# نتأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AA%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نتأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نتأ

نتأ الشيء كمنع ينتأ نتأ ونتوءا إذا انتبر، من النبر وهو الارتفاع. وانتفخ، وكل ما ارتفع من نبت وغيره فقد نتأ، وهو ناتئ ونتأ من بلد إلى بلد ارتفع ونتأ عليهم: اطلع مثل نبأ بالموحدة ونتأت القرحة: ورمت ونتأت الجارية: بلغت بالاحتلام أو السن أو الحيض، وهذا يرجع لمعنى الارتفاع، ونتأ الشيء: خرج من موضعه من غير أن يبين أي ينفصل، وهو النتوء. وانتتأ أي انبرى وارتفع وبكليهما فسر قول أبي حزام العكلي:
  فلما انتتـأت لـدريئهـم                      نزأت عليه الوأى أهذؤه
  لدريئهم أي لعريفهم، نزأت عليه أي هيجت عليه ونزعت، الوأى وهو السيف. أهذؤه: أقطعه. وفي المثل:  تحقره وينتأ  أي يرتفع، يقال هذا للذي ليس له شاهد منظر وله باطن مخبر، أي تزدريه لسكونه وهو يحاذيك، وقيل: معناه: تستصغره ويعظم، وقيل: تحقره وينتو، بغير همز، وسيأتي في المعتل إن شاء الله تعالى، وفي الأساس: هذا المثل فيمن يتقدم بالنكر ويشخص به وأنت تحسبه مغفلا. والنتأة كهمزة كذا في النسخ وضبطه ياقوت كعمارة: ماء لبني عميلة بن طريف بن سعيد أو نخل لبني عطارد قاله الحفصي، أو جبل في حمى ضرية بين إمرة والمتالع، قاله نصر، وقيل: ماء لغني بن أعصر. قلت: وهذا الأخير هو الذي قاله البلاذري، وعليها قتل شاس بن زهير العبسي عند منصرفه من عند الملك النعمان بن المنذر، والقاتل له رياح بن حراق الغنوي، وأنشد ياقوت لزهير بن أبي سلمى:
  لعلك يوما أن تراعي بفاجع                      كما راعني يوم النتاءة سالم يعني ابنه يرثيه.

### Türkçe

**نتأ** şey (gibi **منع**) **ينتأ** **نتأ** ve **نتوءا**: kabarıp çıkıntı yaptıysa; **النبر**’dendir ve o, yükselmedir. Ve şişti. Ve bitki ve başkası gibi her ne yükselirse, muhakkak **نتأ** etmiştir; o, **ناتئ**’dir. Ve bir beldeden bir beldeye **نتأ** etti: yükseldi. Ve onların üzerine **نتأ** etti: göründü; **نبأ** gibi, **الموحدة** ile. Ve **نتأت القرحة**: şişti. Ve **نتأت الجارية**: ihtilâm ile yahut yaş ile yahut hayız ile ergenliğe ulaştı; ve bu, yükselme mânâsına döner. Ve **نتأ الشيء**: yerinden çıktı; açıkça görünmeksizin, yani ayrılmaksızın; ve o, **النتوء**’dur. Ve **انتتأ**: yani sivrildi ve yükseldi; ve ikisiyle de Ebû Hizâm el-‘Aklî’nin sözü tefsir edildi:
  فلما **انتتـأت** لـدريئهـم                      نزأت عليه الوأى أهذؤه

**لدريئهم**: yani onların **لعريفهم**’i için. **نزأت عليه**: yani onun üzerine kışkırttım ve çekip aldım. **الوأى**: ve o, kılıçtır. **أهذؤه**: onu kesip koparırım. Ve meselde: **تحقره وينتأ** yani yükselir; bu, görünüşü şahit olmayan ve içi haber veren kimse için söylenir; yani sükûnetinden dolayı onu hor görürsün, hâlbuki o sana karşı durmaktadır. Ve denildi: mânâsı: onu küçük görürsün ve büyür. Ve denildi: **تحقره وينتو**; hemzesiz. Ve inşallah Teâlâ, **المعتل**’de gelecektir. Ve **الأساس**’ta: bu mesel, inkâr ile öne geçen ve onunla sivrilen kimse hakkındadır; sen onu gaflet içinde sanırsın. Ve **النتأة** (gibi **همزة**) böyledir; nüshalarda. Ve Yâkût onu (gibi **عمارة**) ضبط etti: Benî ‘Umeyle b. Tarîf b. Sa‘îd için bir su; yahut Benî ‘Atârid için hurmalık; bunu el-Hafsî söyledi. Yahut İmre ile el-Metâli‘ arasında, Darıyye himâsında bir dağ; bunu Nasr söyledi. Ve denildi: Ganî b. A‘sur için bir su. Dedim: ve bu sonuncu, Belâzurî’nin söylediğidir. Ve onun üzerinde, el-Melik en-Nu‘mân b. el-Münzir’in yanından dönüşünde Şâs b. Zuheyr el-‘Absî öldürüldü; onun katili, Riyâh b. Harrâk el-Ganevî’dir. Ve Yâkût, Zuheyr b. Ebî Sülmâ’dan şu beyti okudu:
  لعلك يوما أن تراعي بفاجع                      كما راعني يوم النتاءة سالم

yani oğludur; onu mersiye eder.
