# نتض — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B6/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AA%D8%B6/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نتض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B6.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نتض

نتض الجلد نتوضا أهمله الجوهري، وقال الليث: أي خرج به داء فأثار القوباء، ثم تقشر طرائق بعضها فوق بعض، ومثله في التهذيب. وفي اللسان: خرج عليه داء كآثار القوباء وأخصر من ذلك عبارة ابن القطاع: نتض الجلد نتوضا: تقشر من داء، كالقوباء. وقال أبو زيد: من معاياة العرب قولهم: ظبي بذي تناتضة يقطع ردغة الماء، بعنق وإرخاء، قال: يسكنون الردغة في هذه الكلمة وحدها، هكذا نقله صاحب اللسان والصاغاني، إلا أنهم قالوا: ضأن بدل ظبي وهو نص أبي زيد هكذا، ولم يضبطوا تناتضة، ولم يعرفوا ما هو، وهو كعلابطة، كأنه اسم موضع، وأما ردغة الماء، فسيأتي ذكره في موضعه. وقال الليث: أنتض العرجون، وهو ضرب من الكمأة يتقشر من أعاليه ونص العين: وهو شيء طويل من الكمأة تنقشر أعاليه قال: وهو ينتض عن نفسه كما تنتض الكمأة الكمأة، والسن السن إذا خرجت فرفعتها عن نفسها، لم يجيء إلا هذا. هكذا نص العين. قال الجوهري: هذا صحيح ومسموع من العرب. قال: ولم أجده لغير الليث. وقال ابن القطاع: أنتض العرجون: تفتح. ولو قال المصنف هكذا لكان اختصارا حسنا؛ فإنه حاصل ما قاله الليث في عبارة طويلة.

### Türkçe

**نتض** deriyi **نتوضا**: el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi: yani onda bir hastalık çıktı da **القوباء**yı harekete geçirdi; sonra tabakalar, bir kısmı bir kısmının üstüne olacak şekilde soyuldu; bunun benzeri **التهذيب**’de de vardır. **اللسان**’da: onda **القوباء** izleri gibi bir hastalık çıktı. Bundan daha kısa olarak İbnü’l-Kattâ‘ın ibaresi: **نتض الجلد نتوضا**: bir hastalıktan, **القوباء** gibi, soyuldu. Ebû Zeyd dedi: Arapların mu‘âyâtından (muamma/çetin sözlerinden) onların şu sözleridir: “**ظبي** **بذي تناتضة** **يقطع ردغة الماء**، **بعنق وإرخاء**.” Dedi: bu kelimede yalnızca **الردغة**’yı sâkin kılarlar; **اللسان** sahibi ve es-Sağânî onu böyle nakletti; ancak onlar **ظبي** yerine **ضأن** dediler; hâlbuki Ebû Zeyd’in nassı böyle idi; **تناتضة**’yi ضبط etmediler ve onun ne olduğunu bilmediler; o, **علابطة** gibidir; sanki bir yer adıdır. **ردغة الماء**’a gelince, onun zikri kendi yerinde gelecektir. Leys dedi: **أنتض العرجون**; o, **الكمأة**’den bir türdür; üst taraflarından soyulur. **العين**’in nassı: o, **الكمأة**’den uzun bir şeydir; üst tarafları soyulur. Dedi: o, **الكمأة**’nin **الكمأة**’yi **تنتض** etmesi gibi, kendi kendinden **ينتض** eder; ve **السن** **السن**: çıktığı zaman onu kendi kendinden kaldırdığında; bundan başkası gelmedi. **العين**’in nassı böyledir. el-Cevherî dedi: bu doğrudur ve Araplardan işitilmiştir. Dedi: onu Leys’ten başkası için bulmadım. İbnü’l-Kattâ‘ dedi: **أنتض العرجون**: açılır. Musannif bunu böyle deseydi, güzel bir ihtisar olurdu; çünkü Leys’in uzun bir ibarede söylediğinin hâsılıdır.
