# نبش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نبش

نَبَشَ الشيء يَنْبُشُه نَبْشاً: استخرجه بعد الدَّفْن، ونَبْشُ الموتى: استخراجُهم، والنبَّاشُ: الفاعلُ لذلك، وحِرْفَتُه النِّباشةُ. والنَّبْشُ: نَبْشُك عن الميّت وعن كلّ دَفِين. ونَبَشْتُ البقلَ والميّتَ أَنْبُشُ، بالضم، نَبْشاً.
والأُنْبُوشُ، بغير هاء: ما نُبِشَ؛ عن اللحياني. والأُنْبُوشُ والأُنْبُوشةُ: الشجرةُ يَقْتَلِعها بعروقها وأُصولها، وكذلك هو من النبات. وأَنابِيشُ العُنْصُلِ: أُصولُه تحت الأَرض، واحدتها أُنْبُوشةٌ. والأُنْبُوشُ: أَصلْ البقل المَنْبُوش، والجمع الأَنابِيشُ؛ قال امرؤ القيس:كأَن سِباعاً فيه غَرْقى غُدَيّةً
بأَرْجائِه القُصْوى، أَنابِيشُ عُنْصُلِ
أَبو الهيثم: واحدُ الأَنابيش أُنْبُوش وأُنْبُوشةٌ وهو ما نَبَشَه المطرُ، قال: وإِنما شبَّه غَرْقى السباع بالأَنابِيش لأَن الشيءَ العظيم يُرَى صغيراً من بعيد، أَلا تراه قال بأَرْجائِه القُصْوى أَي البُعْدَى؟ شبّهها بَعْد ذُبُولها ويُبْسها بها. والأُنْبُوشُ أَيضاً: البُسْر المطعون فيه بالشَّوك حتى يَنضَج.
والنِّبْش: شجر يشبه ورقُه ورقَ الصنَوْبر وهو أَصغر من شجر الصنوبر وأَشدّ اجتماعاً، له خشب أَحمر تُعْمل منه مَخاصِرُ النَّجائب (* قوله
«النجائب» في شرح القاموس الجنائب.) وعكاكيزُ يا لَها من عكاكيزَ؛ قال ابن سيده: هذا كله عن أَبي حنيفة. التهذيب: قال أَبو تراب سمعت السُّلَمي يقول: نَبَّشَ الرجلُ في الأَمر وفَنَّشَ إِذا استرخى فيه؛ وأَنشد اللحياني: إِن كُنْتَ غيرَ صائِدي فنَبِّشِ
قال: ويروى فبَنِّشِ أَي اقعد.
ونُبْشة ونُبَاشة ونابِشٌ: أَسماء. ونُبَيْشة، على لفظ التصغير: أَحدُ فُرْسانِهم المذكورين.

### Türkçe

**نَبَشَ** şeyi **يَنْبُشُه** **نَبْشاً**: onu دفinden sonra çıkardı; ve **نَبْشُ الموتى**: onları çıkarmaktır; ve **النبَّاشُ**: bunun yapanıdır; ve onun mesleği **النِّباشةُ**dur.

Ve **النَّبْشُ**: senin ölü hakkında ve her دفين hakkında kazıp çıkarman. Ve ben **نَبَشْتُ** yeşilliği ve ölüyü **أَنْبُشُ**—damme ile—**نَبْشاً**.

Ve **الأُنْبُوشُ**, هاء olmaksızın: kazılıp çıkarılan şey; لحياني’den. Ve **الأُنْبُوشُ** ile **الأُنْبُوشةُ**: kökleri ve asıllarıyla birlikte söküp çıkardığı ağaçtır; bitkiden de böyledir. Ve **أَنابِيشُ العُنْصُلِ**: onun yer altındaki asıllarıdır; onun bir tanesi **أُنْبُوشةٌ**dur. Ve **الأُنْبُوشُ**: kazılıp çıkarılmış yeşilliğin aslıdır; çoğulu **الأَنابِيشُ**tir; İmru’ul-Kays dedi ki:

كأَن سِباعاً فيه غَرْقى غُدَيّةً
بأَرْجائِه القُصْوى، أَنابِيشُ عُنْصُلِ

Ebu’l-Heysem: **الأَنابيش**in bir tanesi **أُنْبُوش** ve **أُنْبُوشةٌ**dur; o, yağmurun kazıp çıkardığı şeydir. Dedi ki: ancak yırtıcıların boğulmuşlarını **الأَنابِيش**e benzetti; çünkü büyük şey uzaktan küçük görülür; görmüyor musun, **بأَرْجائِه القُصْوى** dedi, yani en uzak olan? Onları, solmalarından ve kurumalarından sonra onlara benzetti. Ve **الأُنْبُوشُ** ayrıca: dikenle delinmiş **البُسْر**dür; ta ki olgunlaşsın.

Ve **النِّبْش**: yaprağı çam yaprağına benzeyen bir ağaçtır; çam ağacından daha küçüktür ve daha sıkı toplanmıştır; onun kırmızı bir odunu vardır; ondan **مَخاصِرُ النَّجائب** yapılır
(* onun sözü: “**النجائب**” Kâmûs şerhinde **الجنائب**tir.) ve bastonlar—ne bastonlar!; İbn Sîde dedi ki: bunun hepsi Ebu Hanîfe’dendir. **التهذيب**: Ebu Turâb dedi: es-Sülemî’nin şöyle dediğini işittim: **نَبَّشَ** adam işte ve **فَنَّشَ**; onda gevşediği zaman. Ve لحياني şu beyti okudu:

إِن كُنْتَ غيرَ صائِدي فنَبِّشِ

Dedi ki: **فبَنِّشِ** diye de rivayet edilir; yani otur.

Ve **نُبْشة** ve **نُبَاشة** ve **نابِشٌ**: isimlerdir. Ve **نُبَيْشة**—küçültme lafzı üzere—onların zikredilen süvarilerinden biridir.
