledir; yani konuştu ve dudakları bir şey ile hareket etti; ve o, sözün en azıdır. Denilir: **ما نبس ولا رتم**. Ebû Ömer ez-Zâhid dedi: **سنبس**’in başındaki **السين** ziyadedir; denilir: **نبس**; süratlenince; ve **السين** sözün ziyadelerindendir. Ben dedim: Bu gariptir; çünkü **السين** başta **التاء** ile birlikte ziyade edilir; **إستفعل**’de olduğu gibi; ama onsuz ise nadirdir. Dedi: Ve **نبس** adam; konuşunca da süratlendiğinde. Ve denildi: **نبس**; hareket ettiğinde; İbn Abbâd’dan. Ve en çok nefiyde kullanılır; ancak çoğunlukla dedi ve başkasının “yalnız nefiyde kullanılır” sözünden döndü; Ebû Ömer ez-Zâhid’in sözünde geçen şeye işaret olarak; zira onu isbâtta, inkâr olmaksızın zikretmişti. Ve denilir: o, **أنبس الوجه**’dir; yani asık suratlısı, çirkini. İbn Fâris dedi: onda bir bakış vardır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **النبس**; iki zamme ile: konuşanlar. Ve ayrıca: ihtiyaçlarında süratlenenler. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **نبس** adam **تنبيسا**; konuştuğunda; denilir: **ما نبس بكلمة**; ve **ما نبس**; teşdîd ile; onu Cevherî zikretti; ve râcizin sözünü inşâd etti:
  إن كنت غير صائدي فنبس وإنما تركه المصنف إعتمادا على ما نقله الأزهري في ب ن س قال اللحياني: بنس وبنش، إذا قعد، وأنشد:
  إن كنت غير صائدي فبنش أي اقعد، قال الأزهري: وذكر الجوهري له في النون تصحيف، وقد تقدم شيء من ذلك في ب ن س، ويأتي أيضا في ب ن ش. Ve **أنبس** adam: süratlendi; ve ondandır, rüyada Ümmü سنبس’e söyleyenin sözü:
  إذا ولدت سنبسا فأنبسي أي أسرعي، İbnü’l-A‘râbî ve Ebû Ömer’in rivayet ettiği üzere. İbnü’l-A‘râbî ayrıca dedi: **أنبس**; zilletle sustuğunda. Ve **منبسة**; fetha ile: Zenc diyarında büyük bir şehir; onu Sâgânî ve Yâkût nakletti. Ve **الأنبسة**: keskin görüşlü, güzel sesli bir kuş; **الشقراق** ve **الغراب**’dan doğar; sesi kuzunun sesine benzer; ve gıdaklaması **القمري** gibidir.
