# نبق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نبق

القاف والنون والباء معهما
ق ن ب، ن ق ب، ب ن ق، ن ب ق مستعملات قنب: القُنْبُ: جراب قضيب الدابة، وإذا كني عما يخفض من المرأة قيل: قُنْبُها.
والقُنْبُ: شراع ضخم من أعظم شرع السفينة.
والمِقنَّبُ زهاء ثلاث مئة من الخيل.
والقِنَّبُ: من الكتان.
والقِنيبُ: الجماعة من الناس.
نقب: النَّقْبُ في الحائط ونحوه يخلص فيه إلى ما وراءه، وفي الجسد يخلص فيه إلى ما تحته من قلب أو كيد. والبيطار ينقب في بطن الدابة بالمِنْقَبِ في سرته حتى يسيل منه ماء أصفر، قال:
كالسيد لم يَنْقُب البيطار سرته		ولم يسعه ولم يلمس له عصبا
والنّاقِبةُ: قرحة تخرج بالجنب تهجم على الجوف يكون رأسها من داخل.
ونِقبَ الخف: تخرق يَنْقَبُ نَقَباً، ونقب خف فرسن البعير، لا يقال لغيرهما.
والنُّقْبَةُ: أول الجرب حين يبدو، والجميع نُقْبٌ، قال:
متبدلاً تبدو مـحـاسـنـه		يضع الهناء مواضع النُّقْبِ
ويقال للخيل والناقة.
والنَّقْبُ والنِّقْبُ: طريق ظاهر على رءوس الجبال والأكام والروابي لا يزوغ عن الأبصار، وهو المَنْقَبة أيضاً.
والنَّقيبُ: شاهد القوم يكون مع عريفهم أو قبيلهم، يسمع قوله، ويصدق عليه وعليهم، ونَقَبَ ينقُبُ نِقابةُ، ونقب جائزٌ.
والنُّقَباء الذين ينقِّبُون الأخبار والأمور للقوم فيصدقون بها.
والنَّقيبةُ: يمن العمل، وإنه لميمون النَّقيبةِ.
والمَنقبةُ: كرم الفعال، وأنه لكريم المناقِب من النجدات وغيرها.
والنَّقيبةُ من النوق: المؤتزرة بصرعها عظماً وحسناً، بينة النَّقابة.
وقول الله عز وجل "فَنَقِّبُوا في البلاد"، أي سيروا فانظروا هل حاص من كان قبلكم فترجون محيصاً، ولو قيل بالتخفيف لحسن.
ونُقْبةُ الوجه: ما أحاط به دوائرها. ونُقْبةُ الثور: وجهه، قال:
ولاح أزهر مشهور بنقبته
والنِّقابُ: ما انتقبت به المرأة على محجرها.
والنِّقبَةُ: ثوب كالإزار فيه تكة ليس بالنطاق، إنما النِّطاقُ محيط الطرفين.
وانتَقَبَتِ المرأة نِقْبَةً من النِّقابِ.
والنَّقّابُ: الحبر العالم.
بنق: البَنيقَةُ كل رقعة في الثوب نحو اللبنة وشبهها، والجميع بَنائِقُ، قال:
قميص من القوهي بيض بَنائقُهْ
وقال:
قد أغتدي والصبح ذو تبنيقِ
شبه بياض الصبح ببياض البَنيقةِ.
نبق: النِّبِقُ: حمل السدر، شجرة.

### Türkçe

**القاف** ve **النون** ve **الباء** birlikte

**ق ن ب**، **ن ق ب**، **ب ن ق**، **ن ب ق** kullanımdadır. **قنب**: **القُنْبُ**: binek hayvanının kamışının kılıfı; kadından aşağı inen şey hakkında kinaye yapıldığında “**قُنْبُها**” denir.
Ve **القُنْبُ**: geminin yelkenlerinin en büyüklerinden olan iri bir yelken.
Ve **المِقنَّبُ**: yaklaşık üç yüz attır.
Ve **القِنَّبُ**: ketendendir.
Ve **القِنيبُ**: insanlardan topluluktur.

**نقب**: **النَّقْبُ**: duvarda ve benzerinde, onunla arkasında olana ulaşılan deliktir; bedende ise, onunla altında olana—kalp yahut karaciğerden—ulaşılan (delik)tir. Ve baytar, hayvanın karnında, göbeğinde **المِنْقَبِ** ile deler; ta ki ondan sarı bir su akıncaya kadar. Dedi ki:
beyit:
Baytar göbeğini delmemiş efendi gibi		ona geniş gelmedi ve ona bir sinire dokunmadı

Ve **النّاقِبةُ**: böğürde çıkan, içe saldıran, başı içeriden olan bir yaradır.
Ve **نِقبَ الخف**: delinir; **يَنْقَبُ** **نَقَباً**; ve devenin tırnağının pabucunu deldi; bu ikisinden başkası için söylenmez.
Ve **النُّقْبَةُ**: uyuzun ilkidir, belirdiği zaman; hepsi **نُقْبٌ**dur. Dedi ki:
beyit:
Değişmiş olarak güzellikleri belirir		katranı **النُّقْبِ** yerlerine koyar
Ve atlar ve dişi deve için söylenir.
Ve **النَّقْبُ** ve **النِّقْبُ**: dağların, tümseklerin ve tepelerin başlarında, gözlerden sapmayan açık bir yoldur; o, **المَنْقَبة** de olur.
Ve **النَّقيبُ**: kavmin şahididir; onların **عريف**iyle yahut kabilesiyle birlikte olur; sözünü işitir; ona ve onlara karşı doğrular. Ve **نَقَبَ** **ينقُبُ** **نِقابةُ**; ve **نقب** câizdir.
Ve **النُّقَباء**: kavim için haberleri ve işleri araştırıp ortaya çıkaran kimselerdir; böylece onlarla doğrulanırlar.
Ve **النَّقيبةُ**: işin uğurudur; ve o, uğurlu **النَّقيبةِ**dir.
Ve **المَنقبةُ**: fiillerin keremidir; ve o, yiğitliklerden ve başkalarından **المناقِب** bakımından kerimdir.
Ve develerden **النَّقيبةُ**: sırtındaki örtüyle kuşanmış, büyüklük ve güzellikçe (üstün) olandır; **النَّقابة**si açık-seçiktir.
Ve Aziz ve Celil olan Allah’ın sözü: “**فَنَقِّبُوا في البلاد**”; yani yürüyün de bakın: sizden öncekilerin kaçacak bir yeri oldu mu ki siz de bir kaçış umasınız? Hafifletmeyle söylenseydi de güzel olurdu.
Ve **نُقْبةُ الوجه**: onun dairelerinin kuşattığı şeydir. Ve **نُقْبةُ الثور**: onun yüzüdür. Dedi ki:
beyit:
**نقبته**siyle meşhur, parlak (bir yüz) göründü
Ve **النِّقابُ**: kadının göz çukuru üzerine onunla örtündüğü şeydir.
Ve **النِّقبَةُ**: izar gibi bir elbisedir; içinde bir bağ (taka) vardır; kuşak değildir; kuşak ancak iki ucu kuşatandır.
Ve kadın, **النِّقابِ**dan bir **نِقْبَةً** ile **انتَقَبَتِ**.
Ve **النَّقّابُ**: âlim bilgin.

**بنق**: **البَنيقَةُ**: elbisedeki her yama; göğüslük ve benzeri gibi. Hepsi **بَنائِقُ**tur. Dedi ki:
beyit:
Kûhîden bir gömlek; **بَنائقُهْ** beyazdır
Ve dedi ki:
beyit:
Sabah, **تبنيقِ** sahibi iken erkenden giderim
Sabahın beyazlığını **البَنيقةِ**nin beyazlığına benzetti.

**نبق**: **النِّبِقُ**: sidr ağacının meyvesidir; (o) bir ağaçtır.
