# نبق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نبق

النبق: الكتابة مثل النمق. ونبق الكتاب ونمقه إذا سطره. والنبق: حمل السدر، كالنبق، بالكسر. والنبق ككتف الأولى مخففة عن الأخيرة، وفي الحديث: فإذا نبقها مثل قلال هجر. وفيه لغة رابعة. وهي النبق، كعنب، ذكرها صاحب اللسان، واحدته بهاء في الجميع. وقال الجوهري: الواحدة نبقة، ونبق ونبقات مثال كلمة وكلم وكلمات. وأنشد ابن دريد:
  في قعره كالنبق الجني وقال أبو عمرو: النبق: دقيق يخرج من لب جذع النخلة حلو، يقوى بالدبس، ثم يجعل نبيذا فيكون نهاية في الجودة. ويقال لنبيذه الضري. وذو نبق ككتف، أو كجبل: ع. قال الراعي:
  تبين خليلي هل ترى من ظعائن                      بذي نبق زالت بهن الأباعر? ونبق بها تنبيقا، وأنبق: إذا حبق حبقا غير شديد عن أبي زيد. وقال غيره: يقال: أنبق: إذا حبق بصوت، وطحرب بغير صوت، وإذا عظم الصوت قيل: ردم. والمنبق كمعظم ومحدث: المستوي المهذب المصطف على سطر من النخل وغيرها من سائر الأشياء، وأنشد ابن دريد، وقال ابن بري: هو للمتلمس:
  ألك السـدير وبـارق                      وأبايض ولك الخورنق
  والبيت ذو الشرفات من                      سنداد والنخل المنبـق وقال امرؤ القيس: وحدث بأن زالت بليل حمولهم كنخل من الأعراض غير منبق يروى بالوجهين. والنبيقة كسفينة: زمعة الكرم إذا عظمت، نقله الصاغاني. وأبو نبقة، كحمزة: جد جماعة من بني المطلب بن عبد مناف، ثم من بني الحارث منهم. وانتبق الكلام انتباقا، وانتبطه انتباطا: استخرجه عن أبي زائدة، وأبي تراب. وانباق عليهم بالكلام، أي: انبعث مثل انباع أجوف، وموضعه: ب و ق كما تقدم، ووهم الجوهري في ذكره هنا. وقد نبه على ذلك ابن بري في حواشيه. ومما يستدرك عليه: نبق الكتاب تنبيقا، ونمقه تنميقا: سطره، نقله الجوهري. قال الزمخشري: ومنه شجر منبق، أي: مسطر. ونبق النخل تنبيقا: فسد وصار تمره صغيرا مثل النبق، وقيل: نبق: أزهى. وقال المفضل في قول امرئ القيس السابق: غير منبق، أي: غير بالغ. والتنبيق: الترتيب. وقال الفراء: النباقي مأخوذ من النباق، وهو الحصاص الضعيف. ومنيبق بالتصغير: ابن حاطب الجمحي: صحابي استشهد يوم أحد، نقله الحافظ. ونيبق القميص: نيفقه، وسيأتي. وعبد الله بن العلاء بن أبي نبقة: محدث.

### Türkçe

**النبق**: yazı, **النمق** gibi. Ve **نبق** etti kitabı ve **نمقه** etti; onu satır satır yazdığı zaman. Ve **النبق**: **السدر**’in meyvesi; **النبق** gibi, kesre ile. Ve **النبق** ( **كتف** gibi) birincisi, ikincisinden hafifletilmiştir; ve hadiste: “Artık onun **نبق**’ı, Hecer’in küpleri gibi.” Ve onda dördüncü bir dil vardır. O da **النبق**’tır, **عنب** gibi; onu Lisân sahibi zikretti; hepsinde bir tanesi **هاء** iledir. Cevherî dedi: bir tanesi **نبقة**’dır; ve **نبق** ve **نبقات**, **كلمة** ve **كلم** ve **كلمات** misalidir. İbn Düreyd inşad etti:
  Dibinde, toplanmış **النبق** gibi
Ebû Amr dedi: **النبق**: hurma ağacının gövdesinin özünden çıkan ince (bir şey)dir, tatlıdır; pekmezle kuvvetlendirilir; sonra şarap yapılır; böylece kalite bakımından nihayet olur. Ve onun şarabına **الضري** denir. Ve **ذو نبق** ( **كتف** gibi) yahut ( **جبل** gibi): bir yer adıdır. Râî dedi:
  İki dostum, bana açıklar mısınız; görüyor musunuz göçenlerden                      **ذو نبق**’ta, onlarla birlikte develer uzaklaştı mı?
Ve **نبق** etti onda **تنبيقا**; ve **أنبق**: **حبق** ettiği zaman, şiddetli olmayan bir **حبق**; Ebû Zeyd’den. Başkası dedi: denir ki: **أنبق**: sesle **حبق** ettiği zaman; ve **طحرب**: sessiz olarak; ses büyüdüğü zaman **ردم** denir. Ve **المنبق** ( **معظم** ve **محدث** gibi): düz, düzeltilmiş, hurma ağaçlarından ve diğer şeylerin geri kalanından bir satır üzere seçilip dizilmiş olan; İbn Düreyd inşad etti; İbn Berrî dedi: o, Mütelemmis’indir:
  Senindir **السـدير** ve **بـارق**                      ve **أبايض** ve senindir **الخورنق**
  Ve şerefeli ev,                      **سنداد**’dandır ve **النخل المنبـق**
İmru’ul-Kays dedi: “Ve haber verildi ki, yükleri geceleyin uzaklaştı; **الأعراض**’dan hurma ağaçları gibi, **غير منبق**.” İki vecihle rivayet olunur. Ve **النبيقة** ( **سفينة** gibi): asma salkımı, büyüdüğü zaman; onu Sâgânî nakletti. Ve **أبو نبقة** ( **حمزة** gibi): Abd Menâf’ın oğlu Muttalib oğullarından bir cemaatin dedesi; sonra onlardan Hâris oğullarındandır. Ve **انتبق** etti söz **انتباقا**; ve **انتبطه** etti **انتباطا**: onu çıkardı; Ebû Zâide ve Ebû Turâb’dan. Ve **انباق** etti onların üzerine sözle; yani: içi boşun **انباع**’ı gibi fırladı; ve onun yeri: **ب و ق**’tur, daha önce geçtiği üzere; Cevherî onu burada zikretmekte yanıldı. Buna İbn Berrî, haşiyelerinde dikkat çekmiştir. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **نبق** etti kitabı **تنبيقا**; ve **نمقه** etti **تنميقا**: onu satır satır yazdı; onu Cevherî nakletti. Zemahşerî dedi: ve ondan **شجر منبق**; yani: satır satır (dikilmiş). Ve **نبق** etti hurma ağacı **تنبيقا**: bozuldu ve hurması küçük oldu, **النبق** gibi; ve denildi ki: **نبق**: çiçek açtı. Mufaddal, İmru’ul-Kays’ın önceki sözünde dedi: **غير منبق**; yani: olgunlaşmamış. Ve **التنبيق**: tertip etme. Ferrâ dedi: **النباقي**, **النباق**’tan alınmıştır; o da zayıf **الحصاص**’tır. Ve küçültme ile **منيبق**: Cumahî İbn Hâtıb’ın oğlu; sahâbîdir, Uhud günü şehid oldu; onu Hâfız nakletti. Ve **نيبق القميص**: **نيفقه**; ve gelecektir. Ve **عبد الله بن العلاء بن أبي نبقة**: muhaddis.
