# نتع (ن-ت-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AA%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ت - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع مستعملات ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن مهملات
عنت:
العَنَتُ: إدخالُ المشقّةِ على إنسانٍ. عَنِتَ فلان، أي: لَقِيَ مشقّة. وتَعَنَّتُّه تَعَنُّتاً، أي: سألتُه عن شيءٍ أردتُ به اللَّبْسَ عليه والمشقّة. والعظم المجبورُ يصيبه شيءٌ فيُعْنِتُه إعناتاً، قال:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
المُخَشَّمُ: الذي قد كُسِرَتْ خياشيمُه مرّة بعد مرّة. والعَنَتُ الإثْمُ أيضاً. والعُنْتُوتُ: ما طال من الآكام كلّها.
نعت:
النَّعْتُ: وصفُكَ الشيءَ بما فيه. ويُقالُ: النَّعْتُ وصف الشيءِ بما فيه إلى الحسن مذهبُه، إلا أن يتكلّفَ متكلّفٌ، فيقول: هذا نعت سوء. فأمّا العرب العاربة فإنما تقول لشيءٍ إذا كان على استكمال النّعت: هو نعتٌ كما ترى، يريد التّتمة. قال:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
البيتان لامرئ القيس. ويقال: صلماء أصحّ من سكّاء، لأن السّكك قِصَرٌ في الأذن. فلو قال: صلماء لأصاب.
والنعت: كل شيء كان بالغاً. تقول: هو نعت، أي: جيّد بالغ.
والنعت: الفرس الذي هو غاية في العتق والروع إنه لنعت ونعيت. وفرس نعتة، بيّنة النّعاتة وما كان نعتاً، ولقد نعت، أي: تكلف فعله. يقال: نعت نعاتة.
واستعنتّه، أي استوصفه.
والنعوت: جماعة النّعت، كقولك:نعت كذا ونعت كذا.

##### Türkçe

باب **العين** ve **التاء** ve **النون**’un ikisiyle birlikte

**ع ن ت**، **ن ع ت**، **ن ت ع** kullanımdadır; **ع ت ن**، **ت ن ع**، **ت ع ن** ihmâl edilmiştir.

**عنت**:
**العَنَتُ**: bir insana meşakkati sokmaktır. “**عَنِتَ** falan”, yani: meşakkatle karşılaştı. “Onu **تَعَنَّتُّه** **تَعَنُّتاً**”, yani: ona, onun üzerine karıştırma ve meşakkat istemiş olduğum bir şey hakkında soru sordum. Kaynamış kemik ona bir şey isabet eder de onu **يُعْنِتُه** **إعناتاً** (meşakkate sokar). Dedi ki:
“Allah burunları, sürtülmüş burunları zelil kılsın;
kesilmiş olanını ve **العَنِتَ** **المُخَشَّما** (muhashşam olanı).”
**المُخَشَّمُ**: geniz delikleri defa sonra defa kırılmış olan. **العَنَتُ** günah da (demektir). **العُنْتُوتُ**: bütün tepeciklerin uzamış olanı.

**نعت**:
**النَّعْتُ**: senin bir şeyi, onda bulunanla vasfetmendir. Ve denilir: **النَّعْتُ**, şeyin, onda bulunanla, güzelliğe doğru gidişi üzere vasfıdır; ancak bir mütekellif tekellüf eder de “bu, kötülük **نعت**’idir” derse başka. Ama saf Araplar, bir şeye, vasfın tamamlanması üzere olduğu vakit ancak şöyle der: “o, gördüğün gibi bir **نعت**’tir”; tamamlamayı kasteder. Dedi ki:
“**القطاةُ**’ya gelince, ben onu mutlaka vasfedeceğim;
onda bulunanın bir kısmı, benim vasfime uygun bir vasıfla.
Kulaksız; gagası bağlanmış; tüylerinde bir benek vardır;
ön kanat telekleri kırmızı; arka kanat telekleri siyah.”
İki beyit İmru’ul-Kays’ındır. Ve denilir: “**صلماء**”, “**سكّاء**”dan daha doğrudur; çünkü **السّكك** kulakta kısalıktır. Şayet “**صلماء**” deseydi isabet ederdi.

Ve **النعت**: erişmiş olan her şeydir. Dersin ki: “o, bir **نعت**’tir”, yani: iyi, erişmiş.

Ve **النعت**: asalet ve heybetin nihayeti olan at; şüphesiz o, bir **نعت** ve **نعيت**’tir. Ve **نعتة** bir at; **النّعاتة**’sı apaçık olan; ve **نعتاً** olan (at). “Ve gerçekten **نعت**”, yani: onun fiilini tekellüf etti. Denilir: “**نعت** **نعاتة**”.

“Onu **استعنتّه**”, yani: onu vasıflandırmasını istedim.

**النعوت**: **النّعت**’in cemaatidir; senin “şu **نعت** ve şu **نعت**” demen gibi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والتاء مع النون
عتن ، عنت ، نتع ، نعت : مستعملة .
عتن : أهمل الليث عتن وهو مستعمل ، أخبرني المنذريّ عن الحَرّانيّ عن ابن السكّيت قال : يقال : عَتَله إلى السِجْن وعَتَنه يَعْتِنه ويَعْتُنه عَتْناً إذا دفعه دَفْعاً عَنيفاً . أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ قال : العُتُن : الأشِدَّاء ، جمع عَتُونٍ ، وعاتِنٍ إذا تشدّد على غريمه وآذاه .
عنت : قال الله عزّ وجلّ : ( لِمَنْ خَشِىَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ) ( النِّساء : 25 ) نزلت الآية فيمن لم يستطع طَوْلاً أي فَضْل مالٍ ينكح به حُرّة ، فله أن ينكح أمَة ، ثم قال : ( ذَلِكَ لِمَنْ خَشِىَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ( . وهذا يوجب أن من لم يخش العَنَت ووجد طَوْلاً لحُرَّة أنه لا يحلّ له أن ينكح أَمَة . واختلف الناس في تفسير العَنَت . فقال بعضهم : معناه : ذلك لمن خاف أن يحمله شدّة الشَّبَق والغُلْمة على الزنى فيلقى العذاب العظيم في الآخرة ، والحَدَّ في الدنيا . وقال بعضهم : معناه : أن يعشق أَمَة ، وليس في الآية ذكر عشق ، ولكن ذا العِشقِ يلقى عَنَتاً . وقال أبو العباس محمد بن يَزيد الثُمَاليّ : العَنَت ههنا : الهلاك . وأخبرني المنذريّ عن أبي الهَيْثَم أنه قال : العَنَت في كلام العرب : الجَوْر والإِثْم والأَذَى . قال : فقلت له : آلتعنُّت من هذا ؟ قال : نعم ، يقال : تعنت فلان فلاناً إذا أدخل عليه الأَذَى . وقال أبو إسحاق الزجَّاج : العَنَت في اللغة : المَشَقَّة الشديدة ؛ يقال : أكمَة عَنُوت إذا كانت شاقَّة
المَصْعَد . قلت : وهذا الذي قاله أبو إسحاق صحيح ، فإذا شَقَّ على الرجل العُزْبة وغلبته الغلْمة ولم يجد ما يتزوّج به حُرّة فله أن ينكح أَمَة ؛ لأن غلبة الشهوة واجتماعَ الماء في صُلْب الرجل ربما أدّى إلى العِلَّة الصعبة ، والله أعلم .
وقول الله عزّ وجلّ : ( وَلَوْ شَآءَ اللَّهُ لأَعْنَتَكُمْ ) ( البقرة : 220 ) معناه : ولو شاء الله لشدَّد عليكم وتعبَّدكم بما يَصعب عليكم أداؤه ؛ كما فَعل بمن كان قبلكم . وقد يوضع العَنَت موضع الهلاك ، فيجوز أن يكون معناه : لو شاء اللَّه لأعنتكم أي أهلككم بحكم يكون فيه غير ظالم . وقول الله عزّ وجلّ : ( عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ ) ( التّوبَة : 128 ) معناه : عزيز عليه عَنَتكم ، وهو لقاء الشدّة والمشقّة . وقال بعضهم : معناه : عزيز عليه أي شديد ما أعنتكم أي ما أوردكم العَنَت والمَشَقَّة . وقوله عزّ وجلَّ : ( نَادِمِينَ وَاعْلَمُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِى كَثِيرٍ مِّنَ الاَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَاكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الاِيمَانَ ) ( الحُجرَات : 7 ) أي لو أطاع مثل المُخْبِر الذي أخبره بما لا أصل له كان سعى بقوم من العرب إلى النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنهم ارتدّوا لوقعتم في عَنَت أي فساد وهلاك . وهو قوله عزّ وجلّ : ( رَّحِيمٌ ياأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِن جَآءَكُمْ فَاسِقُ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَن تُصِيببُواْ قَوْمَا بِجَهَالَةٍ ) ( الحُجرَات : 6 ) الآية .
وقال الليث : يقال : أعنت فلان فلاناً إعناتاً إذا أدخل عليه عَنَتاً أي مَشَقَّة .
قال : وتعنَّته تعنُّتاً إذا سأله عن شيء أراد به اللَبْس عليه والمشَقَّة .
قال : والعَظْم المجبور يصيبه شيء فَيُعْنِته . قلت : معناه : أنه يَهيضه ، وهو كسر بعد انجبار ، وذاك أشدّ من الكسر الأوّل .
وقال ابن شُمَيل : العَنَت : الكسر ، وقد عنِتَت يده أو رجله أي انكسرت . وكذلك كل عظم . وأنشد :
فداوِ بها أضلاع جنبيك بعدما
عَنِتن وأعيتك الجبائر من عَلُ
وقال النَضْر : الوَثْءُ ليس بعَنَت ، لا يكون العَنَت إلا الكسر . والوَثْء : الضرب حتى يَرْهَص الجلدَ واللحم ويصل الضرب إلى العظم من غير أن ينكسر .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : الإعنات : تكليف غير الطاقة .
ويقال : أعْنت الجابر الكسيرَ إذا لم يَرفُق به ، فزاد الكسرَ فساداً . وكذلك راكب الدابَّة إذا حمله على ما لا يحتمله من العُنْف حتى يَظْلعَ فقد أعْنته . وقد عنِتَت الدابَّة . وجُملة العَنَت الضرر الشاقّ المؤذي . والعُنْتُوت : العَقَبة الكَئُود الشاقَّة ، وهي العَنُوت أيضاً ، قاله ابن الأعرابيّ وغيره .
قال : وعُنْتُوت القوس : هو الحَزّ الذي تدخل فيه الغانة ، والغانة : حَلْقة رأس الوَتَر .
وقال ابن الأنباريّ : أصل العَنَت التشديد وتعنَّته إذا ألزمه ما يصعُب عليه .
نعت : قال الليث : النَعْت : وصفك الشيء تَنْعته بما فيه وتبالغ في وصفه .
قال : وكلّ شيء كان بالغاً تقول له : هذا
نَعْت أي جيّد بالغ .
قال : والفرس النَعْت : الذي هو غاية في العِتْق . وما كان نعتاً ولقد نَعُتَ ينعُت نَعَاتة . فإذا أردت أنه تكلَّف فعله قلت : نعِت .
قال : واستنعتُّه أي استوصفتُه . وجمع النعت نُعُوت .
وقال غيره : فرس نَعْت ومُنْتَعِت إذا كان موصوفاً بالعِتْق والجَودة والسَبْق .
وقال الأخطل :
إذا غرّق الآلُ الإكامَ علونه
بمنتعِتات لا بغالٍ ولا حُمُرْ
والمنتعِت من الدوابّ والناس : الموصوف بما يفضّله على غيره من جنسه . وهو مفتعل من النعت . يقال : نعتّه فانتعت ؛ كما يقال : وصفته فاتّصف . ومنه قول أبي دُواد الإياديّ :
جار كجار الحُذَاقيّ الذي اتّصفا
أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : أنْعَتَ إذا حَسُن وجههُ حتى يُنْعَت .
نتع : قال ابن المظفّر : نَتَع العَرَق نُتُوعاً . وهو شِبه نَبَع نُبوعاً ، إلا أن نَتَع في العَرَق أحسن .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال أنتع الرجلُ إذا عرق عَرَقاً كثيراً .
وقال شمر : قال خالد بن جَنْبة في المتلاحِمة من الشِجَاج : وهي التي تشقّ الجِلد فتزِلّه فينتِعُ اللحم ولا يكون للمسْبار فيه طريق .
قال : والنَتْع : ألاَّ يكون دونه شيء من الجِلد يواريه ، ولا وراءه عَظْم يخرج قد حال دون ذاك العظم ، فتلك المتلاحمة .

##### Türkçe

باب **العين** ve **التاء** ile **النون**

**عتن** , **عنت** , **نتع** , **نعت**: kullanımdadır.

**عتن**: **الليث**, **عتن**’i ihmal etti; hâlbuki o kullanımdadır. Bana **المنذريّ**, **الحَرّانيّ**’den, o da **ابن السكّيت**’ten haber verdi; dedi ki: Denir ki: Onu hapishaneye **عَتَله** ve onu **عَتَنه**; **يَعْتِنه** ve **يَعْتُنه**; **عَتْناً** (yani) onu şiddetli bir itişle ittiği zaman. **أبو العبّاس**, **ابن الأعرابيّ**’den: dedi ki: **العُتُن**: şiddetliler (kimseler)dir; **عَتُونٍ**’un ve **عاتِنٍ**’in çoğuludur; (yani) alacaklısına karşı sertleştiği ve ona eziyet ettiği zaman.

**عنت**: Allah عزّ وجلّ dedi: ( لِمَنْ خَشِىَ **الْعَنَتَ** مِنْكُمْ ) ( النِّساء : 25 ). Âyet, bir hür kadınla evlenmek için kendisiyle evleneceği bir **طَوْلاً** (yani) mal fazlalığına güç yetiremeyen kimse hakkında indi; onun için bir câriye ile evlenmesi vardır. Sonra dedi: ( ذَلِكَ لِمَنْ خَشِىَ **الْعَنَتَ** مِنْكُمْ ( . Bu, **العَنَت**’ten korkmayan ve bir hür kadın için **طَوْلاً** bulan kimseye bir câriye ile evlenmenin helâl olmadığını gerektirir. İnsanlar **العَنَت**’in tefsirinde ihtilâf ettiler. Bazıları dedi: manası: bu, şehvetin ve azgınlığın şiddetinin onu zinaya sevk etmesinden korkan kimse içindir; böylece âhirette büyük azaba, dünyada da had cezasına uğrar. Bazıları dedi: manası: bir câriyeye âşık olmasıdır; âyette aşk zikri yoktur; fakat aşk sahibi **عَنَتاً** ile karşılaşır. **أبو العباس محمد بن يَزيد الثُمَاليّ** dedi: Burada **العَنَت**: helâktir. Bana **المنذريّ**, **أبو الهَيْثَم**’den haber verdi; dedi ki: Arapların كلامında **العَنَت**: zulüm, günah ve eziyettir. Dedi ki: Ona dedim: **آلتعنُّت** bundan mıdır? Dedi: Evet; denir ki: Falan, falana **تعنت** etti; (yani) ona eziyeti soktuğu zaman. **أبو إسحاق الزجَّاج** dedi: Lugatta **العَنَت**: şiddetli meşakkattir; denir ki: **أكمَة عَنُوت**; (yani) çıkışı meşakkatli olduğu zaman.

**المَصْعَد**. Dedim ki: **أبو إسحاق**’ın söylediği bu doğrudur. Erkek için bekârlık zorlaştığı, azgınlık ona galip geldiği ve bir hür kadınla evleneceği şeyi bulamadığı zaman, onun için bir câriye ile evlenmesi vardır; çünkü şehvetin galip gelmesi ve suyun erkeğin belinde toplanması, belki zor hastalığa götürür; Allah daha iyi bilir.

Allah عزّ وجلّ’ün sözü: ( وَلَوْ شَآءَ اللَّهُ لأَعْنَتَكُمْ ) ( البقرة : 220 ) manası: Allah dileseydi size ağırlaştırırdı ve size, edası size zor gelen şeylerle ibadet yüklerdi; sizden öncekilere yaptığı gibi. **العَنَت** helâk yerine de konulur; o hâlde manası: Allah dileseydi sizi **لأَعْنَتَكُمْ**; yani, içinde zulmetmeyen bir hükümle sizi helâk ederdi, olması câizdir. Allah عزّ وجلّ’ün sözü: ( عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ ) ( التّوبَة : 128 ) manası: sizin **عَنَت**’iniz ona ağırdır; o da şiddet ve meşakkatle karşılaşmaktır. Bazıları dedi: manası: ona ağırdır; yani sizi **أعنتكم** eden şey; yani sizi **العَنَت** ve meşakkate sevk eden şey. Allah عزّ وجلّ’ün sözü: ( نَادِمِينَ وَاعْلَمُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِى كَثِيرٍ مِّنَ الاَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَاكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الاِيمَانَ ) ( الحُجرَات : 7 ) (yani) aslı olmayan bir şeyle ona haber veren haberci gibi olana itaat etseydi, Araplardan bir kavme, onların irtidat ettiklerini (söyleyerek) Peygamber’e ( صلى الله عليه وسلم ) karşı koşardı; siz de **عَنَت**’e düşerdiniz; yani fesat ve helâk. O, Allah عزّ وجلّ’ün sözüdür: ( رَّحِيمٌ ياأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِن جَآءَكُمْ فَاسِقُ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ أَن تُصِيببُواْ قَوْمَا بِجَهَالَةٍ ) ( الحُجرَات : 6 ) âyeti.

**الليث** dedi: Denir ki: Falan, falana **أعنت** etti; **إعناتاً**; (yani) ona **عَنَتاً** soktuğu zaman; yani meşakkat. Dedi: Onu **تعنَّته**; **تعنُّتاً**; (yani) ona, kendisiyle onu karıştırmayı ve meşakkati murad ettiği bir şey hakkında soru sorduğu zaman. Dedi: Kaynamış kemik, ona bir şey isabet eder de onu **فَيُعْنِته**. Dedim ki: manası: onu ezer; o, kaynamadan sonra kırılmadır; o da ilk kırılmadan daha şiddetlidir.

**ابن شُمَيل** dedi: **العَنَت**: kırıktır; eli veya ayağı **عنِتَت**; yani kırıldı. Ve her kemik böyledir. Şiir okudu:
فداوِ بها أضلاع جنبيك بعدما
عَنِتن وأعيتك الجبائر من عَلُ

**النَضْر** dedi: **الوَثْءُ** **بعَنَت** değildir; **العَنَت** ancak kırık olur. **الوَثْءُ**: deriyi ve eti gevşetinceye kadar vurmak ve vuruşun, kırılmaksızın kemiğe ulaşmasıdır.

**أبو العباس**, **ابن الأعرابيّ**’den rivayet etti; dedi ki: **الإعنات**: gücün yetmediği şeyi yüklemektir.

Ve denir ki: **أعْنت** eden, kırığı saran kimse, kırığa yumuşak davranmadığı zaman; böylece kırığı daha fazla fesada artırır. Aynı şekilde binek hayvanına binen kimse, onu taşıyamayacağı şeye şiddetten yükler de topallatırsa, onu **أعْنته** etmiş olur. Hayvan da **عنِتَت** olmuştur. **العَنَت**’in cümlesi: eziyet veren, zor zarar. **العُنْتُوت**: sarp, zor, meşakkatli yokuştur; o, **العَنُوت** dadır; bunu **ابن الأعرابيّ** ve başkası söyledi. Dedi: Yayın **عُنْتُوت**’u: **الغانة**’nin girdiği çentiktir; **الغانة**: kiriş başının halkasıdır.

**ابن الأنباريّ** dedi: **العَنَت**’in aslı, ağırlaştırmadır; onu **تعنَّته**; (yani) ona, kendisine zor gelen şeyi ilzam ettiği zaman.

**نعت**: **الليث** dedi: **النَعْت**: bir şeyi, onda olanla vasfetmendir; onu **تَنْعته**; ve vasfında mübalağa edersin. Dedi: Ve her şey ki ileri derecede olursa, ona dersin ki: bu **نَعْت**; yani iyi, ileri derecede. Dedi: **الفرس النَعْت**: soylulukta nihayet olan attır. Ve nitelik olan şey; gerçekten **نَعُتَ**; **ينعُت**; **نَعَاتة**. Eğer onun bunu yapmayı tekellüf ettiğini murad edersen, **نعِت** dersin. Dedi: Onu **استنعتُّه**; yani onu vasfetmesini istedim. **النعت**’in çoğulu **نُعُوت**’tur.

Başkası dedi: Bir at **نَعْت** ve **مُنْتَعِت** (olur); soyluluk, kalite ve yarışla vasfedilmiş olduğu zaman. **الأخطل** dedi:
إذا غرّق الآلُ الإكامَ علونه
بمنتعِتات لا بغالٍ ولا حُمُرْ

**المنتعِت** hayvanlardan ve insanlardan: cinsinden başkasına üstün kılan şeyle vasfedilmiş olandır. O, **النعت**’ten **مفتعل**’dir. Denir ki: Onu **نعتّه** ettim de o **فانتعت** oldu; denildiği gibi: Onu **وصفته** ettim de o **فاتّصف** oldu. Ondan, **أبي دُواد الإياديّ**’nin sözü:
جار كجار الحُذَاقيّ الذي اتّصفا

**أبو العباس**, **ابن الأعرابيّ**’den: dedi ki: Yüzü güzelleştiği zaman, **أنْعَتَ** eder; ta ki **يُنْعَت** edilsin.

**نتع**: **ابن المظفّر** dedi: Ter **نَتَع** eder; **نُتُوعاً**. O, **نَبَع**’a benzer; **نُبوعاً**; ancak terde **نَتَع** daha güzeldir. **أبو العباس**, **ابن الأعرابيّ**’den rivayet etti; dedi ki: Adam **أنتع** eder; (yani) çok terlediği zaman.

**شمر** dedi: **خالد بن جَنْبة**’nin, baş yarıklarının **المتلاحِمة** olanı hakkında dediğini (nakletti): O, deriyi yarar da onu kaldırır; böylece et **فينتِعُ** olur; ve onda **المسْبار** için bir yol olmaz. Dedi: **النَتْع**: onun altında onu örten bir şeyin deriden olmaması ve onun arkasında, o kemiğin önüne geçmiş bir kemik çıkmamasıdır; işte o **المتلاحمة**’dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

نَتَعَ العَرَقُ يَنْتُعُ نَتْعاً ونُتُوعاً: كَنَبَعَ إِلا أَن نَتَعَ في العرَق أَحسنُ، ونَتَعَ الدَّمُ من الجُرْحِ والماءُ من العين أَو الحجر يَنْتِعُ ويَنْتُعُ: خرج قليلاً قليلاً. ابن الأَعرابي: أَنْتَع الرجل إِذا عَرِقَ عرَقاً كثيراً. وقال خالد بن جَنْبةَ في المُتَلاحِمةِ من الشِّجاجِ: وهي التي تشق الجلد فتزله فيَنْتُعُ اللحمُ ولا يكون للمِسْبارِ فيه طريق، قال: والنَّتْعُ أَن لا يكون دونه شيء من الجلد يُوارِيه ولا وَراءه عظم يخرج قد حال دون ذلك العظمِ فتلك المُتَلاحِمةُ.

##### Türkçe

**نَتَعَ** ter **يَنْتُعُ** **نَتْعاً** ve **نُتُوعاً**: **نَبَعَ** gibi; ancak terde **نَتَعَ** daha iyidir (daha uygun kullanımdır). Ve **نَتَعَ** kan, yaradan; ve su, gözden yahut taştan; **يَنْتِعُ** ve **يَنْتُعُ**: az az çıktı.

İbnü’l-A‘râbî: **أَنْتَع** adam; çok terlediği zaman.

Hâlid b. Cünbe, baş yarıklarından **المُتَلاحِمةِ** hakkında dedi: O, deriyi yarıp onu kaydıran (yerinden oynatan) şeydir; böylece et **يَنْتُعُ**; ve onda **المِسْبارِ** için bir yol olmaz. Dedi: **النَّتْعُ**, onu örten deriden bir şeyin onun altında bulunmaması ve onun arkasında, o kemiğin önüne geçip (buna) engel olmuş bir kemiğin çıkmaması (durumudur); işte o, **المُتَلاحِمةُ**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نتع الدم، ينتع وينتع، بالضم والكسر، نتوعا بالضم أهمله الجوهري وقال ابن دريد: أي خرج من الجرح قليلا، وكذا الماء يخرج من العين. أو الحجر، فهو ناتع.
 وربما قالوا: نتع العرق من البدن ينتع نتوعا، وهو شبه نبع نبوعا، إلا أن نتع في العرق أحسن.
 وقال ابن الأعرابي أنتع الرجل: عرق عرقا كثيرا.
 وقال أبو زيد: أنتع القيء: إذا لم ينقطع.
 ومما يستدرك عليه: النتع، في الشجاج: أن لا يكون دونه شيء من الجلد يواريه، ولا وراءه عظم يخرج، قد حال دون ذلك العظم، فتلك المتلاحمة، قاله خالد بن جنبة.

##### Türkçe

**نتع** kan: (kan) **ينتع** ve **ينتع**, **بالضم والكسر**, **نتوعا** **بالضم**; el-Cevherî onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi ki: yani yaradan azıcık çıktı; su da gözden çıkar (aynı şekilde). Yahut taş (için de böyledir); o hâlde o **ناتع**’dır.

Ve belki dediler ki: **نتع** damar bedenden **ينتع** **نتوعا**; o, **نبع**’a benzer, **نبوعا**; ancak damarda **نتع** daha güzeldir.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **أنتع** adam: çokça terledi.

Ebû Zeyd dedi ki: **أنتع** kusma: kesilmediği zaman.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **النتع**, baş yarıklarında: onun altında onu örtecek deriden bir şey bulunmaması ve onun arkasında çıkmış bir kemik bulunmaması; o kemik bunun önüne geçmiş olur; işte o **المتلاحمة**’dır. Hâlid b. Cünbe söyledi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نُتُوعٌ
نُتُوعٌ ذ The gums of trees; correctly نُتُوحٌ.

##### Türkçe

نُتُوعٌ

**نُتُوعٌ** ذ Ağaçların diş etleri; doğrusu **نُتُوحٌ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَتَعَ
نَتَعَ I ,  U ( n. ac. نُتُوْع 27 ),
a.  Trickled.

b.  [ acc. &  'Ala ] [ coll. ], Carried on ( the shoulders ).

أَنْتَعَ
أَنْتَعَ IV ,
a.  Perspired much.

b.  Was violent ( vomiting ).

##### Türkçe

نَتَعَ
**نَتَعَ** I, U (mast. isim **نُتُوْع** 27),
a. Damladı.

b. [mef‘ûl hâli & **عَلَى** ile] [cem‘î], (omuzlar üzerinde) taşıdı.

أَنْتَعَ
**أَنْتَعَ** IV,
a. Çok terledi.

b. Şiddetli oldu (kusma).
