# نتف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AA%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نتف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AA%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نتف

نتف شعره ينتفه نتفا، من حد ضرب، وكذا الريش، أي: نزعه، ونتفه تنتيفا مثل ذلك، قال الجوهري: شدد للكثرة فانتتف، وتناتف وهما مطاوعان، أي: انتزع، قال عدي بن الرقاع:
  غبراء تنفضه حتى يصاحبهـا                      من زفه قلق الأرصاف منتتف ومن المجاز: نتف في القوس نتفا: إذا نزع فيها نزعا خفيفا كما في المحيط والأساس. والنتافة ككناسة، وغراب: ما انتتف وسقط من التنتف أي: الشيء المنتوف، كنتافة الإبط، وما أشبهه. والنتفة، بالضم: ما تنتفه بإصبعك وفي الصحاح: بأصابعك من النبت وغيره، ج: نتف كصرد نقله الجوهري. ومن المجاز: النتفة كهمزة: من ينتف من العلم شيئا ولا يستقصيه نقله الجوهري وكان أبو عبيدة إذا ذكر له الأصمعي يقول: ذاك رجل نتفة، قال الأزهري: أراد أنه لم يستقص كلام العرب، إنما حفظ الوخز والخطيئة منه. والمنتاف، والمنتاخ، والمنتاش بمعنى واحد. وجمل منتاف: مقارب الخطو إذا مشى غير وساع قال الأزهري: ولا يكون حينئذ وطيئا قال: هكذا سمعته من العرب. والمنتوف: لقب رجل اسمه سالم، كان مولى لبني قيس بن ثعلبة وكان صاحب أمر يزيد بن المهلب في حربه، وقد مر ذكره في ق - ح - ف. وقال ابن عباد: غراب نتف الجناح، ككتف: أي منتتفه. ويقال: جمل نتيف، كأمير: إذا نتف حتى يعمل فيه الهناء قال صخر الغي:
  فذاك السطاع خلاف النجا                      تحسبه ذا طلاء نتـيفـا وقال السكري?: أي بعيرا أجرد نتف، وإنما نتف ليأخذ فيه الطلاء إلى الجلد. والنتيف أيضا: لقب أبي عبد الله محمد الأصفهاني الأصولي الفقيه.
 ومما يستدرك عليه: تنتف الشعر: أي تناتف. وحكي عن ثعلب: أنتف الكلأ: أمكن أن ينتف. ورجل منتاف: يقارب خطوة إذا مشى. والنتف: ما يقتلع من الإكليل الذي حوالي الظفر. وفلان نتوف، كصبور: مولع بنتف لحيته. وأعطاه نتفة من الطعام وغيره، بالضم: شيئا منه. وأفاد نتفا من العلم. والنتفة، بالفتح: النزعة الخفيفة. وما كان بينهم نتفة ولا قرصة: أي شيء صغير ولا كبير، وهو مجاز، كما في الأساس. والمنتوف: لقب أبي عبد الله محمد ابن عبد الله بن يزيد بن حيان، مولى بني هاشم، روى عنه القاضي المحاملي.

### Türkçe

**نتف**: Saçını **ينتفه** **نتفا** olarak yoldu; şiddetli bir darbenin etkisinden dolayı; ve aynı şekilde tüy(ü de); yani: onu çekip çıkardı. Ve onu **تنتيفا** olarak yoldu; bunun benzeri. el-Cevherî dedi: çokluk için şeddeli yaptı; böylece **فانتتف**; ve **تناتف**; ve ikisi de mutâvi‘dir; yani: çekip çıkardı. ‘Adiyy b. er-Rikâ‘ dedi:
  Tozlu (dişi deve), onu silkeleyip durur; ta ki ona eşlik edene kadar                      onun **زفه**’sinden: bağların huzursuzluğu (sebebiyle) **منتتف**.

Mecazdan: yayda **نتف** olarak **نتفا**: onda hafif bir çekip çıkarma ile çekip çıkardığı zaman; **المحيط** ve **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **النتافة**; **ككناسة** ve **غراب** gibi: **التنتف**’ten, yani: yolunmuş şeyden, yolunup düşen şey; koltuk altının **كنتافة**’si ve ona benzeri şeyler gibi. Ve **النتفة**, damme ile: parmağınla yolduğun şey; ve **الصحاح**’ta: bitkiden ve başkasından parmaklarınla; çoğulu: **نتف**; **كصرد** gibi; el-Cevherî onu nakletti. Mecazdan: **النتفة**; **كهمزة**: ilimden bir şey yolup alan ve onu tam olarak tüketmeyen kimse; el-Cevherî onu nakletti. Ebû ‘Ubeyde’ye el-Asma‘î zikredildiği zaman derdi ki: o, **نتفة** bir adamdır. el-Ezherî dedi: Arapların sözünü tam olarak tüketmediğini kastetti; ancak ondan iğneleme ve hatayı ezberledi.

Ve **المنتاف** ve **المنتاخ** ve **المنتاش** bir mânâdadır. Ve **جمل منتاف**: yürüdüğü zaman adımı yakın olan; geniş adımlı olmaksızın. el-Ezherî dedi: o vakit yumuşak tabanlı olmaz. Dedi: onu Araplardan böyle işittim.

Ve **المنتوف**: adı Sâlim olan bir adamın lakabıdır; Benî Kays b. Sa‘lebe’nin mevlası idi; ve Yezîd b. el-Mühelleb’in savaşındaki işinin sahibi idi; onun zikri **ق - ح - ف**’te geçti. İbn ‘Abbâd dedi: kanadı **نتف** olan karga; **ككتف** gibi: yani onun **منتتفه**’si. Ve denir: **جمل نتيف**; **كأمير** gibi: **الهناء** onda iş görecek kadar yolunduğu zaman. Sahr el-Gayy dedi:
  İşte o, parlak; kurtuluştan başka                      onu, **طلاء** sahibi **نتـيفـا** sanırsın.

es-Sukkerî? dedi: yani yolunmuş, çıplak bir deve; ancak o, **طلاء**’yı deriye kadar onda almak için yolundu. Ve **النتيف** ayrıca: Ebû ‘Abdillâh Muhammed el-İsfahânî el-Usûlî el-Fakîh’in lakabıdır.

Ve ona istidrâk olunanlardan: **تنتف الشعر**: yani **تناتف**. Sa‘leb’den hikâye olundu: **أنتف الكلأ**: yolunabilir oldu. Ve **رجل منتاف**: yürüdüğü zaman adımını yakınlaştırır. Ve **النتف**: tırnağın etrafındaki **الإكليل**’den koparılan şey. Ve falan **نتوف**; **كصبور** gibi: sakalını yolmaya düşkün. Ve ona yiyecekten ve başkasından bir **نتفة** verdi; damme ile: ondan bir şey. Ve ilimden **نتفا** faydalandı. Ve **النتفة**, fetha ile: hafif çekip çıkarma. Ve aralarında ne bir **نتفة** ne de bir **قرصة** vardı: yani küçük de büyük de hiçbir şey; ve o mecazdır; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **المنتوف**: Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. ‘Abdillâh b. Yezîd b. Hayyân’ın lakabıdır; Benî Hâşim’in mevlası; kadı el-Muhâmilî ondan rivayet etti.
