# نب (ن-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب النون والباء
نب ، بن : مستعملان .
نب : الليث : نَبّ التَّيسُ يَنِبُّ نَبِيباً .
وقال عُمَرُ لِوَفْدِ أهل الكُوفة ، حين شَكَوا سعداً : ليكلِّمْني بعضُكم ولا تَنِبُّوا عندي نَبِيبَ التُّيُوس .
عمرو ، عن أبيه : نَبَّب الرَّجُل ، إذا هَذَى عند الجِماع .
ونَبْنَب ، إذا طَوّل عَمَله وحَسَّنه .
بن : الليث : البَنَّة : ريحُ مَرابض الغَنَم والبَقر والظِّباء .
تقول : أجد لهذا الثَّواب بَنَّة طَيِّبة من عَرْف تُفّاح أو سَفَرْجل .
أبو عبيد ، عن أبي عمرو : البَنّة : الرِّيح الطيِّبة . وجمعها : بِنَان .
أبو حاتم ، عن الأصمعي : ( البَنَّة ) ، تُقال في الرِّيح الطيِّبة وغَير الطيِّبة .
الليث : الإبْنان : اللُّزوم .
يقال : أَبَنَّت السَّحابةُ ، إذا لَزِمت ودامت .
أبو عبيد : أَبْنَنْت بالمكان : أقمت به ؛ وقال ذو الرُّمَّة :
أبَنَّ بها عَوْدُ المبَاءة طَيِّبٌ
ويقال : رأيت حيًّا مُبِنًّا بمكان كذا ، أي مُقِيماً .
وقال أبو إسحاق في قول الله تعالى : ( وَاضْرِبُواْ مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ ) ( الأنفال : 12 ) .
قال : واحد ( البَنان ) : بَنَانة .
ومعناه هاهنا : الأصابع وغَيْرها من جميع الأعضاء .
قال : وإنما اشْتقاق ( البنان ) من قولهم : ( أَبَنَّ ) بالمكان .
والبَنان به يُعْتمل كُلّ ما يكون للإقامة والحياة .
الليث : البَنان : أَطراف الأصابع من اليدَين والرِّجْلَين .
و ( البَنان ) في كتاب الله : الشَّوى ، وهي الأَيدي والارْجُل .
قال : والبَنانة : الإصبع الواحدة ؛ وأَنشد :
لا هُمّ أَكْرمت بَني كِنَانَه
لَيس لِحَيَ فوقهم بَنَانَهْ
أي ليس لأحد عليهم فَضل قِيسَ إصْبع .
قال : وبُنَانة : حيٌّ من اليَمن .
عمرو ، عن أبيه : البَنانة : الرَّوضة المُعْشِبة .
وأخبرني المُنذريّ ، عن أبي الهَيثم : البَنانة : الإِصْبَع كُلها .
وتُقال للعُقدة العُلْيا من الإصْبع ؛ وأَنْشد :
يُبلّغنا منها البَنانُ المُطَرَّفُ
والمُطرّف : الذي طرِّف بالحِنّاء .
قال : وكل مَفْصل : بَنانة .
عمرو ، عن أبيه : البَنْبَنَة : صوت الفُحش والقَذَع .
ابن الأعرابي : بَنْبَن الرَّجُل ، إذا تكلّم بكلام الفُحش ، وهي البَنْبَنة .
وأَنشد شَمر :
فصار ثَناها في تَمِيم وغيرهم
عَشِيّة يأتيها بِبَنْبَان عِيرُها
يعني : ماءً لبني تميم يقال له : بَنْبَان .
قال : والتَّبْنين : التَّثْبيت في الأمر .
والبَنِين : المُتثبِّت العاقِل .
الفراء : البِنّ : الطِّرْق من الشَّحم .
يُقال للدابة إذا سَمنت : رَكبها طِرْق وبِنٌّ على بِنّ .
والبِنُّ : الموضع المُنْتن الرّائحة .
ورُوي عن عمر أنه قال : حتى تكونوا بَنَاناً واحداً .
قال أبو عُبيد : قال ابن مَهدي : يعني شيئاً واحداً .
قال أبو عُبيد : وذاك الذي أراد عمر ، ولا أحسب الكلمة عربيّة ، ولم أسمعها إلا في هذا الحديث .

##### Türkçe

باب **النون** و**الباء**
**نب** ، **بن** : kullanımdadırlar.
**نب** : **الليث** : **نَبّ التَّيسُ يَنِبُّ نَبِيباً**.
Ve **عُمَرُ** , **أهل الكُوفة** heyetine, **سعداً**’ı şikâyet ettikleri vakit dedi: “Bana içinizden biriniz konuşsun ve yanımda **نَبِيبَ التُّيُوس** gibi **تَنِبُّوا** etmeyin.”
**عمرو** , babasından: **نَبَّب** adam, cima esnasında hezeyan ettiği zaman.
Ve **نَبْنَب**; amelini uzattığı ve onu güzelleştirdiği zaman.
**بن** : **الليث** : **البَنَّة**: koyun, sığır ve ceylanların yataklarının rüzgârı/kokusu.
Dersin ki: “Bu elbisede elma yahut ayva kokusundan hoş bir **بَنَّة** buluyorum.”
**أبو عبيد** , **أبي عمرو**’dan: **البَنّة**: hoş koku. Çoğulu: **بِنَان**.
**أبو حاتم** , **الأصمعي**’den: (**البَنَّة**), hoş kokuda ve hoş olmayan kokuda söylenir.
**الليث** : **الإبْنان**: yapışıp ayrılmama.
Denir ki: **أَبَنَّت السَّحابةُ**, yapışıp kaldığı ve devam ettiği zaman.
**أبو عبيد** : **أَبْنَنْت بالمكان**: orada ikamet ettim; ve **ذو الرُّمَّة** dedi:
أبَنَّ بها عَوْدُ المبَاءة طَيِّبٌ
Ve denir ki: “Falanca yerde **مُبِنًّا** bir kabile gördüm”; yani ikamet eden.
Ve **أبو إسحاق**, Allah Teâlâ’nın şu sözü hakkında dedi: (**وَاضْرِبُواْ مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ**) (**الأنفال** : 12).
Dedi ki: (**البَنان**)’ın teki: **بَنَانة**.
Ve buradaki manası: parmaklar ve bütün uzuvlardan diğerleri.
Dedi ki: (**البنان**)’ın اشتقاقı ancak onların “**أَبَنَّ** بالمكان” sözündendir.
Ve **البَنان** ile, ikamet ve hayat için olan her şey işlenir/yapılır.
**الليث** : **البَنان**: iki elin ve iki ayağın parmak uçları.
Ve Allah’ın kitabında **البَنان**: **الشَّوى**’dır; o da eller ve ayaklardır.
Dedi ki: **البَنانة**: tek parmak; ve inşad etti:
لا هُمّ أَكْرمت بَني كِنَانَه
لَيس لِحَيَ فوقهم بَنَانَهْ
Yani: onların üzerinde, bir parmak ölçüsünce fazilet sahibi hiçbir kimse yoktur.
Dedi ki: Ve **بُنَانة**: Yemen’den bir kabiledir.
**عمرو** , babasından: **البَنانة**: otlu çayır.
Ve bana **المُنذريّ** haber verdi, **أبي الهَيثم**’den: **البَنانة**: parmağın tamamı.
Ve parmağın üst boğumu için söylenir; ve inşad etti:
يُبلّغنا منها البَنانُ المُطَرَّفُ
Ve **المُطرّف**: kınayla uçları boyanmış olandır.
Dedi ki: her eklem: **بَنانة**.
**عمرو** , babasından: **البَنْبَنَة**: çirkin söz ve küfür sesi.
**ابن الأعرابي** : **بَنْبَن** adam, çirkin sözle konuştuğu zaman; o da **البَنْبَنة**’dir.
Ve **شَمر** inşad etti:
فصار ثَناها في تَمِيم وغيرهم
عَشِيّة يأتيها بِبَنْبَان عِيرُها
Yani: Benî Temîm’e ait, adına **بَنْبَان** denilen bir su.
Dedi ki: **التَّبْنين**: işte sağlamlaştırma.
Ve **البَنِين**: sağlam duran akıllı.
**الفراء** : **البِنّ**: yağdan yol/şerit.
Binek hayvanına semirdiği vakit denir: “Ona yol/şerit bindi ve **بِنٌّ** üstüne **بِنّ**.”
Ve **البِنُّ**: kokusu pis olan yer.
Ve Ömer’den rivayet olundu ki dedi: “Ta ki bir tek **بَنَاناً** olasınız.”
**أبو عُبيد** dedi: **ابن مَهدي** dedi: yani tek bir şey.
**أبو عُبيد** dedi: Ömer’in muradı da odur; kelimenin Arapça olduğunu sanmıyorum, ve onu ancak bu hadiste işittim.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون وما بعدها في المضاعف والمطابق)
(نأ)  النون والهمزة أصلٌ يدلُّ على ضَعف في الشيء. فالنَّأنأة: الضَّعف. ورجلٌ نأناءٌ، إذا كان ضعيفاً. قال امرؤ القيس:
لعمركَ ما سعدٌ بِخُلَّة آثمٍ *** ولا نأْنأٍ عِند الحفاظِ ولا حَصِرْ([1])قال أبو زيد في كتاب الهمز([2]): نأنأت رأيي نأنأةً، إذا خلَّطت فيه([3]).
(نب)  النون والباء كلمتان. نَبَّ التَّيس نبيباً: صوَّتَ عند السِّفاد. والأُنبوب: ما بين كلِّ عُقدتينِ من رُمحٍ وغيرِه.
(نث)  النون والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على نَشْر شيءٍ وانتشاره. ونثُّ الحديثِ: إفشاؤُه. وجاء فلانٌ يَنِثُّ سِمَناً، كأنّه يتصبَّب سِمَناً. وفي الحديث: "يجيءُ أحدهم ينِثُّ كما ينِثّ الحَمِيتُ".
(نج)  النون والجيم أصلٌ صحيح يدلُّ على تحرُّكٍ واضطرابٍ، وشِبه ذلك. فالنَّجْنَجَة: الجَوْلة عند الفَزَع. يقال نَجْنَجُوا. والنَّجنجة: ترديد الرأي. وتَنَجْنَجوا: أصافُوا([4]) في الموضع الذي أربَعوا فيه ثم عزَموا على تحضُّر المِياه. وتَنَجنَج لحمُه: استرخَى. ونَجَّت القُرحَة: سالت.
(نح)  النون والحاء كلمةٌ يُحكَى بها صوت. فالتَّنحنُح معروف. [و] النَّحيح: صوت يردِّده الإنسان في جَوفه. وحكِيت كلمةٌ ما ندري كيف صِحتها. وليس لها قياس. يقولون: ما أنا بِنَحيح النَّفس عن كذا، أي طيِّب النَّفسِ([5]).
(نخ)  النون والخاء أصلٌ صحيح، غير أنَّه مُخْتَلفٌ في تأويله، وهو النُخَّة في حديث النبيِّ صلَّى الله عليه وآله وسلم: "ليس في الجَبْهة ولا في النَُّخّة صدقة([6])". قالوا النَّخّة: الرَّقيق. وقال الفرّاء: النخة أن يأخذ المصَدِّق ديناراً بعد فَراغه من الصَّدقةِ لنفسه. واللَّفظ لا يقتضي هذا، ولعلَّ لَفظ الذي رواه الفراء: "ولا نخّة([7])" وأنشد:
عمّي الذي مَنَع الدِّينارَ ضاحيةً *** دينارَ نَخَّةِ كلبٍ وهو مشهودُ([8])ويقال النخَّة: الحمير، وهي بفتح النون وضمها. وقال أبو بكر([9]): تَنَخْنَخ البعيرُ: بَرك ثم مكَّن لثَفناته في الأرض.
(ند)  النون والدال أصلٌ صحيح يدلُّ على شُرودٍ وفراق. وندَّ البعير نَدَّاً ونُدوداً: ذهَبَ على وجهه شارداً. ومن الباب النِدُّ والنَّديد: الذي ينادُّ في الأمر، أي يأتي برأيٍ غيرِ رأيِ صاحبِه. قال:
لئلاَّ يكونَ السَّندرِيُّ نديدتِي *** وأشْتُمَ أعْماماً عُموماً عَماعِما([10])والنَّدُّ فيما ذكر ابنُ دريد: التَّلُّ المرتفِع في السماء([11])، ويكون هذا قريباً من قياسه. والنِّدُّ من الطِّيب ليس عربياً.
(نز)  النون والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خِفَّة وقِلّة. من ذلك الظَّلِيمُ النَّزُّ: الذي لا يكاد يستقرُّ في مكان. والنّزُّ: الرَّجُل الخفيف الذكيّ، وكذا النَّاقة النَّزَّة. ومنه النَّزُّ، وهو ما تحلَّبَ من الأرض من ماء. وأنَزَّت الأرض: صارت ذاتَ نَزّ. وسمِّيَ نَزَّاً لقِلّته وَخِفَّة أمرِه.
(نس)  النون والسين أصلٌ صحيح له معنيان: أحدهما نوعٌ من السَّوْق، والآخر قِلّة في الشيء ويُختصّ به الماء.
فالأوَّل نَسَّ إبلَه ينُسُّها نَسَّاً: ساقها.
والثاني قولهم: نسَّت القطاةُ: عَطِشت. ويقال لمَكَّة النَّاسَّة، لقلّة الماء بها. ونَسَّتِ الخُبْزةُ نَسّاً: يبست. ونسّت الجُمَّة: تشعَّثَت([12])، وذلك لِقلّة الدُّهن فيها. ويقال للبَلَل الذي يكون برأس العود إذا أُوقِدَ: النَّسِيسة، وبه تشَبَّهُ بقيّةُ النّفْس. قال: ويقال له النَّسيس.
(نش)  النون والشين ليس بشيء، وإنَّما يُحكَى به صوتٌ. منه النَّشِيش: صوت الماء وغيرِه إذا غُلِيَ. ومنه أرضٌ نَشِيشَة([13])، *إذا كانت مِلحةً لا تُنبت، وأرض نَشَّاشَة([14]). ومنه نَشَّ الغديرُ: أخَذَ ماؤُه في النُّضوب.
(نص)  النون والصاد أصلٌ صحيح يدلُّ على رَفعٍ وارتفاعٍ وانتهاء في الشّيء. منه قولُهم نَصَّ الحديث إلى فلان: رفَعَه إليه. والنَّصُّ في السَّير أرفَعُه. يقال: نَصْنَصْتُ ناقتي([15]). وسيرٌ نصٌّ ونَصِيص. ومِنَصَّة العروس منه أيضاً. وبات فلانٌ منتَصَّاً على بعيره، أي مُنْتَصِباً. ونصُّ كلِّ شيء: مُنتهاه. وفي حديث عليٍّ عليه السلام: "إذا بلَغَ النساء نَصَّ الحِقاق([16])"، أي إذا بلَغْنَ غايةَ الصِّغَر وصِرنَ في حدِّ البُلوغ. والحِقَاقُ: مصدر المُحاقَّة، وهي أن يقول بعضُ الأولياء: أنا أحقُّ بها، وبعضُهم: أنا أحقّ. ونصَصْت الرّجُل: استقصيتُ مسألتَه عن الشَّيء حتَّى تَستخرِجَ ما عنده. وهو القياس، لأنَّك تبتغي بلوغَ النِّهاية. ومن هذه الكلمة [النَّصنصة]: إثبات البعير رُكبتَيه في الأرض إذا هَمَّ بالنُّهوض. والنَّصنصة: التَّحريك. والنُّصَّة. القُصَّة من شَعر الرّأس، وهي على موضعٍ رفيع.
(نض)  النون والضاد أصلانِ صحيحان أحدُهما يدلُّ على تيسيرِ الشَّيء وظُهورِه، والثاني على جنسٍ من الحركة.
الأوَّل: قولُ العرب: خذ ما نَضَّ لك من دَينٍ، أي تَيسَّر. وفلانٌ يستنضُّ مالَ فلانٍ، أي يأخذه كما تيسَّر. والنَّضيض من الماء: القَليل. فأمّا النَّاضُّ من المال فيقال: هو ما له مادَّةٌ وبقاء، ويقال بل هو ما كانَ عَيناً. وإلى هذا يذهب الفُقهاءُ في الناضّ.
(نط)  النون والطاء. يقولون النّطانِط من الرِّجال: الطِّوال، الواحد نَطْنَاط، ونطنطت الشَّيء: مددتَه.
(نع)  النون والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على مَيلٍ واضطراب. ويقال للشَّيء إذا مالَ واضطرب: تنَعنعَ. والنُّعنُع: الهَنُ المسترخي. والنُّعنُعِ: الطَّويل من الرِّجال المضطرِب الخَلْق. ويقولون: تَنَعنَعَ منّا، أي تباعَدَ. قال ذو الرُّمة:
* النازحُ المتنعنِعُ([17]) *
(نغ)  النون والغين كلمةٌ تدلُّ على بَعض الأعضاء. والنَّغانغ: لَحَمَاتٌ تكون في الحَلْق عند اللَّهاة، الواحد نُغْنُغ. قال جرير:
غَمزَ ابنُ مُرّةَ يا فرزدقُ كينَها *** غَمْز الطبيبِ نغانغَ المعذورِ([18])وقد تسمَّى الزَّوائدُ في باطن الأُذنين النَّغانغ.
(نف)  النون والفاء كلمةٌ واحدة، هي النَّفنَف: الهواء. وكلُّ مهوىً بينَ شيئينِ نَفنف. قال الشَّاعر([19]):
تُعلَّقُ في مثل السَّوارِي سيوفُنا *** وما بينَها والكعِب غَوْطٌ نفانِفُ([20])(نق)  النون والقاف أُصَيلٌ يدلُّ على صوتٍ من الأصوات. ونقَّت الضَّفادع: صوّتت، وهي النَّقَّاقة. وكذلك الدَّجاجة تُنقنِقُ للبيض. وقد يقال ذلك للنقاقة والنِّقْنِقُ: الظَّليم، لأنه يُنَقنِق.
ومما شذَّ عن الباب نقنقَتِ العينُ: غارت.
(نم)  النون والميم أصلٌ صحيح له معنيان: أحدهما إظهار شيءٍ وإبرازُه، والآخر لونٌ من الألوان.
فالأوَّل ما حكاه الفراء، يقال: إبلٌ نمَّة([21]): لم يَبْقَ في أجوافها الماء والنَّمَّام منه، لأنَّه لا يُبقي الكلام في جوفِه. ورجلٌ نَمَّام. ويقولون: أسْكَتَ الله نَامَّتَه([22]): ما ينمُّ عليه من حركته. والنَّميمة: الصَّوت والهَمْس، لأنَّهما يَنُِمّان على الإنسان. ومنه النَّمَّام: رَيحانٌ يدلُّ عليه رائحتُه. ومنه قولهم: ما بها نُمِّيٌّ، أي أحد، كأنهما يريدون ذو حركة تدلُّ عليه. وقولهم للفلس: نُمِّيٌّ ليس عربيَّاً([23]).
والأصل الآخر النَّمنَمة: مُقارَبَة الخطوط. والنُِّمنُِم: البياض يكون على الأظفار، الواحد نُِمنُِمة.
--------------ـــ
([1]) ديوان امرئ القيس 138 واللسان (نأنأ)، يمدح به سعد بن الضباب الإيادي.
([2]) كتاب الهمز لأبي زيد 5-6.
([3]) في كتاب الهمز: "إذا خلطت فيه تخلطاً فلم تبرمه".
([4]) في الأصل: "أصابوا"، صوابه في المجمل.
([5]) في الأصل: "أي طبت النفس"، تحريف. وفي المجمل: "ويقال ما هو بنحنح النفس عنه" أي لا تطيب نفسه عنه.
([6]) أورد الحديث في اللسان (جبه) وفسر الجبهة بأنها الخيل.
([7]) كذا وردت العبارة في الأصل.
([8]) أنشده في اللسان (نخخ، ضحا). وقد سبق في ضحى.
([9]) الجمهرة (1: 141).
([10]) البيت للبيد في ديوانه 44 طبع فيينا 1881. وأنشده ابن الأنباري في الأضداد 19 وثعلب في مجالسه 635 وصاحب اللسان (سندر، ندد، عمم) والسندري هذا هو السندري بن عيساء، وعيساء أمه. انظر كتاب من نسب إلى أمه من الشعراء في نوادر المخطوطات 85.
([11]) الجمهرة (1: 76) وقال هو وصاحب اللسان: "لغة يمانية".
([12]) في الأصل: "الحمة تشقت"، صوابه في المجمل.
([13]) في الأصل: "نشنشة"، تحريف، صوابه من القاموس.
 ([14])وكذا في المجمل، ويقال "نشناشة" أيضاً.
([15]) النصنصة: التحريك والقلقلة، وأكثر ما تستعمل في البعير لازمة، يقال نصنص البعير ونصنص الرجل. والمألوف أن يقال نصصت البعير، بالمضاعف لا المطابق.
([16]) تمام الحديث: "فالعصبة أولى"، أي أولى بها من الأم.
([17]) البيت بتمامه كما في الديوان 351 واللسان (نعع):
على مثلها يدنو البعيد ويبعد الـ *** قريب ويطوي النازح المتنعنع
 ([18]) سبق إنشاد البيت في (دغر، عذر، كين).
([19]) هو مسكين الدارمي، كما في الحيوان (6: 494)، ولم ينسبه غيره.
([20]) استشهد بعجزه في اللسان (غوط 240). والبيت شاهد للنحويين في كثرة العطف على الضمير المخفوض بدون إعادة الجار. ونحوه قوله:
فاليوم قربت تهجونا وتشتمنا *** فاذهب فما بك والأيام من عجب
          انظر شرح الأشموني للألفية في

##### Türkçe

(باب **النون** ve ondan sonrakiler, مضاعف ve مطابق içinde)

(**نأ**)  **النون** ve **الهمزة**; şeyde bir zayıflığa delâlet eden bir asıldır. Şu hâlde **النَّأنأة**: zayıflıktır. Ve bir adam **نأناءٌ**, zayıf olduğu zaman. İmru’ul-Kays dedi:
Ömrüne yemin olsun, Sa‘d günahkâr bir huy ile değildir *** ve koruma yanında ne **نأْنأٍ** ne de **حَصِرْ**([1]) Ebû Zeyd **كتاب الهمز**’de([2]) dedi: **نأنأت** görüşümü **نأنأةً**, onda karıştırdığım zaman([3]).

(**نب**)  **النون** ve **الباء** iki kelimedir. **نَبَّ** teke **نبيباً**: çiftleşme sırasında ses çıkardı. Ve **الأُنبوب**: mızrak ve başkası gibi şeylerde her iki boğum arasındaki şeydir.

(**نث**)  **النون** ve **الثاء**; bir şeyin yayılması ve yayılıp dağılması üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Ve **نثُّ الحديثِ**: onu ifşâ etmektir. Ve falan kimse **يَنِثُّ سِمَناً** olarak geldi; sanki yağ akıtıyor gibidir. Ve hadiste: “Onlardan biri gelir, **ينِثُّ**; tıpkı **الحَمِيتُ**’in **ينِثّ** ettiği gibi.”

(**نج**)  **النون** ve **الجيم**; bir hareket ve çalkantı ve bunun benzeri üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Şu hâlde **النَّجْنَجَة**: korku anında dolaşmadır. **نَجْنَجُوا** denir. Ve **النَّجنجة**: görüşü tekrar tekrar döndürmektir. Ve **تَنَجْنَجوا**: konakladıkları yerde yazı geçirdiler([4]), sonra sulara yönelmeye azmettiler. Ve **تَنَجنَج لحمُه**: gevşedi. Ve **نَجَّت القُرحَة**: aktı.

(**نح**)  **النون** ve **الحاء**; onunla bir ses taklit edilen bir kelimedir. Şu hâlde **التَّنحنُح** bilinir. [Ve] **النَّحيح**: insanın iç boşluğunda tekrarladığı sestir. Ve bir kelime taklit edilmiştir; doğruluğunu nasıl bilelim. Ve onun için kıyas yoktur. Derler: Ben falanca şeyden **بِنَحيح النَّفس** değilim; yani gönlü hoş([5]).

(**نخ**)  **النون** ve **الخاء** sahih bir asıldır; ancak onun te’vilinde ihtilâf edilmiştir; o da Nebî’nin sallallahu aleyhi ve âlihî ve sellem hadîsindeki **النُخَّة**’dir: “Ne **الجَبْهة**’de ne de **النَُّخّة**’de sadaka vardır([6]).” Dediler: **النَّخّة**: ince (zayıf) olandır. Ve el-Ferrâ dedi: **النخة**; sadaka işini bitirdikten sonra sadaka toplayanın kendisi için bir dinar almasıdır. Lafız bunu gerektirmez; ve belki Ferrâ’nın rivayet ettiği lafız: “ve **لا نخّة**([7])”dir. Ve şu beyti okudu:
Amcam, açıkta dinarı engelledi *** şahit olunan, bir köpeğin **نَخَّةِ** dinarını([8])
Ve denir: **النخَّة**: eşeklerdir; ve o, **النون**’un fethası ve zammıyla olur. Ebû Bekir([9]) dedi: **تَنَخْنَخ** deve: çöktü, sonra dizlerinin nasırlarını yere yerleştirdi.

(**ند**)  **النون** ve **الدال**; kaçış ve ayrılık üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Ve **ندَّ** deve **نَدَّاً** ve **نُدوداً**: başıboş kaçıp kendi yoluna gitti. Ve bu bâbdan **النِدُّ** ve **النَّديد**: işte inatlaşan kimsedir; yani sahibinin görüşünden başka bir görüş getirir. Dedi:
Ta ki **السَّندرِيُّ** benim **نديدتِي**m olmasın *** ve ben amcalara, topluca, çokça söveyim([10])
Ve **النَّدُّ**, İbn Düreyd’in zikrettiğine göre: gökte yüksek tepedir([11]); ve bu, onun kıyasına yakın olur. Ve güzel kokudan **النِّدُّ** Arapça değildir.

(**نز**)  **النون** ve **الزاء**; hafiflik ve azlık üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Bundan **الظَّلِيمُ النَّزُّ**: neredeyse bir yerde durup yerleşmeyen. Ve **النّزُّ**: hafif, zeki adamdır; aynı şekilde **النَّاقة النَّزَّة**. Ve ondan **النَّزُّ**; o, yerden sudan sızıp çıkan şeydir. Ve **أنَزَّت الأرض**: **نَزّ** sahibi oldu. Ve onun azlığı ve işinin hafifliği sebebiyle **نَزَّاً** diye adlandırıldı.

(**نس**)  **النون** ve **السين**; iki mânâsı olan sahih bir asıldır: biri sevkten bir tür, diğeri şeyde bir azlık; ve onunla suya mahsus olur.
Birincisi: **نَسَّ** develerini **ينُسُّها نَسَّاً**: onları sürdü.
İkincisi: onların sözü: **نسَّت القطاةُ**: susadı. Ve Mekke’ye **النَّاسَّة** denir; orada suyun azlığından dolayı. Ve **نَسَّتِ الخُبْزةُ نَسّاً**: kurudu. Ve **نسّت الجُمَّة**: dağınıklaştı([12]); bu, onda yağın azlığındandır. Ve odun başında yakıldığı zaman bulunan ıslaklığa: **النَّسِيسة** denir; ve onunla canın kalanı benzetilir. Dedi: ve ona **النَّسيس** denir.

(**نش**)  **النون** ve **الشين** bir şey değildir; ancak onunla bir ses taklit edilir. Ondan **النَّشِيش**: su ve başkasının kaynadığı zaman çıkardığı sestir. Ondan **أرضٌ نَشِيشَة**([13]): *tuzlu olup bitirmediği zaman; ve **أرض نَشَّاشَة**([14]). Ondan **نَشَّ الغديرُ**: suyu çekilmeye başladı.

(**نص**)  **النون** ve **الصاد**; şeyde bir kaldırma, yükselme ve sona erme üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Ondan onların sözü: **نَصَّ الحديث** falana: onu ona yükseltti (isnad etti). Ve yürüyüşte **النَّصُّ** onun en yükseğidir. Denir: **نَصْنَصْتُ ناقتي**([15]). Ve **سيرٌ نصٌّ** ve **نَصِيص**. Ve gelinin **مِنَصَّة**’si de ondandır. Ve falan kimse devesi üzerinde **منتَصَّاً** olarak geceledi; yani dimdik. Ve her şeyin **نصُّ**u: onun sonudur. Ve Ali aleyhisselâm hadîsinde: “Kadınlar **نَصَّ الحِقاق**’a([16]) ulaştığı zaman”; yani küçüklüğün sonuna ulaşıp bulûğ sınırına girdikleri zaman. Ve **الحِقَاقُ**: **المُحاقَّة**’nin masdarıdır; o da bazı velîlerin “ben ona daha hakkım” demesi, bazılarının da “ben daha hakkım” demesidir. Ve **نصَصْت** adamı: onda olanı çıkarıncaya kadar onu şey hakkında soruşturmasını sonuna kadar götürdüm. Ve bu kıyastır; çünkü sen nihayete ulaşmayı istersin. Ve bu kelimeden [**النَّصنصة**]: deve kalkmaya niyetlendiği zaman dizlerini yere sabitlemesidir. Ve **النَّصنصة**: hareket ettirmedir. Ve **النُّصَّة**: baş saçından perçemdir; ve o, yüksek bir yer üzerindedir.

(**نض**)  **النون** ve **الضاد**; iki sahih asıldır: birincisi şeyin kolaylaşması ve ortaya çıkması üzerine, ikincisi bir hareket cinsi üzerine delâlet eder.
Birincisi: Arapların sözü: Borçtan sana **نَضَّ** olanı al; yani kolaylaştı. Ve falan kimse falanın malını **يستنضُّ**; yani kolaylaştığı gibi alır. Ve sudan **النَّضيض**: az olandır. Ama maldan **النَّاضُّ** ise denir ki: o, kendisinin dayanağı ve devamı olandır; ve denir ki: bilakis o, ayn (nakit) olandır. Fakihler **الناضّ** hakkında buna giderler.

(**نط**)  **النون** ve **الطاء**. Derler: erkeklerden **النّطانِط**: uzunlar; tekili **نَطْنَاط**. Ve **نطنطت** şeyi: onu uzattım.

(**نع**)  **النون** ve **العين**; meyil ve çalkantı üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Ve şey meyledip çalkantı gösterdiği zaman ona denir: **تنَعنعَ**. Ve **النُّعنُع**: gevşek **الهَنُ**’dir. Ve **النُّعنُعِ**: yaratılışı çalkantılı, erkeklerden uzun olandır. Ve derler: Bizden **تَنَعنَعَ**; yani uzaklaştı. Zû’r-Rumme dedi:
* **النازحُ المتنعنِعُ**([17]) *

(**نغ**)  **النون** ve **الغين**; bazı uzuvlara delâlet eden bir kelimedir. Ve **النَّغانغ**: küçük et parçalarıdır; boğazda küçük dil yanında olur; tekili **نُغْنُغ**. Cerîr dedi:
Ey Ferazdak, İbn Murra onun yarasını sıktı *** mazur olanın **نغانغ**’ını sıkan tabibin sıkması gibi([18])
Ve kulakların iç tarafındaki fazlalıklara da **النَّغانغ** adı verilir.

(**نف**)  **النون** ve **الفاء** tek bir kelimedir; o da **النَّفنَف**: havadır. Ve iki şey arasındaki her boşluk **نَفنف**’tir. Şair([19]) dedi:
Kılıçlarımız, direkler gibi şeylere asılır *** ve onların ile topuk arasındaki çukur, **نفانِفُ** derinliklerdir([20])

(**نق**)  **النون** ve **القاف**; seslerden bir ses üzerine delâlet eden bir asıldır. **نقَّت** kurbağalar: ses çıkardılar; ve onlar **النَّقَّاقة**’dır. Ve aynı şekilde tavuk yumurta için **تُنقنِقُ** eder. Ve bu, **النقاقة** için de söylenir; ve **النِّقْنِقُ**: devekuşudur; çünkü o **يُنَقنِقُ** eder.
Ve bâbdan şâz olanlardan: **نقنقَتِ العينُ**: çöktü.

(**نم**)  **النون** ve **الميم**; iki mânâsı olan sahih bir asıldır: biri bir şeyi ortaya çıkarma ve belirginleştirme, diğeri renklerden bir renktir.
Birincisi: Ferrâ’nın naklettiği şeydir; denir: **إبلٌ نمَّة**([21]): karınlarında su kalmadı. Ve ondan **النَّمَّام**; çünkü o, sözü karnında bırakmaz. Ve bir adam **نَمَّام**. Ve derler: Allah onun **نَامَّتَه**’ini sustursun([22]): hareketinden onunla belli olan şey. Ve **النَّميمة**: sestir ve fısıltıdır; çünkü ikisi insanı ele verir. Ve ondan **النَّمَّام**: reyhandır; kokusu ona delâlet eder. Ve ondan onların sözü: onda **نُمِّيٌّ** yok; yani hiç kimse; sanki “kendisine delâlet eden hareket sahibi”ni kastediyorlar. Ve onların fels için sözü: **نُمِّيٌّ** Arapça değildir([23]).
Diğer asıl: **النَّمنَمة**: çizgileri birbirine yaklaştırmadır. Ve **النُِّمنُِم**: tırnaklar üzerinde bulunan beyazlıktır; tekili **نُِمنُِمة**.

--------------ـــ
([1]) İmru’ul-Kays divanı 138 ve Lisân (**نأنأ**); onunla Sa‘d b. ed-Dabbâb el-İyâdî’yi över.
([2]) Ebû Zeyd’in **كتاب الهمز**’i 5-6.
([3]) **كتاب الهمز**’de: “Onda karıştırıp da karıştırma yaptığın, sonra onu sağlamlaştırmadığın zaman.”
([4]) Asılda: “**أصابوا**”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([5]) Asılda: “yani nefis hoş oldu”; tahrif. **المجمل**’de: “Ve denir: o, ondan **بنحنح النفس** değildir”; yani nefsi ondan hoş olmaz.
([6]) Hadisi Lisân’da (**جبه**) zikretti ve **الجبهة**’yi atlar diye tefsir etti.
([7]) İfade asılda böyle gelmiştir.
([8]) Lisân’da (**نخخ**، **ضحا**) okuttu. Ve daha önce **ضحى**’da geçti.
([9]) **الجمهرة** (1: 141).
([10]) Beyit Lebîd’indir; divanında 44, Viyana baskısı 1881. Ve onu İbnü’l-Enbârî **الأضداد** 19’da, Sa‘leb meclislerinde 635’te ve Lisân sahibi (**سندر**، **ندد**، **عمم**)’de okuttu; bu **السندري** ise **السندري بن عيساء**’dır; **عيساء** onun annesidir. Şairlerden annesine nisbet edilenler kitabına bak: **نوادر المخطوطات** 85.
([11]) **الجمهرة** (1: 76); o ve Lisân sahibi dedi: “Yemenî bir lugat.”
([12]) Asılda: “**الحمة تشقت**”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([13]) Asılda: “**نشنشة**”; tahrif; doğrusu **القاموس**’tandır.
([14]) **المجمل**’de de böyledir; “**نشناشة**” da denir.
([15]) **النصنصة**: hareket ettirme ve sarsmadır; en çok deve hakkında lâzım olarak kullanılır; denir: **نصنص البعير** ve **نصنص الرجل**. Alışılmış olan, **نصصت البعير** demektir; مطابق değil, مضاعف ile.
([16]) Hadisin tamamı: “**فالعصبة أولى**”; yani anneye göre ona daha lâyıktır.
([17]) Beyit tamamıyla divanda 351 ve Lisân’da (**نعع**):
Onun gibisine uzak yaklaşır ve yakın uzaklaşır *** ve uzak olan **النازح المتنعنع**’ı kat eder
([18]) Beytin okunması daha önce (**دغر**، **عذر**، **كين**)’de geçti.
([19]) O, Miskîn ed-Dârimî’dir; **الحيوان** (6: 494)’te olduğu gibi; başkası ona nisbet etmedi.
([20]) Onun ikinci mısraıyla Lisân’da (**غوط** 240) istişhâd etti. Beyit, nahivciler için, cer harfini iade etmeden mecrûr zamire çokça atıf yapılmasına şâhiddir. Ve onun benzeri şu sözdür:
Bugün yaklaştırdın, bize hicvediyor ve sövüyorsun *** git; sende ne var, günlerde de ne acayiplik var
          el-Uşmûnî’nin Elfiyye şerhine bak: in"""

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَبَّ
1 نَبَّ ذ , aor. نَبِ٣َ , inf. n. نَبِيبٌ (S, K) and نَبٌّ and نُبَابٌ; and ↓ نَبْنَبَ; He (a goat) uttered a sound, or cry, [or rattled,] and was excited by desire of the female: (S:) or uttered a sound, or cry, [or rattled,] when excited by desire of the female, (K,) or at rutting-time. (TA.) لَا تَنِبُّوا عِنْدِى نَبِيبَ التُّيُوسِ (assumed tropical:) Do not cry out [in my presence like as he-goats rattle at rutting-time]. Said by 'Omar to some persons who had come to make a complaint to him. (TA.) ― -b2- [Hence,] نَبَّ (assumed tropical:) He desired sexual intercourse. (TA.) ― -b3- نَبَّ عَتُودُهُ (assumed tropical:) He was proud, or behaved proudly, and magnified himself. (K.)

نبّب
2 نبّب ذ , inf. n. تَنْبِيبٌ, It (a plant) produced a knotted stem. (K.) ― -b2- اِنِّى أَرَى الشَّرَّ نَبَّبَ (assumed tropical:) [Verily I see evil, or the evil, to have grown, like a plant producing knotted stems]. (TA.)

انببهُ طُولُ العُزْبَةِ
4 انببهُ طُولُ العُزْبَةِ ذ (assumed tropical:) [Length of celibacy made him to be desirous of sexual intercourse]. (TA.) ― -b2- انبّ, inf. n. اِنْبَابٌ, if not a mistake for انبت, inf. n. انبات, meaning “ he became pubescent, ” probably signifies He was excited, and uttered libidinous sounds, with the desire of sexual intercourse. (TA.) See R. Q. 1.

تنبّب
5 تنبّب ذ It (water) was made to flow; or was set a flowing. (K.)

R. Q. 1  see 1. ― -b2- نَبْنَبَ (tropical:) He (a man, TA) talked nonsense, (and uttered libidinous sounds, TA,) in concubitu: (K:) implying his acting like a he-goat at rutting-time. (TA.) ― -b3- He prolonged his work, to do it well. (K.)

نَبَّةٌ
نَبَّةٌ ذ A disagreeable, or abominable, smell. (K.) Probably a mistake for بَنَّةٌ; and therefore not mentioned by the leading lexicographers. (TA.)

نُبِّىٌّ
نُبِّىٌّ ذ A table (مَائِدَة) made of palm-leaves. (K, voce بَتِّىٌ, q. v.)

أَنْبُبٌ
أَنْبُبٌ ذ or أُنْبُبٌ: see أُنْبُوبٌ and أُنْبُوبَةٌ.

أُنْبُوبٌ
أُنْبُوبٌ ذ see أُنبُوبَةٌ. ― -b2- أُنْبُوبُ قَرْنٍ (assumed tropical:) That part of a horn that is above the knotty portion, to the extremity: [i. e., the smooth part]. (TA:) ― -b3- أُنْبُوبٌ (tropical:) The spout, or tube, of a jug. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) A pipe of a tank, or cistern, through which the water flows: either from تَنَبَّبَ, or from أُنْبُوبٌ as signifying “ an internodal portion ” of a reed, or cane. (TA.) ― -b5- أَنَابِيبُ الرِّئَةِ (tropical:) The [bronchi, or] air-passages of the lungs. (K.) ↓ أَنْبُبٌ or أُنْبُبٌ is said to signify the same, in an instance mentioned by IAar, in which a poet speaks of the substance resembling lights which a camel in heat protrudes from his mouth, and which is called غِيلَة, as coming forth بَيْنَ الأَُنْبُبِ: in which case, the word, if أَنْبُب, may be a pl., regularly أَنُبّ, of which the sing. is نَبٌّ; or, if with dammeh to the hemzeh, it may be a contraction of أُنْبُوب, used as a coll. gen. n., in a pl. sense. (TA.) ― -b6- أُنْبُوبٌ A way, or road. (K.) [Ex.] اِلْزَمِ الأُنْبُوبَ Keep to the way, or road. (As.) ― -b7- أُنْبُوبُ جَبَلٍ (tropical:) A track, or streak, (طَرِيقَةٌ,) in a mountain, (K,) appearing distinctly therein: of the dial. of Hudheyl: (TA:) Ex. ذَهَبَ فِى كُلِّ انبوبٍ [He went along every track of the mountain, or mountains]. (TA.) [As a coll. gen. n., used in the pl. sense: ex.] Málik Ibn-Khalid El-Khuzá'ee says,
فِى رَأْسِ شَاهِقَةٍ أُنْبُوبُهَا خُضْرٌ
[On the top of a lofty mountain, the streaks of which are green]. (TA.) ― -b8- أُنْبُوبٌ (tropical:) A row of trees (K) &c. (TA.) [See أُسْكُوبٌ.] ― -b9- أُنْبُوبٌ An elevated tract of land: (K:) one that is fine (رقيق) and elevated: pl. أَنَابِيبُ. (TA.)

أُنْبُوبَةٌ
أُنْبُوبَةٌ ذ An internodal portion of a reed or cane; such a portion thereof as intervenes between two joints, or knots: (Lth, S:) i. q. كَعْبٌ, [which signifies as above, and also a joint, or knot,] with reference to a reed, or cane, or a spear-shaft: (K:) as also ↓ أُنْبُوبٌ (Lth, K) and ↓ أُنْبُبٌ, which latter is probably a contraction: (K:) [see below:] or the pl. of انبوبة is أُنْبُوبٌ and أَنَابِيبُ: (S:) [or انبوب is a coll. gen. n., of which the n. un. is انبوبة, and the pl. انابيب: see also art. انب]. ― -b2- [Hence,] اِجْعَلِ الأَمْرَ أُنْبُوبَةً وَاحِدَةً Make thou the affair, or case, [uniform, or] one uniform thing. (Fr. in TA in art. بأج.) ― -b3- [Also, A sheath of a plant. See أُمْصُوخَةٌ. ― -b4- And Any kind of tube. See قَصَبٌ.]

##### Türkçe

**نَبَّ**
1 **نَبَّ** ذ , muzâri‘ **نَبِ٣َ** , mastar ismi **نَبِيبٌ** (S, K) ve **نَبٌّ** ve **نُبَابٌ**; ve ↓ **نَبْنَبَ**; O (bir keçi) bir ses, yahut çığlık çıkardı, [yahut hırıldadı,] ve dişinin arzusuyla heyecanlandı: (S:) yahut dişinin arzusuyla heyecanlandığında bir ses, yahut çığlık çıkardı, [yahut hırıldadı,] (K,) yahut kızgınlık vaktinde. (TA.) **لَا تَنِبُّوا عِنْدِى نَبِيبَ التُّيُوسِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [Benim yanımda, teke keçilerin kızgınlık vaktinde hırıldaması gibi bağırıp çağırmayın]. Kendisine şikâyet etmek için gelmiş bazı kimselere ‘Ömer tarafından söylenmiştir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **نَبَّ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O, cinsel birleşmeyi arzuladı. (TA.) ― -b3- **نَبَّ عَتُودُهُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O, kibirlendi, yahut kibirli davrandı, ve kendini büyüttü. (K.)

**نبّب**
2 **نبّب** ذ , mastar ismi **تَنْبِيبٌ**, O (bir bitki) boğumlu bir gövde meydana getirdi. (K.) ― -b2- **اِنِّى أَرَى الشَّرَّ نَبَّبَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [Şüphesiz ben şerri, yahut şerri, boğumlu gövdeler çıkaran bir bitki gibi büyümüş görüyorum]. (TA.)

**انببهُ طُولُ العُزْبَةِ**
4 **انببهُ طُولُ العُزْبَةِ** ذ (mecaz olduğu varsayılarak:) [Bekârlığın uzunluğu onu cinsel birleşmeyi arzulayan yaptı]. (TA.) ― -b2- **انبّ**, mastar ismi **اِنْبَابٌ**, eğer **انبت**, mastar ismi **انبات**, için bir hata değilse; “o, ergen oldu” mânâsında; muhtemelen, O, cinsel birleşme arzusuyla heyecanlandı ve şehvetli sesler çıkardı, demektir. (TA.) R. Q. 1’e bak.

**تنبّب**
5 **تنبّب** ذ O (su) akıtıldı; yahut akıtılır hâle getirildi. (K.)

R. Q. 1  1’e bak. ― -b2- **نَبْنَبَ** (mecaz:) O (bir adam, TA) saçmaladı, (ve şehvetli sesler çıkardı, TA,) cinsel birleşmede: (K:) kızgınlık vaktindeki teke keçi gibi davranmasını ima ederek. (TA.) ― -b3- O, işini iyi yapmak için uzattı. (K.)

**نَبَّةٌ**
**نَبَّةٌ** ذ Hoşa gitmeyen, yahut iğrenç, bir koku. (K.) Muhtemelen **بَنَّةٌ** için bir hatadır; ve bu sebeple önde gelen lugatçılar tarafından zikredilmemiştir. (TA.)

**نُبِّىٌّ**
**نُبِّىٌّ** ذ Hurma yapraklarından yapılmış bir sofra (**مَائِدَة**). (K, **بَتِّىٌ** maddesinde, bk.)

**أَنْبُبٌ**
**أَنْبُبٌ** ذ yahut **أُنْبُبٌ**: **أُنْبُوبٌ** ve **أُنْبُوبَةٌ**’ye bak.

**أُنْبُوبٌ**
**أُنْبُوبٌ** ذ **أُنبُوبَةٌ**’ye bak. ― -b2- **أُنْبُوبُ قَرْنٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Bir boynuzun, boğumlu kısmın üstünde olup uca kadar olan kısmı: [yani düz kısmı]. (TA:) ― -b3- **أُنْبُوبٌ** (mecaz:) Bir testinin ağzı, yahut borusu. (TA.) ― -b4- (mecaz olduğu varsayılarak:) Suyun aktığı, bir havuzun yahut sarnıcın borusu: ya **تَنَبَّبَ**’den, yahut **أُنْبُوبٌ**’un bir kamışın boğum arası kısmı mânâsına gelmesinden. (TA.) ― -b5- **أَنَابِيبُ الرِّئَةِ** (mecaz:) Akciğerlerin [bronşları, yahut] hava geçitleri. (K.) ↓ **أَنْبُبٌ** yahut **أُنْبُبٌ**’un da aynı mânâya geldiği, IAar tarafından zikredilen bir örnekte söylenmiştir; orada bir şair, kızgınlıktaki bir devenin ağzından çıkardığı ve **غِيلَة** denilen, ciğerlere benzeyen maddeyi, **بَيْنَ الأَُنْبُبِ** arasından çıkıyor diye anar: bu durumda kelime, eğer **أَنْبُب** ise, tekili **نَبٌّ** olan, düzenli olarak **أَنُبّ** şeklindeki bir çoğul olabilir; yahut eğer hemzeye damme ile ise, çoğul mânâsında kullanılan bir cins isim olarak **أُنْبُوب**’un bir kısaltması olabilir. (TA.) ― -b6- **أُنْبُوبٌ** Bir yol, yahut yol. (K.) [Ör.] **اِلْزَمِ الأُنْبُوبَ** Yola, yahut yola, yapış. (As.) ― -b7- **أُنْبُوبُ جَبَلٍ** (mecaz:) Bir dağda (K) açıkça görünen bir iz, yahut şerit, (**طَرِيقَةٌ**): Huzeyl lehçesindendir: (TA:) Ör. **ذَهَبَ فِى كُلِّ انبوبٍ** [Dağın, yahut dağların, her izinde gitti]. (TA.) [Çoğul mânâsında kullanılan bir cins isim olarak: ör.] Mâlik İbn-Hâlid el-Huzâ‘î der ki,
**فِى رَأْسِ شَاهِقَةٍ أُنْبُوبُهَا خُضْرٌ**
[Yüksek bir dağın tepesinde, onun şeritleri yeşildir]. (TA.) ― -b8- **أُنْبُوبٌ** (mecaz:) Ağaçlardan bir sıra (K) vb. (TA.) [**أُسْكُوبٌ**’a bak.] ― -b9- **أُنْبُوبٌ** Yükseltili bir arazi parçası: (K:) ince (**رقيق**) ve yükseltili olan: çoğulu **أَنَابِيبُ**. (TA.)

**أُنْبُوبَةٌ**
**أُنْبُوبَةٌ** ذ Bir kamışın boğum arası kısmı; onun iki eklem, yahut boğum, arasına giren kısmı: (Lth, S:) **كَعْبٌ** ile aynı mânâdadır; [ki bu, yukarıdaki gibi mânâya gelir ve ayrıca bir eklem, yahut boğum, demektir,] kamışa, yahut mızrak sapına nispetle: (K:) bunun gibi ↓ **أُنْبُوبٌ** (Lth, K) ve ↓ **أُنْبُبٌ**; ki bu sonuncusu muhtemelen bir kısaltmadır: (K:) [aşağıya bak:] yahut **انبوبة**’nin çoğulu **أُنْبُوبٌ** ve **أَنَابِيبُ**’dir: (S:) [yahut **انبوب** bir cins isimdir; onun birim ismi **انبوبة**, çoğulu **انابيب**’dir: ayrıca **انب** maddesine de bak.] ― -b2- [Bundan dolayı,] **اِجْعَلِ الأَمْرَ أُنْبُوبَةً وَاحِدَةً** Sen işi, yahut durumu, [tekdüze, yahut] tek bir tekdüze şey yap. (Fr. TA’da **بأج** maddesinde.) ― -b3- [Ayrıca, bir bitkinin kını. **أُمْصُوخَةٌ**’ye bak. ― -b4- Ve her türlü boru. **قَصَبٌ**’a bak.]
