# نتع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AA%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نتع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نتع

باب العين والتاء والنون معهما
ع ن ت، ن ع ت، ن ت ع مستعملات ع ت ن، ت ن ع، ت ع ن مهملات
عنت:
العَنَتُ: إدخالُ المشقّةِ على إنسانٍ. عَنِتَ فلان، أي: لَقِيَ مشقّة. وتَعَنَّتُّه تَعَنُّتاً، أي: سألتُه عن شيءٍ أردتُ به اللَّبْسَ عليه والمشقّة. والعظم المجبورُ يصيبه شيءٌ فيُعْنِتُه إعناتاً، قال:
فأَرْغَمَ الله الأنوفَ الرُّغَّما
مَجدوعَها والعَنِتَ المُخَشَّما
المُخَشَّمُ: الذي قد كُسِرَتْ خياشيمُه مرّة بعد مرّة. والعَنَتُ الإثْمُ أيضاً. والعُنْتُوتُ: ما طال من الآكام كلّها.
نعت:
النَّعْتُ: وصفُكَ الشيءَ بما فيه. ويُقالُ: النَّعْتُ وصف الشيءِ بما فيه إلى الحسن مذهبُه، إلا أن يتكلّفَ متكلّفٌ، فيقول: هذا نعت سوء. فأمّا العرب العاربة فإنما تقول لشيءٍ إذا كان على استكمال النّعت: هو نعتٌ كما ترى، يريد التّتمة. قال:
أمّا القطاةُ فإنّي سوف أّنْعَتُـهـا		نَعْتاً يُوافِقُ نَعْتي بعضَ ما فيها
سكّاءُ مخطومةٌ في ريشها طَرَقٌ		حُمْرٌ قوادمُها سُود خوافـيهـا
البيتان لامرئ القيس. ويقال: صلماء أصحّ من سكّاء، لأن السّكك قِصَرٌ في الأذن. فلو قال: صلماء لأصاب.
والنعت: كل شيء كان بالغاً. تقول: هو نعت، أي: جيّد بالغ.
والنعت: الفرس الذي هو غاية في العتق والروع إنه لنعت ونعيت. وفرس نعتة، بيّنة النّعاتة وما كان نعتاً، ولقد نعت، أي: تكلف فعله. يقال: نعت نعاتة.
واستعنتّه، أي استوصفه.
والنعوت: جماعة النّعت، كقولك:نعت كذا ونعت كذا.

### Türkçe

باب **العين** ve **التاء** ve **النون**’un ikisiyle birlikte

**ع ن ت**، **ن ع ت**، **ن ت ع** kullanımdadır; **ع ت ن**، **ت ن ع**، **ت ع ن** ihmâl edilmiştir.

**عنت**:
**العَنَتُ**: bir insana meşakkati sokmaktır. “**عَنِتَ** falan”, yani: meşakkatle karşılaştı. “Onu **تَعَنَّتُّه** **تَعَنُّتاً**”, yani: ona, onun üzerine karıştırma ve meşakkat istemiş olduğum bir şey hakkında soru sordum. Kaynamış kemik ona bir şey isabet eder de onu **يُعْنِتُه** **إعناتاً** (meşakkate sokar). Dedi ki:
“Allah burunları, sürtülmüş burunları zelil kılsın;
kesilmiş olanını ve **العَنِتَ** **المُخَشَّما** (muhashşam olanı).”
**المُخَشَّمُ**: geniz delikleri defa sonra defa kırılmış olan. **العَنَتُ** günah da (demektir). **العُنْتُوتُ**: bütün tepeciklerin uzamış olanı.

**نعت**:
**النَّعْتُ**: senin bir şeyi, onda bulunanla vasfetmendir. Ve denilir: **النَّعْتُ**, şeyin, onda bulunanla, güzelliğe doğru gidişi üzere vasfıdır; ancak bir mütekellif tekellüf eder de “bu, kötülük **نعت**’idir” derse başka. Ama saf Araplar, bir şeye, vasfın tamamlanması üzere olduğu vakit ancak şöyle der: “o, gördüğün gibi bir **نعت**’tir”; tamamlamayı kasteder. Dedi ki:
“**القطاةُ**’ya gelince, ben onu mutlaka vasfedeceğim;
onda bulunanın bir kısmı, benim vasfime uygun bir vasıfla.
Kulaksız; gagası bağlanmış; tüylerinde bir benek vardır;
ön kanat telekleri kırmızı; arka kanat telekleri siyah.”
İki beyit İmru’ul-Kays’ındır. Ve denilir: “**صلماء**”, “**سكّاء**”dan daha doğrudur; çünkü **السّكك** kulakta kısalıktır. Şayet “**صلماء**” deseydi isabet ederdi.

Ve **النعت**: erişmiş olan her şeydir. Dersin ki: “o, bir **نعت**’tir”, yani: iyi, erişmiş.

Ve **النعت**: asalet ve heybetin nihayeti olan at; şüphesiz o, bir **نعت** ve **نعيت**’tir. Ve **نعتة** bir at; **النّعاتة**’sı apaçık olan; ve **نعتاً** olan (at). “Ve gerçekten **نعت**”, yani: onun fiilini tekellüf etti. Denilir: “**نعت** **نعاتة**”.

“Onu **استعنتّه**”, yani: onu vasıflandırmasını istedim.

**النعوت**: **النّعت**’in cemaatidir; senin “şu **نعت** ve şu **نعت**” demen gibi.
