# نبك — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D9%83/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8%D9%83/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نبك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D9%83.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نبك

الكاف والنون والباء معهما
ك ن ب، ك ب ن، ن ك ب، ن ب ك، ب ن ك مستعملات كنب: الكَنَبُ: غلظ يعلو اليد، إذا مجلت من العمل، وصلبت قيل: قد أكنَبَت يدهُ، قال:
قد أكْنَبَتْ يداك بعد لين
وهمتا بالصبر والمرون
وقال:
وأكنَبَت نسوره وأكْنَبا
كبن: الكَبْنُ: عدو لين في استرسال، كَبَنَ يكْبِنُ كُبوناً وكَبناً فهو كابنٌ، قال:
يمر وهو كابنٌ حييُّ
وكَبَنْتُ الثوبَ، وخبنته مثله.
نكب: النَّكَبُ: شبه ميل. وإنه لمِنْكابٌ عن الحق، قال:
... عن الحق أنكبُ
أي: مائل عنه.
والأَنْكَبُ من الإبل كأنما يمشي في شق واحد، قال:
أنْكَبُ زياف وما فيه نكَبْ
والنَّكْبُ: اجتنابك الشيء. تَنْتكِبُ عنه وتَنَكَّبُ عنه.
وانْتَكَبْتُ الكنانة: ألقيتها في منكبي.
والمَنْكِبُ: كل ناحية من الجبال أو الأرض. ومَنْكِبُ القوم: رأس العرفاء على كذا وكذا عريفاً ورتبته النِّكابةُ، تقول: له النِّكابةُ في قومه.
والنَّكباءُ: ريح تهب بين ريحين.
والمَنكِبُ: مجمع عظم العضد والكتف، وحبل العاتق من الإنسان والطائر ونحوه.
والنَّكْبُ: أن ينكب الحجر ظفراً أو حافراًَ أو منسماً. يقال: مَنسِمٌ مَنْكوبٌ ونكيب.
قال لبيد:
وتصكُّ المرو لما هجرت		بِنَكيبٍ معرٍ دامي الأظل
والمصدر: نَكْبٌ، مجزوم، ونَكَبَتهُ حوادث الدهر، وأصابته نَكْبةٌ ونَكَبات ونُكُوبٌ كثيرة من الدهر.
نبك: النَّبْكةُ: أَكَمَةٌ محددة الرأس ربما كانت حمراء لا تخلو من الحجارة.
بنك: يقال: رده إلى بُنْكِه، أي: أصله.
وتَنَبَّكَ فلان في عز ومنعة، أي: تمكن.

### Türkçe

**الكاف** ve **النون** ve **الباء** onlarla birlikte

ك ن ب، ك ب ن، ن ك ب، ن ب ك، ب ن ك kullanımdadır. **كنب**: **الكَنَبُ**: ele yükselen bir kalınlıktır; işten nasır bağladığı ve sertleştiği zaman “eli **أكنَبَت** oldu” denir. Dedi ki:
“Yumuşaklıktan sonra iki elin **أكْنَبَتْ** oldu
ve sabra ve yumuşaklığa niyetlendiler”
Ve dedi ki:
“Ve onun akbabaları **أكنَبَت** ve **أكْنَبا**”

**كبن**: **الكَبْنُ**: salıverilmişlik içinde yumuşak bir koşudur. **كَبَنَ** **يكْبِنُ** **كُبوناً** ve **كَبناً**; o hâlde o **كابنٌ**’dir. Dedi ki:
“Geçer, hâlbuki o **كابنٌ** utangaçtır”
Ve “elbise(yi) **كَبَنْتُ**” ve “onu **خبنته**” bunun benzeridir.

**نكب**: **النَّكَبُ**: bir meyil benzeridir. Ve o, haktan **مِنْكابٌ**’dır. Dedi ki:
“… haktan **أنكبُ**”
Yani: ondan meyilli.

Ve develerden **الأَنْكَبُ**: sanki tek bir yarık içinde yürür. Dedi ki:
“**أنْكَبُ** hızlı giden; onda **نكَبْ** yoktur”

Ve **النَّكْبُ**: senin bir şeyi sakınmandır. Ondan **تَنْتكِبُ** ve ondan **تَنَكَّبُ**.

Ve “sadak(ı) **انْتَكَبْتُ**”: onu omzuma attım.

Ve **المَنْكِبُ**: dağların yahut yerin her bir yanı. Ve kavmin **مَنْكِبُ**’u: şu ve şu kadar **عريفاً** üzerine **العرفاء**’nın başıdır; onun rütbesi **النِّكابةُ**’dır. “Kavminde ona **النِّكابةُ** vardır” dersin.

Ve **النَّكباءُ**: iki rüzgâr arasında esen bir rüzgâr.

Ve **المَنكِبُ**: pazu kemiği ile kürek kemiğinin birleşme yeri; insandan ve kuştan ve benzerinden **العاتق** bağı.

Ve **النَّكْبُ**: taşın bir tırnağı yahut bir toynağı yahut bir tırnağımsı ayağı (منسم) devirmesidir. “**مَنسِمٌ مَنْكوبٌ** ve **نكيب**” denir.
Lebîd dedi ki:
“Ve çakılı, terk ettiğin vakit vurur		kanlı tırnaklı, çıplak bir **نَكيبٍ** ile”

Ve mastar: **نَكْبٌ**, meczum; ve “zamanın olayları onu **نَكَبَتهُ**”; ve ona zamandan bir **نَكْبةٌ** ve **نَكَبات** ve çok **نُكُوبٌ** isabet etti.

**نبك**: **النَّبْكةُ**: başı sivri bir tümsektir; bazen kırmızı olur; taşlardan hâlî olmaz.

**بنك**: “Onu **بُنْكِه**’ine geri çevirdi” denir; yani: aslına.

Ve falan kimse izzet ve menaat içinde **تَنَبَّكَ**; yani: yerleşti, sağlamlaştı.
